Học phần
THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
Mã HP: KT337
Trần Thanh Điện
Trung tâm Thông tin & Quản trị mạng - ĐHCT
Tháng 03/2009
2
NỘI DUNG HỌC PHẦN
–Ch1: Tổng quan về TMĐT
–Ch2: Kiến thức cơ bản về Internet & mạng
– Ch3: Duy trì và phát triển web site TMĐT
–Ch4: Tiếp thị trực tuyến
– Ch5: Thanh toán qua mạng
–Ch6: Vấn đề bảo mật & an ninh trên mạng
– Ch7: Chính sách và phát luật về TMĐT
3
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
• Khái quát
• Các mô hình kinh doanh TMĐT
•Lợi ích và thách thức của TMĐT
•Cấp độ phát triển
• Quan niệm sai lầm
• Tình hình phát triển Internet
• Ứng dụng CNTT & TMĐT của DN
4
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Khái quát
• Khái niệm
–Nghĩa rộng: là việc thực hiện các hoạt động
thương mại dựa trên các công cụ điện tử,
đặc biệt là Internet và WWW
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Mô hình kinh doanh TMĐT
• Phân loại theo công nghệ kết nối mạng:
–Thương mại hữu tuyến
–Thương mại di động (vô tuyến)
• Phân loại theo hình thức dịch vụ:
– Chính phủ điện tử
– Ngân hàng điện tử,…
• Phân loại theo mức độ phối hợp, chia sẻ và sử
dụng thông tin qua mạng:
–Thương mại thông tin
–Thương mại giao dịch
–Thương mại cộng tác
8
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Khái quát
9
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Mô hình kinh doanh TMĐT
Các mô hình kinh doanh TMĐT:
• Mô hình cửa hiệu điện tử:
–Người mua và người bán tương tác trực tiếp
–Người bán tổ chức các danh mục SP trực
tuyến, cho phép đặt hàng qua trang web,
chấp nhận thanh toán trực tuyến, gửi hàng
đến khách hàng và quản lý dữ liệu khách
hàng
–Người dùng mua hàng thông qua giỏ hàng
10
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
–Cổng giao tiếp liên kết người tiêu dùng với
các người bán trực tuyến
14
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Mô hình kinh doanh TMĐT
15
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Mô hình kinh doanh TMĐT
• Mô hình định giá động:
–Một số công ty cho phép khách hàng định
giá một chuyến du lịch, mua nhà, mua xe,…
– Mua hàng nhiều thì giá giảm đáng kể (liên
kết với các người mua với số lượng lớn)
– Hình thành các đối tác chiến lược và bán
quảng cáo, nhiều công ty có thể cung cấp
sản phẩm với mức giá được giảm rất nhiều,
và thường là miễn phí
16
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Mô hình kinh doanh TMĐT
• Mô hình định giá động:
– Mô hình khách hàng định giá: Cho phép
khách hàng nói giá mà họ sẵn lòng trả cho
sản phẩm hoặc dịch vụ
– Mô hình so sánh giá cả: Cho phép người
dùng bỏ phiếu cho nhiều người bán và tìm
ra một sản phẩm với giá thấp nhất
– Mô hình giá cả theo nhu cầu: Ý tưởng: càng
nhiều người mua một sản phẩm trong một
lần thì giá cả trên mỗi người sẽ càng giảm.
