Cuộc sống là những chất liệu thô mà chúng ta là những người nghệ sỹ. Nhào nặn chúng
thành một tuyệt tác hay biến chúng thành một tác phẩm thô kệch đều tùy thuộc vào chúng
ta”. Chúng ta học được gì từ cuộc sống? Xin thưa rằng: Nhiều vô kể!
Cuộc sống không phải là cái bẫy để chờ chúng ta sa vào rồi kết tội. Những biến thái tinh
vi của nó chỉ làm cho chúng ta lớn lên và “biết” nhiều hơn. Đó là:
…biết cách chấp nhận khiếm khuyết
Chuyện kể rằng, có một vòng tròn rất hoàn mỹ. Nó rất tự hào về thân hình tròn trĩnh đến
từng milimet của mình. Thế nhưng một buổi sáng thức dậy, nó thấy mình bị mất đi một
góc lớn hình tam giác.
Buồn bực, vòng tròn ta đi tìm mảnh vỡ đó. Vì không còn hoàn hảo nên nó lăn rất chậm.
Nó bắt đầu ngợi khen những bông hoa dại đang toả sắc bên đường, nó vui đùa cùng ánh
nắng mặt trời, tâm tình cùng sâu bọ…
Một ngày kia nó tìm được một mảnh hoàn toàn vừa khít và ghép vào. Nó lăn đi và nhận
ra mình đang lăn quá nhanh. Đến nỗi, không kịp nhận ra những bông hoa đang cố mỉm
cười với nó. Vòng tròn thấy rằng, cuộc sống khác hẳn đi khi nó lăn quá nhanh. Nó dừng
lại, đặt mảnh vỡ bên đường rồi chầm chậm lăn đi.
Bài học về cái vòng tròn cho chúng ta thấy được rằng, đôi khi con người ta mất đi thứ
gì đó thì lại trở nên hoàn hảo. Người có tất cả mọi thứ trên đời lại là kẻ nghèo túng. Đã là
“nhân” thì sẽ “vô thập toàn”. Điều quan trọng là, bạn phải biết chấp nhận sự bất toàn ấy
giống như một phần tất yếu của cuộc sống. Chưa hoàn mỹ là cơ hội để bạn cố gắng, ước
mơ, hy vọng chứ không phải là lý do để bạn tự dằn vặt về thất bại của mình.
…biết quan tâm đến những người xung quanh
Quan tâm tới một người không đơn giản chỉ là việc xem người ấy sống thế nào, tiền có
đủ tiêu hay không. Điều quan trọng nhất chính là sự yêu thương xuất phát từ tâm hồn, là
biết cách khơi dậy lòng tin cho người khác. Nên nhớ rằng, đôi khi những lời nói vô cùng
bình dị lại tràn vào và khoả lấp khe nứt của trái tim con người. Quan tâm tới người khác
chính là cách làm cho tâm hồn bạn “giàu có” thêm.
…biết giúp đỡ người khác
Đơn giản như việc giúp một bà cụ hay một em nhỏ qua đường, cho ai đó đi nhờ xe, chép
hộ bài cho nhỏ bạn bị ốm… Hãy làm điều đó một cách vô tư và không mong chờ được đền
đáp. Hãy nghĩ rằng sẽ có lúc bạn rơi vào tình trạng đó và cần sự giúp đỡ.

