Chụp ảnh chân dung
(Phần 2)

4.Thể hiện nội tâm trong ảnh chân dung nghệ thuật.
Muốn hình ảnh con người thật giống hoặc trẻ ra, mọng và tươi thắm lên
không phải là khó đối với người có trình độ kỹ thuật nhiếp ảnh thành thạo. Nhưng
chỉ lột tả được đầy đủ cái vẻ giống bề ngoài của con người chưa phải là thể hiện
một bức chân dung hoàn chỉnh, vì nghệ thuật không phải là sự sao chép đơn thuần,
mà chính là sự chuyển hoá từ người mẫu thành hình tượng nghệ thuật, tức là dùng
hình thức để diễn tả nội dung, mục đích của tác phẩm trong đó nhà nhiếp ảnh bộc
lộ tâm tình và bản lĩnh của mình.
Nhiệm vụ chính của ảnh chân dung thực đối với hoạ sĩ cũng như đối với
nghệ sĩ nhiếp ảnh là biểu hiện cho được không chỉ giống ở bề ngoài mà còn phải
khám phá cho được cái thế giới bên trong của con người bằng phương tiện tạo
hình
Muốn như vậy trước hết nhà nhiếp ảnh chân dung phải làm quen với nhân
vật định thể hiện, tìm hiểu tâm tư họ, hoà mình với họ, yêu mến họ, kiên nhẫn chờ
đợi thời cơ, và nhạy cảm kịp thời phát hiện những nét độc đáo có thể chỉ thoáng
qua một lần trên bộ mặt đối tượng để "chộp gọn" lấy bằng trình độ kỹ thuật chính
xác. Ngoài ra lại cần biết khêu gợi kích động để biểu lộ những tình cảm thầm kín
của đối tượng khi cần thiết, khiến cho nó bộc lộ ra một cách tự nhiên, chân thật.
Đó là trách nhiệm của nhà nhiếp ảnh nghệ thuật đối với nhân vật, ví như nhà thơ
tiếp xúc, gần gũi quần chúng để gợi cảm, tìm hiểu, cô đúc, chuẩn bị cho đề tài
sáng tác. Còn chính bản thân tác giả của tác phẩm ảnh chân dung cũng không nên
bắt ống kính phải thu hình một cách gượng ép, chụp bằng được phải tự tạo lấy
niềm hứng thú để phát huy sáng tạo và khi đã xúc cảm phải dồn hết tâm tình, tài
năng vào việc thể hiện một cách nhiệt tình như nhà thơ đã lựa chọn được tiêu đề
cần tranh thủ mọi cảm xúc dồn ra ngòi bút. Có như vậy mới kịp thời giành được
khoảnh khắc quý báu và mới thể hiện được tác phẩm thực tế, chân thật, ảnh là một
nghệ thuật miêu tả trực diện và chính xác nhất.
Trong việc miêu tả con người ảnh chân dung phải biểu hiện được cá tính,

giảm thiểu nhiều tác dụng hoặc phản lại ý đồ miêu tả của người chụp.
Chụp người đang hoạt động dĩ nhiên là tầm mắt bắt buộc phải hướng
vào phía có sự việc liên quan, nhưng chụp người đang ở trạng thái tĩnh, không có
bối cảnh nào cần thiết phải cho đối tượng hướng về đó, sao lại không thể cho đôi
mắt họ nhìn thẳng vào ống kính, để mắt người trong ảnh bắt gặp ánh mắt người
xem ảnh, có dễ gây ra sự lôi cuốn thu hút hơn không ? Chính nhờ ánh mắt gặp
nhau dễ tạo ra sự hấp dẫn, giao lưu tình cảm giữa người trong ảnh với người xem.
Ngay bản thân chúng ta, vì thử khi nhận được một bức chân dung của người thân
yêu lâu ngày xa vắng mà nhìn thấy mắt trong ảnh chiếu thẳng vào ta, đố ai không
ít nhiều xúc động, và như cảm thấy người thân đang gửi ánh mắt vào trong ảnh
những nỗi niềm tuỳ theo liên tưởng ở mỗi lúc ta ngắm nhìn.
Đôi mắt thật sự là sâu sắc, thật là cởi mở, thật là nồng cháy, diệu kỳ. Bức
chân dung có hồn hay không phần lớn là do sự diễn tả về đôi mắt.
4.2.Về cặp môi
Sau cặp mắt phải nói đến cái miệng, mà chính là vành môi. Tình cảm do
cặp môi biểu hiện ''ăn khớp đồng bộ'' với đôi mắt. Hai bộ phận phối hợp hữu cơ
với nhau. Mắt nổi giận ắt miệng chúm lại hay vành môi mím lại. Mắt dịu dàng trìu
mến thì vành môi giãn dài ra làm môi căng dài sang hai bên, mắt buồn thảm thì
cặp môi chỉ chực méo xệch, mắt dịu dàng ưng thuận thì môi như muốn hé mở, mắt
ngơ ngác kinh ngạc thì miệng dễ mở rộng thành há hốc v.v...
Có những cặp môi thể hiện rất rõ tâm tính con người như: nũng nịu, nồng
cháy trên nét mặt, chúm chím như nụ hoa chớm nở và chín mọng ngọt ngào ở
miệng ấu thơ, hay đồng bộ cùng khoé mắt đưa tình; chề bỉu cong cớn của kẻ đanh
đá dành hanh; bĩu ra khinh bỉ của kẻ tự cao tự đại, coi thường người khác...
Có khi chỉ cần đặc tả từ vành mũi trở xuống hết cái cằm, xem ảnh cũng có
thể hình dung được phần nào tính nết người trong ảnh nếu tác giả khó lột tả đường
nét.
4.3.Về đôi bàn tay
Khi đôi mắt cái miệng được coi như cặp bài trùng, gắn với nhau như hình
với bóng? Thì kẻ thứ 3: hai bàn tay được coi là yếu tố phụ - nhưng chính chúng

mặc dầu đôi khi có vẻ cường điệu; nhưng ''không ai có thể cấm sự cường điệu theo
hướng của sự chân thật''
Cũng như bất cử người nghệ sĩ nào, nhà hội hoạ không thể chỉ vẽ một cách
bình thường cái dáng dấp bên ngoài của đối tượng mà còn phải phản ánh cho được
mối quan hệ của mình với nhân vật ấy, nếu không như vậy thì những sáng tác của
họ làm sao thuyết phục nổi quần chúng ngoài tấm vải thô được bôi màu trên giá
vẽ!
Người nghệ sĩ chụp ảnh chân dung hoàn toàn không phải chỉ giới thiệu cái
vật chất bên ngoài của nhân vật mà trước hết cần giải thích cho được cái thế giới