Đau bụng (Phần 1)

Ðau bụng là gì?
Ðau bụng là cảm giác đau nơi vùng bụng. Bụng là một vùng giải phẫu được
giới hạn phía trên bởi bờ dưới của khung sườn, phía dưới bởi xương chậu và hông
ở hai bên.
Dù đau bụng có thể xuất phát từ các mô của thành bụng bao quanh khoang
bụng (ví dụ: da và các cơ thành bụng), thuật ngữ đau bụng nói chung được sử
dụng để mô tả đau có nguồn gốc từ các tạng trong ổ bụng (Ví dụ: dưới da và cơ).
Những tạng này bao gồm dạ dày, ruột non, đại tràng, gan, bàng quang và
tuỵ. Ðôi khi có thể cảm thấy đau như ở vùng bụng dầu chúng xuất phát từ các tạng
lân cận nhưng không nằm trong ổ bụng như vùng dưới phổi, thận, tử cung và vòi
trứng. Những thể đau này được gọi là đau "quy chiếu" bởi vì đau dù có nguồn gốc
ngoài bụng lại được thể hiện (cảm nhận) tại vùng bụng.
Nguyên nhân đau bụng là gì?
Ðau bụng được gây nên do viêm (ví dụ: viêm ruột thừa, viêm túi thừa, viêm
đại tràng), do căng giãn hay sưng căng của tạng (ví dụ như tắc nghẽn ruột, tắc ống
mật do sỏi, gan to do viêm gan), hay do thiếu máu cung cấp đến tạng (như viêm
đại tràng thiếu máu). Tuy nhiên, đau bụng cũng có thể phức tạp khi xuất hiện mà
không có viêm, sưng căng hay thiếu máu. Một ví dụ quan trọng của thể đau này là
hội chứng ruột kích thích. Không rõ nguyên nhân của đau bụng trong hội chứng
ruột kích thích, nhưng được cho là do sự co bất thường của cơ ruột (như co thắt)
hay dẫn truyền thần kinh bất thường cho cảm giác đau không phù hợp (tăng cảm
nội tạng).
Các bác sĩ xác định nguyên nhân đau bụng dựa vào 1) đặc điểm của đau, 2)
thăm khám lâm sàng, 3) xét nghiệm labo, chụp x -quang hay nội soi và 4) phẫu
thuật.
Ðặc điểm đau.
Những thông tin sau đây thâu lượm qua hỏi bệnh sử rất quan trọng giúp các
bác sĩ xác định nguyên nhân đau bụng:
- Cách khởi phát đau. Ví dụ: đau bụng đột ngột gợi ý một khả năng

chảy có thể gợi ý viêm ruột có nhiễm trùng hoặc không (viêm loét đại tràng hay
bệnh Crohn).
Khám lâm sàng.
Khám bệnh sẽ cung cấp thêm cho bác sĩ các đầu mối về nguyên nhân đau
bụng. Bác sĩ sẽ xác định:
Sự hiện diện của âm thanh trong ruột khi ruột có tắc nghẽn,
Sự hiện diện các dấu hiệu của viêm (bằng các thủ thuật đặc biệt khi thăm
khám),
Vị trí đau
Sự hiện diện các khối trong bụng gợi ý u hay áp-xe (nơi tập trung mủ
nhiễm trùng)
Sự hiện diện của máu trong phân có thể gợi ý một bất thường như loét, ung
thư đại tràng, viêm đại tràng, hay thiếu máu.
Thí dụ, khi thấy ấn đau và các dấu hiệu của viêm ở vùng bụng dưới bên trái
thường đồng nghĩa với có viêm túi thừa, trong khi tìm thấy một khối u ấn đau
(viêm) ở cùng vị trí cho biết viêm đang tiến triển và thành lập ổ áp-xe. Ấn đau và