Chụp ảnh chân dung
(Phần 3)
5. Phân loại ảnh chân dung:
Ảnh chụp cũng như tranh vẽ, tuỳ theo mục đích của kiều ảnh và vị trí, tư
thế, tầm vóc của con người được thể hiện ra trong ảnh mà người ta xếp loại, mỗi
loại, mỗi kiểu cách của ảnh chân dung đều do cách bố cục đã dụng ý hình thành ra
nó.Hiện nay theo em được biết là có 3 cách để phân loại ảnh chân dung, tuỳ thuộc
và số người, tính chất của chủ đề, ảnh...
5.1. Cách phân loại thứ nhất:
Nếu hình con người trong môi trường hoặc cảnh trí nhất định nào đó mà
mặt mũi không rõ nét (không được tập trung diễn tả) hình thể con người chiếm
một tỷ lệ tương đối nhỏ so với diện tích to àn bộ bức ảnh, thì đó chỉ thuộc loại ảnh
sinh hoạt hoặc phong cảnh trong đó có người.
Nếu con người được miêu tả tập trung ở bộ mặt; cách chụp làm nổi các chi
tiết và hình dáng, lại thể hiện được cả tình cảm, nội tâm, đôi khi cả tư thế điệu bộ,
thì loại ảnh này thuộc về loại chân dung. Tuy nhiên, sự phân chia cũng chỉ là
tương đối. Ví dụ: đạt được các tiêu chí trên nhưng có ảnh được xếp vào thể loại
ảnh báo chí, phóng sự...
Ảnh chân dung có thể là cả người (loại này hiện nay ít dùng), nửa người,
hay riêng có bộ mặt, và có khi chỉ đặc tả có đôi mắt, cái miệng theo kiểu điện ảnh
như đang được phổ biến ưa thích trong đa số đối tượng thành thị.
Trong chụp ảnh chân dưng người ta còn phân chia thành hai thể loại, mặc
dầu ranh giới giữa hai thể loại này nhiều khi không thật dứt khoát, đó là chân
dung ở thể tĩnh và chân dung ở thể động. Với hai thể loại này, căn cứ vào trình
độ và phương pháp thể hiện lại hình thành ra loại chân dung lưu niệm bình thường
không cầu kỳ về ý nghĩa miêu tả, và loại chân dung đặc tả đòi hỏi cả hình thức
lẫn nội dung đều phải đạt tính nghệ thuật cao.
5.1.1.Ảnh chân dung tĩnh
Khi con người được miêu tả ở trạng thái không hoạt động (thể tĩnh tại, dù l
à được chụp bất ngờ hay dụng ý cho ống kính thu hình) thuộc vào thể chân dung
tĩnh.

chân đung tĩnh hoặc chỉ miêu tả một số đặc điểm nào đó về các bộ phận chủ yếu
trên khuôn mặt, còn các chi tiết, đường nét khác cho mờ nhoè đi để biểu hiện rõ
cái động của nhân vật theo sự việc cần kết hợp bối cảnh và đều chụp bất ngờ.
Thể loại ảnh này chính là chụp theo kiểu chân dung phóng sự: ''bắt'', ''chộp"
những dáng điệu, cử chỉ và nét mặt rất tự nhiên thoải mái của nhân vật, và ngay
khi ta bấm máy, bản thân đối tượng không hay biết.
Ảnh chân dung được thể hiện theo kiểu này trông rất sống, người xem ảnh
dễ có cảm giác như đứng trước con người thật. Sức sống bị ống kính chộp gọn như
ngưng lại trong giây lát cho người xem ảnh có đủ thời gian nhìn rõ, phân tích cử
chỉ hành động của con người đang sống mà trong khi gần gũi hàng ngày ít chú ý
hoặc không có điều kiện xác nhận ra.
Nhưng nếu người cầm máy không đủ trình độ điêu luyện, không những khó
chộp được thật đúng thời cơ bộc lộ tình cảm mang tính chất tiêu biểu, điển hình
đẹp nhất trong dáng dấp, tư thế, điệu bộ của đối tượng, mà còn dễ thành những
hình tượng hời hợt, ngây ngô, thậm chí người xem ảnh dễ hiểu lầm là tác giả đã
bày đặt giả tạo.
Chân dung động là thể loại được phát sinh và thông dụng cùng với ảnh
phóng sự, sinh hoạt, hiện nay đang được hâm mộ và ngày càng chinh phục được
sự tín nhiệm của những người yêu ảnh.
5.1.3.Ảnh chân dung đặc tả
Chân dung đặc tả là loại ảnh đòi hỏi đạt tính nghệ thuật cao về miêu tả từ
hình thức đến ý nghĩa nội dung, nếu không đủ trình độ kỹ thuật và nghệ thuật điêu
luyện, nhất là quan điểm nhận thức không rõ ràng dứt khoát khó mà thể hiện thành
công, vì không những phải lựa chọn thật chính xác những đặc điểm tiêu biểu cho
vẻ mặt, dáng người của nhân vật, mà còn phải khéo kết hợp cách bố cục có sức
hấp dẫn mạnh, cách chiếu sáng thật tinh tế mới làm cho các đường nét rất khái
quát mà đủ chứa chất ý nghĩa súc tích của nội tâm nhân vật, ăn khớp với dụng ý
của tác giả, khiến người xem ảnh càng ngắm nghía hình tượng càng nhận rõ ý
nghĩa phong phú, như nghiên cứu một bài thơ thâm thuý, càng nghiền ngẫm càng
phát hiện ra đủ ý tứ hay.