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Lợi ích
•Lợi ích đối với người tiêu dùng
–Vượt giới hạn về không gian và thời gian
– Thông tin phong phú, nhiều lựa chọn về SP-
DV
– Giao hàng nhanh với các hàng hóa số hóa
được
–Cóthể tham gia mua và bán trên các sàn
đấu giá
–Nhiều nước miễn thuế đối với giao dịch trên
mạng
21
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Lợi ích
•Lợi ích đối với xã hội
–Môi trường để làm việc, mua sắm từ xa nên giảm
việc đi lại, ô nhiễm
–Nhiều nhà cung cấp tạo áp lực giảm giá -> khả
năng mua sắm cao hơn -> nâng cao mức sống
–Các nước nghèo tiếp cận với các SP-DV từ các
nước phát triển hơn thông qua Internet và TMĐT
–Các dịch vụ công được thực hiện qua mạng với chi
phí thấp hơn, thuận tiện hơn
22
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Thách thức
•Về kỹ thuật
–Chưa có tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng-
an toàn-tin cậy
25
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Cấp độ phát triển
Thương mại Thông tin (i-Commerce)
Thông tin (Information) lên mạng web
Trao đổi, đàm phán, đặt hàng qua mạng
Thanh toán, giao hàng truyền thống
Thương mại “cộng tác”(c-Business)
Integrating / Collaborating
Nội bộ doanh nghiệp: các bộ phận liên kết
(integrating) và kết nối với các đối tác kinh doanh
(connecting)
Thương mại Giao dịch (t-Commerce)
Hợp đồng điện tử (ký kết qua mạng)
Thanh toán điện tử thực hiện qua mạng
(online transaction)
1
3
2
Ba cấp độ phát
triển của TMĐT
26
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Cấp độ phát triển
•Một mô hình ví dụ về e-Business
Là hệ thống gồm nhiều modules:
• HRM: Quản lý nhân sự
BP. Nhân sự
•ERP: Hoạch định tài nguyên DN;
MRP: Hoạch định nhu cầu vật liệu
có. Chìa khóa thành công: differentiation)
• Không quan tâm đúng mức về cạnh tranh
trong TMĐT
• Không quan tâm đến công nghệ mới
29
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Phát triển Internet
•Thế giới
– 1,6 tỷ người truy cập Internet, chiếm 23,8%
dân số (3/2009)
– Websites: 113 triệu (4/2007) - Whois
– Web pages : ~29,7 tỷ (2/2007) - Google
•Việt Nam
– Tháng 5/2009, số người truy cập Internet là
21,4 triệu người, chiếm tỷ lệ khoảng 24,8%
dân số cả nước
30
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Phát triển Internet
Bảng 1: Thống kê số người truy cập Internet ở các khu vực.
Nguồn: Internet World Stats, tháng 03/2009
31
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Ứng dụng CNTT & TMĐT của DN
Sử dụng máy tính:
•Sử dụng máy tính trong DN: 2006: 17,6
máy/DN; 2007: 22,9 máy/DN; 2008: 15,5
• Phân bổ máy tính trong DN: 2006-2008
32
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Ứng dụng CNTT & TMĐT của DN
Mức độ ứng dụng phương tiện điện tử:
•Phương thức giao hàng
–Dịch vụ giao nhận của các DN vẫn tập trung vào tự tổ chức hoặc
người mua đến nhận hàng.
–Phương thức giao hàng qua bưu điện có sự sụt giảm rõ rệt trong
năm 2008
• Lý do: Điều tra năm nay tập trung vào lĩnh vực Nông lâm thủy sản
và Cơ khí máy móc: có đặc thù ít sử dụng phương thức giao hàng
qua bưu điện
39
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Ứng dụng CNTT & TMĐT của DN
Vấn đề xây dựng website:
• Website là một tiêu chí quan trọng giúp đánh giá
mức độ phát triển TMĐT
40
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Ứng dụng CNTT & TMĐT của DN
Vấn đề xây dựng website:
•Tỷ lệ DN có website phân theo lĩnh vực
41
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Ứng dụng CNTT & TMĐT của DN
Vấn đề xây dựng website:
• Đặc điểm và tính năng TMĐT của website DN
các năm 2006-2008
42
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Đầu tư cho TMĐT
•Cơ cấu đầu tư CNTT-TMĐT của DN 2007-2008
•Hạ tầng ứng dụng TMĐT đã bắt đầu ổn định và đi vào chiều sâu.