đừng giữ mãi trong đầu ý nghĩ rằng: “Mình sẽ làm việc đó vào ngày mai”.
Cuộc sống luôn đầy rẫy những bất trắc, không ai có thể biết trước được ngày mai sẽ xảy ra
chuyện gì. Trân trọng từng khoảnh khắc sống và làm hết khả năng của mình bạn sẽ không
phải rơi những giọt nước mắt hối tiếc. Sống hết mình cũng là cách trả giá cho những gì
đáng giá đấy bạn ạ.
…biết đứng dậy sau vấp ngã
Ngọn trúc oằn mình dưới sức mạnh của gió nhưng rồi lại bật thẳng lên đầy kiêu hãnh
như chưa từng xảy ra chuyện gì. Mỗi người chúng ta đều mang trong mình tính cách của
ngọn trúc. Đấy là điều chắc chắn.
Vấp ngã không phải là cách để bạn từ bỏ ước mơ, hy vọng. Đấy là “cơ hội” để bạn nhìn lại
chính mình và rút kinh nghiệm cho lần sau. Hãy thay đổi thái độ của mình sau mỗi lần gặp
thất bại. Thời gian không chờ đợi một ai nhưng không bao giờ là quá muộn. Khởi đầu hay
kết thúc là do chính bạn.
…biết yêu thương
Yêu thương vô điều kiện. Bạn đã bao giờ làm được điều đó chưa? Hay lúc nào cũng chỉ
muốn người khác yêu mình, muốn “nhận” tất cả mà không muốn “cho” đi chút gì? Cuộc
sống thật kỳ diệu, không ai có tất cả nhưng cũng không ai mất tất cả. Những nỗi đau sẽ dịu
đi rất nhiều nếu được hàn gắn bằng sự yêu thương. Yêu thương chính là dang tay đón nhận
những xúc cảm tuyệt vời do cuộc sống mang lại.
“Cuộc sống là những chất liệu thô mà chúng ta là những người nghệ sỹ. Nhào nặn chúng
thành một tuyệt tác hay biến chúng thành một tác phẩm thô kệch đều tùy thuộc vào chúng
ta”. Chúng ta học được gì từ cuộc sống? Xin thưa rằng: Nhiều vô kể!
Nhưng điều quan trọng nhất không phải là việc đọc vanh vách những điều đó lên, mà là
2
thái độ và quan điểm của chúng ta trước những điều mà cuộc sống mang lại. Hãy để những
“món quà vô giá” ấy thanh lọc tâm hồn bạn, để sống tốt hơn và tận hưởng hạnh phúc diệu
kỳ.
Đó gọi là chân lý thứ hai. Vì ngoài mỗi một chân lý của hai bên đã kể, còn một chân lý
mà… chỉ có trời mới biết.
Ai cũng cho mình đúng, đám đông làm chứng cũng cho mình làm chứng đúng cho

một nét mặt bình yên (dùng chữ bình thản tôi thấy chưa diễn tả được). Sau đó mỉm cười
gật đầu, bảo rằng để coi lại, rồi sẽ quyết định. Bao năm đi qua, nét mặt đó còn là một sự
thức tỉnh, khi tôi nóng nảy buồn bực với những lời công kích nghe hơi quá đáng.
Sự thật ở đâu, chúng ta hỏi đến chỉ vì những gì đang xảy ra chúng ta không tin sự thật
là vậy.
Có thể sự thật bao gồm trong hai chữ vô minh của chúng ta, từ đó phát khởi những
tham vọng lớn hoặc nhỏ, bộc phát hoặc thầm lặng. Rồi khi không được đáp ứng nó chuyển
sang trạng trái của sân phẫn hay hận, từ đó chuyển ngay qua si mê thốt lên những lời lẽ ra
3
không nên nói, có những hành xử lẽ ra không nên có, và ít nhất là những suy nghĩ đúng ra
không nên dấy khởi trong tâm.
Khi chúng tôi là bị can đã thường được nghe dẫn giải như thế lúc thưa trình một vấn
đề không tự giải quyết được. Đâu thể bằng lòng và chấp nhận được, khi thấy rõ ràng bên
kia là người có lỗi. Vùng vằng và luôn cho rằng thầy xử bất công, khoan nhượng người
khác hơn mình.
Những điều này không mang tính bi quan hay xa vời, các bạn có thể tự chiêm nghiệm
nơi chính mình để hiểu rõ hơn. Cục diện có thể thay đổi chỉ bắt đầu từng cá nhân đơn lẻ
hiểu rõ việc tu tập của mình mà thôi.
Bất luận thành hay bại đều có mối quan hệ nhân quả nhất định của nó, thành công có
nguyên nhân của thành công, thất bại có lí do của thất bại, thành bại chỉ là việc nhất thời.
Có người cả đời luôn gặp suôn sẽ, từ nhỏ đến lớn, học hành thuận lợi, sự nghiệp thành
công, tình yêu mỹ mãn, bất kể làm việc gì cũng đều được như ý; có người lại suốt đời bị
đau khổ dày vò, lao đao lận đận, làm ăn thất bại, tiền tài mất mát, nhân tình ruồng bỏ,
chẳng có việc gì được như mong muốn.
Thật ra, bất luận thành hay bại đều có mối quan hệ nhân quả nhất định của nó, thành
công có nguyên nhân của thành công, thất bại có lí do của thất bại, thành bại chỉ là việc
nhất thời. Cho nên, đừng lấy thành bại nhất thời để luận bàn anh hùng, cũng không nên vì
thành công nhất thời mà đắc ý mãn nguyện, càng không thể vì thất bại nhất thời mà ý chí
nguội lạnh; biết rõ có thành có bại cuộc đời mới hợp lí, vì thế lúc thắng lợi sẽ không kiêu
ngạo, khi thất bại sẽ không nhụt chí.


