Chụp ảnh chân dung
(Phần 6)
9.Góc độ chụp
Ngoài việc áp dụng kiểu cách và điểm chụp thuận lợi còn cần chú ý đến
góc độ chụp để tránh mọi sự biến dạng hình ảnh do nhược điểm của thấu kính gây
nên, mặt khác góc độ chụp còn có tác dụng khắc phục được một số nhược điểm
mất cân đối của nhân vật, biết lợi dụng thích hợp sẽ rất thuận tiện, nhất là khi chụp
chân dung động.
Vị trí của máy chụp đặt cao hay thấp đều có ảnh hưởng đến mức chính xác
của hình ảnh, chẳng khác nào thị giác, khi nhìn ta có thói quen là nhìn ngang tầm
mắt, do đó góc độ nhìn thẳng là một thế tự nhiên bình thường nhất. Nhưng khi
đứng từ dưới thấp ngước nhìn lên (thị giác lướt theo bề dọc) ta lại cảm thấy vật ta
nhìn có vẻ to cao, ngược lại ở trên cao nhìn xuống thấp ta lại thấy vật lùn bé lại
(nhất là nhìn thẳng từ đỉnh đầu xuống - nhìn đối đỉnh). Do đó thế máy khi chụp
cao hay thấp quá tỉ lệ người sẽ sai lệch hình ảnh, nhất là chụp ở cự ly gần.
Với góc độ chụp chân dung, nếu để máy cao quá sẽ tạo ra nhiều vùng tối ở
khuôn mặt làm ngắn chùm mặt lại, để máy thấp quá thì phải chụp hất lên làm lộ rõ
cả hai lỗ mũi trông rất thô và mặt có thể dài ra, cằm to hẳn lên.
Chụp ảnh bán thân (kiểu chứng minh thư) ống kính nên đặt ngang tầm mắt
đối tượng. Đối với người mũi hếch cho máy cao lên một chút, còn người cổ ngắn
ta hạ bớt máy một chút.
Chụp già nửa hay cả người (kiểu 2/3 và toàn thân) nên để ống kính ở ngang
tầm cổ hoặc ngực đối tượng.
Trường hợp chụp chân dung động, người gắn liền với hoạt động của họ
(như loại ảnh người tốt việc tốt chẳng hạn) cần theo sát cách hoạt động và tư thế
động tác của đối tượng, do đó góc độ cũng phải bị thay đổi cho phù hợp với ý đồ
chụp. Khi đó máy đặt ở đâu, cao hay thấp là tuỳ thuộc vào hướng hoạt động và
hướng chiếu sáng của đối tượng.
Khuôn mặt của nhân vật nên để chính diện, 3/4 hay bán diện cần phải dùng
khuôn ngắm của máy để ngắm lựa chọn cho thích hợp tránh những đường gãy
khúc làm cho đường viền của khuôn mặt thành góc cạnh, lồi lõm. Cố gắng phát

làm sao cho toàn bộ bức ảnh cân đối nhịp nhàng, tuỳ theo thể chất của đối tượng
mà thể hiện mềm mại dịu dàng hay khoẻ mạnh chắc nịch.
Trường hợp trong kiểu ảnh có từ 2 đối tượng trở lên, lại đang ở thể động thì
bố cục sẽ khó khăn phức tạp, được người này dễ hỏng người kia.
Điều cơ bản cần nắm vững là làm thế nào để các nhân vật gắn bó mật thiết
với nhau nếu kh«ng toàn vẹn về hình thức về mặt thể hiện tình cảm, tâm trạng để
tránh rời rạc không gắn bó với nhau một mối.
Đối với thể chân dung tĩnh mà chụp nhiều người chung một kiểu, tránh để
các đối tượng tự do lộn xộn thành tản mạn, nhất là trong đó lại có những đôi
những tốp có cảm tình riêng thích đứng ngồi sát cạnh nhau, chú ý sắc độ cảu màu
da và quần áo kể cả đến độ cao thấp và vẻ mặt từng người, không thì rất dễ xảy ra
hiện tượng mất cân xứng cho kiểu ảnh .
Bối cảnh không nên quá rườm rà, cầu kỳ và quá lộ liễu. Cần tạo ra bối cảnh
đồng màu, dịu, mờ nhạt. Những bối cảnh nổi bật rõ đen trắng đơn thuần đều
không áp dụng vào ảnh câhn dung. Nếu bối cảnh là màu trắng có độ sáng lớn
chiếu vào sẽ là mặt đối tượng bị đen, trái lại bối cảnh đen đậm sẽ làm cho tóc và
áo quần màu sẫm lẫn với bối cảnh và tấm ảnh sẽ có sắc độ quá đen trắng.
Đặc biệt chú ý là cảnh phải hợp với người, chẳng hạn chụp người nông dân
thì phải lấy cảnh nông thôn hay các vật có liên quan đến họ mà phụ hoạ. Chụp
công nhân lại phải lấy cảnh nhà máy, công trường, thành thị để bối cảnh phố hay
công viên mới phù hợp, ở vị trí của đối tượng và cả hướng ống kính thu hình,
không nên để trên đầu hoặc phía sau, dưới đất có những đồ vật linh tinh như dây
phơi quần áo, cột đèn, cây cối...
12. Tĩnh và động
Từ khi con người phát minh ra nhiếp ảnh, khó có loại hình nghệ thuật nào
miêu tả về chân dung con người sát thực như nhiếp ảnh. Và đề tài chân dung nghệ
thuật về con người luôn được các nghệ sỹ nhiếp ảnh chú ý nhiều nhất. Rất đơn
giản vì đối tượng chính của VHNT (trong đó có nhiếp ảnh) là con người. Nhưng
mục đích của ảnh chân dung nghệ thuật là con đường dẫn tới cảm xúc, ứớc mơ,
vui sướng hay đau khổ cũng như nỗi lo âu của con người được hiện hữu trên tấm

Nhưng xem ra lối mòn của ảnh chân dung nghệ thuật vẫn khá phổ biến. Con
đường đi tìm tính điển hình của ảnh chân dung nghệ thuật nằm trong cái nhìn và
sự cảm nhận của mỗi chúng ta. Ảnh chân dung động sẽ rất hiệu quả khi nhà nhiếp
ảnh biết dừng lại ở một nụ cười hay một cử chỉ yêu, ghét, hờn dỗi rõ ràng nhất, đó
là giây phút điển hình nghệ thuật của ảnh chân dung.