• DN quan tâm hơn tới việc đầu tư vào ứng dụng phần mềm nhằm
khai thác phần cứng được đầu tư trong giai đoạn trước.
47
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Ứng dụng CNTT & TMĐT của DN
Doanh thu từ TMĐT
•Cơ cấu doanh thu từ TMĐT trong năm 2008:
48
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Ứng dụng CNTT & TMĐT của DN
Doanh thu từ TMĐT
•Dự đoán của DN về TMĐT qua các năm 2005-
2008
49
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Ứng dụng CNTT & TMĐT của DN
Nguồn nhân lực cho TMĐT:
• Hình thức đào tạo nguồn nhân lực TMĐT trong
DN năm 2008:
50
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Ứng dụng CNTT & TMĐT của DN
Nguồn nhân lực cho TMĐT:
• Cán bộ chuyên trách TMĐT của DN:
51
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Ứng dụng CNTT & TMĐT của DN
cương, Vàng, Bạc, Tự do từ ngày
01/7/2008
55
TỔNG QUAN VỀ TMĐT
Ứng dụng CNTT & TMĐT của DN
Cổng thương mại điện tử quốc gia
•Năm 2008 ECVN triển khai một số dịch vụ
mới nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ
cho thành viên như:
–Thẩm định thông tin đối tác
–Phối hợp với Bản tin Xuất khẩu InfoTV
(VCTV9)
– Cung cấp dịch vụ hỏi đáp trực tuyến qua địa
chỉ: www.thitruongnuocngoai.vn/?ssoft=23
56
CƠ BẢN VỀ INTERNET & MẠNG
• Internet và lịch sử phát triển
• World Wide Web (WWW)
•Mạng Intranet và mạng Extranet
•Mạng LAN và WAN
•Mạng không dây, Bluetooth & WiFi
• Các nhà cung cấp dịch vụ trên Internet
• Ngôn ngữ HTML và công cụ thiết kế web
• Công nghệ hỗ trợ phát triển web
57
CƠ BẢN VỀ INTERNET & MẠNG
Internet và lịch sử phát triển
• Khái niệm
– Internet là mạng máy tính lớn nhất thế giới hay
Internet là mạng của các mạng (network of
Internet và lịch sử phát triển
•Giao thức TCP/IP (Transmission Control
Protocol/ Internet Protocol)
– Là 2 giao thức chính của Internet
–TCP/IP đảm bảo hai máy tính truyền thông
với nhau một cách tin cậy
–Nếu truyền thông bị lỗi, máy tính gởi phải
truyền lại lần nữa
– Khi truyền, dữ liệu được chia thành các gói
có địa chỉ của máy tính gởi và nhận
61
CƠ BẢN VỀ INTERNET & MẠNG
Tên miền và địa chỉ IP
• Địa chỉ IP
–Mỗi website hiện hữu trên Internet có một
điạ chỉ duy nhất, gọi là địa chỉ IP
– Phiên bản hiện nay của IP là 4 (IPv4), là
dạng địa chỉ 32 bit, có
dạng
: x.x.x.x
–Với Ipv4, số địa chỉ tối đa hơn 4 tỉ (2
32
)
–Các địa chỉ không được gán riêng rẽ mà
theo khối
Ví dụ, HP có khối địa chỉ bắt đầu là "15“, nghĩa là
HP tự do gán hơn 16 triệu địa chỉ cho các máy tính
trong phạm vi từ 15.0.0.0 đến 15.255.255.255.
–Ipv6 dự kiến có 128 bit (2
128
CƠ BẢN VỀ INTERNET & MẠNG
Tên miền và địa chỉ IP
Phân loại tên miền
• Tên miền dạng tổ chức
– “.com” (commercial): lĩnh vực thương mại
– “.edu.vn” (education): lĩnh vực giáo dục
– “.gov.vn” (governmnet): chính phủ
– “.org” (Organization): các tổ chức
– “.mil” (miltary) cho lĩnh vực quân sự
– “.net” (network): các mạng
–….
