Văn hóa ẩm thực Nhật Bản
Trước khi ăn người Nhật thường nói “itadakimasu”, đó là một
câu nói lịch sự nghĩa là “xin mời”. Nó nhấn mạnh sự cảm ơn tới người
đã cất công chuẩn bị bữa ăn. Khi ăn xong, họ lại cảm ơn một lần nữa
“gochiso sama desh*ta” có nghĩa là “cám ơn vì bữa ăn ngon”.
Phong cách ăn uống điển hình của người Nhật hiện nay như thế
nào?
Phong cách, thói quen ăn uống của người Nhật đã bị Âu hóa đi nhiều
và trở nên khá đa dạng. Thay đổi rõ nét nhất là sự xuất hiện của bánh mỳ
trong các bữa ăn. Hiện nay có rất nhiều người dùng bánh mỳ, trứng, sữa, và
uống cà phê hay trà cho bữa sáng. Thập kỷ trước đây, các nhân viên công sở
thường mang theo hộp cơm trưa tới nơi làm việc nhưng hiện nay thì tại các
quán ăn gần nơi công sở bạn có thể tìm thấy đủ các món ăn thay đổi theo
khẩu vị từ phương Tây cho tới khẩu vị truyền thống của Nhật. Tại đa số các
trường tiểu học, trung học của Nhật đều có phục vụ bữa trưa, được thiết kế
với thành phần dinh dưỡng đầy đủ và cân bằng và tất nhiên là có cả khẩu vị
của các món ăn phương Tây lẫn khẩu vị truyền thống của Nhật. Các bữa ăn
tối của người Nhật cũng thay đổi với nhiều loại món ăn bao gồm cả các món
ăn Nhật, các món ăn Tàu và cả các món ăn của phương Tây. Nói chung thì
trẻ em Nhật thích các món ăn phương Tây như là xúc xích (hamburger) hơn
là các món ăn Nhật cho nên các món ăn tối tại nhà thường có xu hướng thay
đổi cho phù hợp với khẩu vị của chúng. Người Nhật có ăn cơm hàng ngày không?
Từ dùng để diễn tả bữa ăn ở Nhật là gohan . Từ này theo nghĩa đen để
chỉ gạo được hấp hay đồ chín, nhưng gạo là một loại lương thực quan trọng
đối với người dân sứ xở mặt trời mọc, nên gohan còn dùng để chỉ tất cả các
món ăn. Một bữa ăn truyền thống của người Nhật gồm cơm cùng với một
món chính là thịt hoặc cá, một vài món ăn thêm (thường là rau được nấu
chín), súp (thường là súp miso), và rau muối. Gạo có tính kết dính khi nấu

nành bằng lửa nhỏ. Những loài cá có nhiều mỡ như là cá thu thường được
chế biến theo kiểu này. Tôm, cua, mực ống và các loại cá thịt trắng như cá
hồi thường được rán kỹ, tức là chế biến theo món Tempura (tôm, rau tẩm bột
rán). Các cách chế biến cá theo kiểu phương Tây như là món meunière cũng
xuất hiện trong thực đơn của người Nhật tuy nhiên các món ăn truyền thống
của Nhật thì vẫn được chế biến theo các cách đã nói ở trên.
Tương, xì dầu (shoyu, soy sauce) được dùng ở Nhật từ bao giờ?
Shoyu (Sho là chữ “tương” nghĩa là nước tương, yu là chữ “du” nghĩa
là “dầu”, “dầu ăn”) bắt đầu xuất hiện trong các thực đơn là vào khoảng giữa
thời kỳ Muromachi (1333-1568), và vào cuối thế kỷ 16 thì Shoyu trở thành
phổ biến đối với người Nhật. Tuy nhiên vào trước thời kỳ Nara thì Hishio,
được coi là nguồn gốc của Shoyu, đã xuất hiện tại Nhật. Hishio được làm
bằng cách cho lên men hỗn hợp gồm gạo, thịt, cá, rau và tảo biển. Shoyu và
Miso chính là các biến thể khác nhau của loại nước chấm này. Có rất nhiều
loại nước chấm khác nhau như Tamari, Koiguchi, Usuguchi, được chế biến
từ Hishio vào thời kỳ Edo và hiện nay vẫn được sử dụng rộng rãi.
Miso được bắt đầu sử dụng tại Nhật từ bao giờ?
Miso là loại gia vị làm bằng cách hấp chín đậu nành rồi ủ chung với
muối và men cho nó lên men, lưu ở dạng đặc quánh. Miso, bắt đầu xuất hiện
vào thời kỳ Nara (710-794), vào thời kỳ Heian (Bình An) thì đã xuất hiện
những cửa hàng bán Miso. Miso được làm từ đậu nành được ninh kỹ và trộn
với muối và kouji (hỗn hợp của gạo lên men, lúa mạch và đậu). Có người
nói rằng vào khoảng thế kỷ 15, 16 Miso đã từng được chế biến tại các ngôi
đền và được coi là một loại lương thực quan trọng cho quân lính khi có
chiến tranh. Cũng giống như Shoyu, Miso trở nên phổ biến đối với người
Nhật vào khoảng thời kỳ Muromachi (1333-1568).
Tại sao đậu phụ lại được nói là có lợi cho sức khỏe?
Đậu phụ (Tofu) được làm từ đỗ tương, chứa rất nhiều chất đạm
(Protein), can xi, ka li và vitamin B, được coi là có lợi cho sức khỏe bởi vì
nó không chứa nhiều chất béo như thịt, sữa, đồng thời hàm lượng ca lo cũng

bằng nhiệt, Seishu được bảo quản ở nhiệt độ dưới 20 độ C trong 6 tháng.
Sau đó nó sẽ lại được điều chỉnh lại trước khi được khử trùng bằng nhiệt
thêm một lần nữa. Cuối cùng Seishu được đóng chai và xuất xưởng.