Việc tách ra khỏi chính mình để nhìn lại mình, sửa mình, sống có ích hơn cho chính mình
và đồng loại là phương châm sống thật thanh cao, giúp con người tìm được bản ngã của
chính mình, có năng lực làm chủ suy nghĩ, làm chủ bản thân, lạc quan, yêu đời, tìm được
bầu trời riêng trong sáng vô tận, minh mẫn, để rồi có cách ứng xử một cách tự tin, tự nhiên,
phù hợp với mọi hoàn cảnh và đạt được kết quả cao trong cuộc sống. Phải chăng đây là
phương pháp di dưỡng tinh thần, là bí quyết để tìm được niềm vui, hạnh phúc mà ta luôn
khao khát? Song có lẽ vì phương châm sống ấy quá thanh cao nên chưa hẳn đã thích hợp
với một bộ phận người trong cuộc sống sôi động và đa dạng ngày nay. Họ thực dụng, xô
bồ, lún sâu vào ma lực và quyền lực của đồng tiền, sẵn sàng chà đạp lên mọi chuẩn mực
đạo lý, pháp luật và dư luận xã hội, bất chấp quyền lợi chính đáng của gia đình, dòng họ,
đất nước, tương lai của dân tộc.

Bộ phận người này luôn cao ngạo, không coi mình là người bình thường nên họ không xác
định được điểm dừng, không tự biết mình, nói chi tới việc “tự tỉnh’’. (Người cao ngạo
không hẳn là người có tri thức, có văn hóa hay có quyền lực, mà người ít tri thức, ít văn
hóa, có địa vị xã hội bình thường cũng vẫn có thể cao ngạo, khinh người).

Trong xã hội ta đa số người đều sống lương thiện, chưa nói rằng trong mỗi con
người tạo hóa đã ban cho hạt mầm lương thiện, nếu mỗi người mỗi ngày đều dành một ít
thời gian để tự xét mình, thức tỉnh những hạt mầm tốt đẹp trong ta, khơi gợi những tiềm
năng sáng tạo có ích vô bờ bến, thì chắc chắn mỗi người, mỗi ngày sẽ tốt đẹp hơn, gia
đình có nề nếp, có lối sống văn hóa hơn, xã hội sẽ ngày một hạnh phúc.

Sự học lớn hơn đại học

Bill Gates, một người thành công không có bằng đại học (ĐH), luôn khuyên giới trẻ rằng:
"Muốn thành công thì phải học". Ông cũng chia sẻ thêm: "Tôi rời trường ĐH chứ chưa bao
giờ bỏ học".
Thực tế cuộc sống quanh ta cũng cho thấy, có khá nhiều người không có bằng ĐH,

Mọi nỗi khổ được xoa dịu cũng từ tâm lắng dịu của chính chúng ta.
Không thể nói được hay không được nói, đành làm thinh chịu cho qua -những chướng
tai chướng mắt. Thầm lặng mà xây dựng nền tảng mới nơi chính mình. Vết dầu loang nhỏ
đó sẽ thẩm thấu qua những người cùng hoài bão cùng trăn trở một nếp sống an lạc và thông
cảm.
Sự xoay lại hiểu rõ những động cơ khiến bạn có hành động như thế, lời nói như thế.
Trong từng giờ im lặng với chính mình, bạn sẽ thấy rõ hầu hết động cơ đều quy ngã, hơn
làm với tấm chân tình cho người.
Không thể với thời gian ngắn bạn có thể nhận ra ngay, bởi bạn là một luật sư đại tài
hơn bất cứ ai để bênh vực những gì mình nghĩ, những gì mình làm đều đúng chánh pháp.
Một hành động xem ra đúng đắn vẫn ẩn tàng trong đó những toan tính, nói chi đến
những hành động bị tập thể chê trách. Bạn vẫn bào chữa cho mình trắng án, nếu bạn cảm
thấy có tội.
Vun bồi lại bản thân mình, dần dà bạn cảm thông với người chung quanh một cách
không ngờ. Bạn sẽ không hiểu vì sao mình có thể lắng nghe được những điều mà trước kia
mình khó thông cảm được. Bạn hiểu chính bạn, sự thông hiểu sẽ lan tỏa. Bạn không có
những lý lẽ cứng ngắt định luận về người. Trước một biến cố lao xao, bạn bình tâm nhìn
6