65
CƠ BẢN VỀ INTERNET & MẠNG
Tên miền và địa chỉ IP
Phân loại tên miền
• Tên miền dạng địa lý
–.vn: Việt Nam
– .us: United State
– .be: Belgium
– .th: Thailand
– .sg: Singapore
–….
66
CƠ BẢN VỀ INTERNET & MẠNG
World Wide Web
•Năm 1990, Tim Berners-Lee của CERN
(the European Laboratory for Particle
Physics – Phòng nghiên cứu Vật lý Hạt
nhân Châu Âu) phát minh ra WWW
•Các tổ chức, cá nhân khác tiếp tục phát
• Kích thước của trang web
70
CƠ BẢN VỀ INTERNET & MẠNG
Mạng Intranet và Extranet
•Mạng nội bộ (Intranet)
–Mạng dùng trong nội bộ tổ chức, cũng dùng
giao thức TCP/IP của Internet
–Mạng nội bộ thường được sử dụng để lưu
thông tin, chia sẻ file, cung cấp thông tin
dùng chung cho toàn tổ chức
– Thông thường, chỉ những ai được cho phép
mới được quyền truy cập mạng nội bộ này
71
CƠ BẢN VỀ INTERNET & MẠNG
Mạng Intranet và Extranet
Mạng Intranet
72
CƠ BẢN VỀ INTERNET & MẠNG
Mạng Intranet và Extranet
•Mạng mở rộng (Extranet):
–Mạng nội bộ nhưng cho phép một số đối
tượng ngoài tổ chức truy cập với nhiều mức
độ phân quyền khác nhau
–Mạng mở rộng giúp tổ chức liên hệ với đối
tác tiện lợi, nhanh chóng, kinh tế hơn
73
CƠ BẢN VỀ INTERNET & MẠNG
Mạng LAN và WAN
•Mạng cục bộ-LAN (Local Area Network):
–Kết nối các máy tính trong một khu vực
–Làmạng truyền thông không có dây kết nối
giữa các thiết bị
– Công nghệ không dây dựa trên tần số sóng
radio (3Hz đến 300GHz)
– Các thiết bị không dây có đặc điểm là “di
động”: có thể sử dụng chúng ở bất kỳ nơi
nào
78
CƠ BẢN VỀ INTERNET & MẠNG
Mạng không dây, Bluetooth và Wi-Fi
• Bluetooth
– Bluetooth là công nghệ không dây cho phép truyền
dữ liệu giữa các thiết bị không dây trong phạm vi
nhỏ với tốc độ cao
–Tần số sóng: 2,4 GHz
–Phạm vi: 10 mét
–Tốc độ truyền: 1 Mbps
– Tiêu thụ năng lượng: Thấp
–Thiết bị chủ yếu: điện thoại di động, thiết bị kỹ thuật
số hỗ trợ cá nhân-PDA (Personal Digital Assistant),
máy tính xách tay,...
