Nỗi sợ hãi bong bóng tài chính
Thời của châu Á
Chỉ chưa đầy 1 năm trước, châu Á vẫn chìm trong lo sợ “là khu vực sẽ bị tác động nặng
nề từ cuộc khủng hoảng tài chính bắt nguồn từ Mỹ”. Thị trường chứng khoán (TTCK) rơi tự do,
xuất khẩu sụt giảm mạnh khiến tăng trưởng kinh tế trượt dốc. Tài sản, đặc biệt là bất động sản
(BĐS), khắp nơi đều bốc hơi giá trị khi mà tín dụng bị thắt chặt và người mua giảm đi rõ rệt. Thị
trường châu Á đứng trước bờ vực hoảng loạn.
Để đối phó với sự lan rộng của cuộc khủng hoảng tín dụng lan rộng khắp toàn cầu trong
năm 2008, các nhà hoạch định chính sách từ Hà Nội tới Tokyo, từ Bắc Kinh tới New Dehli đã
cấp tập mạnh tay cắt giảm lãi suất và bơm tiền với khối lượng khổng lồ vào hệ thống tài chính
nhằm duy trì dòng chảy tín dụng và giữ cho nền kinh tế ở trạng thái tăng trưởng.
Với một tốc độ tăng trưởng đáng ngạc nhiên, sự sợ hãi trên khắp các thị trường châu Á đã
và đang nhanh chóng đảo chiều nhờ những tín hiệu phục hồi ngày càng rõ. Đáng chú ý nhất là
tốc độ tăng trưởng kinh tế đầy ấn tượng và gây bất ngờ 7,9% của Trung Quốc trong quý II vừa
qua - đã giúp cải thiện mạnh mẽ tâm lý của giới đầu tư. Các yếu tố kinh tế cơ bản đang tốt hơn
bao giờ hết: ngân sách mạnh hơn phương Tây, trong khi hệ thống ngân hàng bảo đảm được tính
thanh khoản, sẵn sàng mở rộng cho vay khi kinh tế hồi phục…
Người tiêu dùng ở các nước mới nổi đang bắt đầu chứng tỏ vai trò của mình. Tăng trưởng
chi tiêu hộ gia đình tại châu Á năm nay được ước tính là 170 tỷ USD, bù lại phần chi tiêu giảm
đi tại Mỹ. Khoản đầu tư này cũng lớn hơn đáng kể so với phương Tây.
Trước những tín hiệu tích cực đó, chuyên gia kinh tế học Peter Redward thuộc Barclays
Capital dự báo tăng trưởng GDP của các nước mới nổi châu Á sẽ đạt khoảng 5% trong năm 2009
cho dù tăng trưởng GDP nhóm nước G7 có thể là âm 3,5%. Thậm chí, có ý kiến còn cho rằng,
những vấn đề mà G7 đang bàn để giải quyết giờ đây nên chuyển sang cho G20 (nhóm các nước
đang phát triển).
Nguy cơ bong bóng tài sản
Năm 2008, để đối phó với đà thiếu hụt tín dụng đang lan rộng trên toàn cầu, Chính phủ
các nước châu Á đều đồng loạt cắt giảm lãi suất và tăng cường bơm tiền vào hệ thống tài chính
trong nỗ lực nhằm giữ vững tăng trưởng kinh tế. Những động thái này là hoàn toàn hợp lý trong
hoàn cảnh các nước phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng. Tuy nhiên
ngày càng có nhiều dấu hiệu cho thấy lượng tiền được tung vào nền kinh tế nhiều quá mức cần

Trước những diễn biến bất ngờ như vậy, một số nhà kinh tế lo ngại tình trạng bong bóng
giá tài sản mới đã bắt đầu hình thành ở châu Á. Chỉ số chính của TTCK Thượng Hải là Shanghai
Composite đã tăng hơn 80% trong năm nay, trong khi giá các loại cổ phiếu tại Indonesia tăng lên
57%... Giá trị tài sản cao hơn cũng có nghĩa rằng về mặt danh nghĩa các hộ gia đình đang giàu
lên và như vậy họ có thể chi tiêu thoải mái hơn, điều này càng tạo điều kiện cho phục hồi kinh tế
nhanh chóng hơn.
Tuy nhiên, nó cũng đồng nghĩa với thực tế tồn tại một mối rủi ro - sự gia tăng giá tài sản
mang tính chất đầu cơ. Bởi, nếu điều đó xảy ra, châu Á sẽ nhanh chóng rơi vào cảnh thị trường
phát triển quá nóng tương tự như những gì diễn ra trên thị trường nhà đất Mỹ cách đây vài năm.
Cũng có ý kiến cho rằng việc giá cả tăng chỉ là dấu hiệu của sự phục hồi chứ không thật sự nguy
hiểm.
Ví dụ như TTCK Trung Quốc mặc dù gần đây tăng vọt, nhưng vẫn chỉ ở mức một nửa
giá trị đạt được của đỉnh lập hồi cuối năm 2007. Và như vậy cũng còn quá sớm để nói tới việc
hình thành một bong bóng nhà đất hay chứng khoán mới. Tuy nhiên, “phòng” vẫn hơn “chống”.
Cảnh giác đối phó
Đóng góp không nhỏ trong tăng trưởng GDP của Trung Quốc là những hiệu quả mang lại
từ kế hoạch kích cầu 4.000 tỷ NDT (586 tỷ USD) tập trung vào xây dựng hạ tầng và các vấn đề
xã hội. Tuy nhiên, tăng trưởng chủ yếu rơi vào lĩnh vực xây dựng và những nơi có vốn kích cầu
của Chính phủ. Còn mảng tiêu dùng, bán lẻ hay các hoạt động kinh tế tư nhân khác vẫn chưa tiến
triển nhiều. Các chuyên gia kinh tế lo ngại ít nhất 15% trong số vốn khổng lồ kể trên (khoảng
1.000 tỷ Tệ, tương đương 145 tỷ USD) đã theo nhiều đường khác nhau chảy vào chứng khoán và
BĐS.
Bộ Tài chính Trung Quốc cho biết đã phát hiện vài công ty nộp hồ sơ vay vốn kích cầu
để sản xuất kinh doanh nhưng họ lại đem vốn đi chơi chứng khoán với kỳ vọng nhanh chóng
kiếm lời. Chuyên gia chiến lược Andrew Barber tại công ty nghiên cứu đầu tư Research Edge
ước tính khoảng 30% tín dụng ngân hàng đã bị rót vào chứng khoán.
Theo khuyến cáo của Ngân hàng Trung ương Trung Quốc, cho vay không kiểm soát có
thể tạo áp lực lạm phát và khiến ngân hàng chật vật với núi nợ xấu. Tháng 6 đánh dấu tháng thứ
năm liên tiếp chỉ số giá tiêu dùng tại Trung Quốc giảm, song lạm phát có thể quay trở lại trong
nửa cuối năm. Ở một nền kinh tế lớn khác của châu Á là Ấn Độ, Ngân hàng Dự trữ nước này đã