79
CƠ BẢN VỀ INTERNET & MẠNG
Mạng không dây, Bluetooth và Wi-Fi
Bluetooth
80
CƠ BẢN VỀ INTERNET & MẠNG
Mạng không dây, Bluetooth và Wi-Fi
•Wi-Fi
– Wi-Fi hay mạng 802.11 là hệ thống mạng không
Internet
– Nguyên tắc: ai đăng ký trước được trước
– Tên miền không thể trùng nhau
– VNNIC (Vietnam Internet Network Information
Center) cấp tên miền .vn
• Server Space Provider: cho thuê máy chủ
lưu trữ website – hosting
84
CƠ BẢN VỀ INTERNET & MẠNG
HTML và công cụ thiết kế web
• HTML (HyperText Markup Language) là ngôn ngữ dùng
để xây dựng trang web
•Mô tả cách thức hiển thị dữ liệu thông qua các ký hiệu
đánh dấu gọi là thẻ (tag)
•Các thẻ cơ bản định nghĩa một trang HTML
<HTML>
<HEAD>
<TITLE>Tiêu đề trang web</TITLE>
</HEAD>
<BODY>
Nội dung trang web
</BODY>
</HTML>
85
CƠ BẢN VỀ INTERNET & MẠNG
HTML và công cụ thiết kế web
• <HTML> </HTML>: Định nghĩa phạm vi của văn bản
HTML
• <HEAD> </HEAD>: Định nghĩa các mô tả về trang
HTML
– MS. Frontpage 2003 (trong bộ MS. Offce 2003)
– Dreamweaver MX
– Notepad,…
• Các gói phần mềm (package) xây dựng web:
– Website thường: Joomla, Mambo, XOOP,…
– Website TMĐT: VirtueMart e-commerce application
89
CƠ BẢN VỀ INTERNET & MẠNG
HTML và công cụ thiết kế web
Vùng hiển thị mã nguồn
Vùng hiển thị
nội dung trang web
90
CƠ BẢN VỀ INTERNET & MẠNG
HTML và công cụ thiết kế web
VirtueMart Joomla
91
CƠ BẢN VỀ INTERNET & MẠNG
Công nghệ hỗ trợ phát triển web
• Mô hình client/server (2-tier architecture)
–Các ứng dụng trên nền web thường dựa
trên kiến trúc 2 lớp là client/ server
92
CƠ BẢN VỀ INTERNET & MẠNG
Công nghệ hỗ trợ phát triển web
• Mô hình client/server (3-tier architecture)
– Đảm bảo an toàn dữ liệu, người ta đưa ra mô hình
3 lớp: lớp server sẽ được tách thành application
server (server xử lý ứng dụng web) và database
server (máy chủ quản lý thông tin trong CSDL).
•Truy vấn dữ liệu: sử dụng ngôn ngữ SQL
– Khái niệm: Data warehouse, data mining
95
DUY TRÌ & PHÁT TRIỂN WEBSITE
• Website và thành phần thiết yếu của website
•Một số mô hình website TMĐT
•Chuẩn bị xây dựng website
• Website thông thường & website TMĐT
• Duy trì và phát triển website TMĐT
•Những yếu tố tạo nên tính hiệu quả website
•Chức năng thường gặp của website
•Một số cấu trúc website mẫu
•Chọn nhà cung cấp dịch vụ duy trì website
96
DUY TRÌ & PHÁT TRIỂN WEBSITE
Website và thành phần thiết yếu
•Về mặt tổ chức: website là một tập hợp các
trang web trên một tên miền nhất định
•Về mặt thông tin của doanh nghiệp: website là
nơi trưng bày và giới thiệu thông tin, hình ảnh
về doanh nghiệp và sản phẩm hay dịch vụ của
doanh nghiệp
• Để một website hoạt động cần có:
– Tên miền (domain)
–Lưu trữ (hosting)
–Nội dung (các trang web)
97
DUY TRÌ & PHÁT TRIỂN WEBSITE
Website và thành phần thiết yếu
• Website thường có các phần nội dung cơ
– Website giới thiệu thông tin của doanh
nghiệp (như đã trình bày)
100
DUY TRÌ & PHÁT TRIỂN WEBSITE
Chuẩn bị xây dựng website
• Để xây dựng web site, DN cần chuẩn bị các
bước:
1. Xác định mục đích của website, đối tượng người
xem
2. Cách thức hoạt động của website, các chức năng
chính và các phần nội dung cần có
3. Tham khảo một số website để lấy ý tưởng
4. Xác định và mua tên miền (domain)
5. Tư vấn xây dựng website sao cho hiệu quả nhất
6. Chuẩn bị thông tin, hình ảnh... để đăng tải trên
các trang web
7. Giải pháp duy trì website
Copyright: Tài liệu đại học ©