Chụp ảnh chân dung
(Phần 4)
6.Tư thế:
Tư thế là các vẻ tượng trưng cho thái độ, đức tính của con người phát lộ ra
thành điệu bộ, dáng dấp bề ngoài của hình thái toàn thân.
Khác hẳn với hội hoạ chỉ cần thật giống về bộ mặt, còn tư thế đối tượng tha
hồ hư cấu tuỳ ý hoạ sĩ vẽ thế nào nên thế; ảnh chân đung bắt buộc phải ghi lại một
cách chân thực đúng như tư thế nhân vật, vì chức năng của ảnh là khích lệ thuyết
phục con người bằng phương pháp tái hiện hiện thực. Nếu không phản ánh đầy đủ
hiện thực khách quan thì làm sao khởi động được cảm xúc chân thành của đối
tượng và khán giả?
Hơn nữa, tư thế của con người không chỉ hỗ trợ đắc lực cho các vẻ mặt
trong việc biểu lộ, nhấn mạnh về thái độ phong cách, tâm trạng, mà còn eo khả
năng diễn xuất được nhiều trạng thái tình cảm cụ thể; biết vận dụng nó càng làm
cho cách miêu tả con người thêm tinh tế, dễ giải quyết những trường hợp vẻ mặt
đối tượng khó bộc lộ tâm tư, tình cảm.
Với thế thật cân bằng của hai vai khiến Lg ngực vươn lên vừa phải, đủ tỏ lộ
vẻ nghiêm túc, sẵn sàng; với hai tay khoanh vòng trước ngực, khi xiết chặt lại tới
mức độ co rúm hai vai, rõ ràng là thái độ khúm núm, khuất phục; nhưng nếu nới
lỏng vòng tay để hờ trên ngực, lại tỏ ra khiêm tốn, chín chắn, lắng nghe; hoặc dáng
người đứng thẳng, dạng chân, chống tay lên háng nếu không phải đo tính khí
ngang tàng ắt là bộ tịch ra điều kẻ cả; hoặc Lg ngực vươn đến lệch vai dễ thấy
ngay vẻ thách thức tự hào... Cái tình tiết từ tư thế con người phát lộ ra như thế đó!
Dựa vào khả năng, đặc trưng của tư thế, người phương Tây thường tận
dụng nó trong việc mô tả các loại ảnh tâm lý nghệ thuật như: những bước chân suy
nghĩ, mức thắm thiết của cánh tay ghì riết thân nhau, hoặc sự đau đớn quằn quại
bằng thân hình co quắp hay ưỡn cọng, nghiêng, ngả...
Cũng như hội hoạ miêu tả nhân vật, ảnh chân dưng đã dựa theo đặc tính thể
hiện tâm trạng của con người thường kết hợp với bộ mặt ớ cuộc sống thục tế để
chia thân hình con người thành các thế: bán thân, 2/3 hoặc toàn thân, cho tiện theo
từng cách diễn tả nội tâm; và ở mỗi hình thể này lại tuỳ theo đặc điểm về phong

chụp được kiểu ảnh chân dung bán thân đạt yêu cầu nghệ thuật không phải là việc
giản đơn, và ngay cả với loại chân dung lưu niệm bình thường muốn cho bức ảnh
thuận mắt, ưa nhìn, cũng không dễ dàng.
Ngoài việc chủ yếu căn cứ vào các đường nét đặc điểm từ chu vi hình thể
đến từng chi tiết ở bộ mặt đối tượng như: gò má, cặp mắt, gờ trán, sống mũi, cái
miệng, vành tai, đến cả cái cổ, cái cằm, lỗ mũi, mái tóc, kết hợp với vẻ bộc lộ tình
cảm trên nét mặt nghiêm trang, chất phác, khô khan thô bạo hay hóm hỉnh, duyên
dáng, dịu hiền, theo mỗi cảnh buồn, vui, căm thù, phẫn nộ, tin tưởng, hy vọng,
mãn nguyện, ngưng đợi... để xếp kiểu cho thích hợp; mà còn phải dựa theo dáng
dấp của thân hình, điều kiện ánh sáng cho phép, cả đến lứa tuổi của đối tượng nữa,
để chọn lọc, chỉnh đốn tư thế cho cân xứng mới có thể lựa hình ăn khớp với khuôn
cỡ ảnh để đạt yêu cầu của thể ảnh này.
Với đối tượng lớn tuổi, nhân vật đặc biệt, lãnh tụ hay ảnh căn cước, chứng
minh thư, hộ chiếu, hoặc tương tự, cần lấy tư thế ngay ngắn chỉnh tề cho phù hợp
với phong cách đứng đắn, nghiêm trang, tế nhị. Tuỳ theo cách thể hiện, có thể lấy
thế hơi chếch bên sườn cho ngực nghiêng, hay nghiêng hẳn, hay vuông vức hai vai,
nhưng cần cho thân nhiều hơn mặt một chút (chiều cao của thân khoảng gấp rưỡi
mặt là vừa). Nếu để tư thế thẳng vuông vắn cân bằng hai vai nên chú ý chụp với
góc độ hơi chếch ngang một chút cho ảnh đỡ cứng.
Đối tượng là thanh thiếu niên, nếu xét thấy bộ ngực không có lợi gì thêm
cho mỹ cảm hoặc không cần phải kết hợp vẻ mặt với bàn tay hoặc cánh tay để
nhấn rõ nội tâm tình cảm, nên rút ngắn thân hình lại cho khổ mặt cao to hơn. Nếu
muốn diễn tả nét nở nang của Lg ngực, có thể lấy từ ngang tầm vú trở lên kể cả
nam lẫn nữ, và để thế hơi nghiêng hoặc nghiêng hẳn cho nổi bật (ở thế này người
ta thường thu hình thấp xuống phía dưới vú cho khổ mặt nhỏ lại trong khuôn để
khi in phóng ảnh dễ cắt cúp lại theo đúng nghệ thuật).
Khi cần lấy bán thân thật dài cho mặt nhỏ bớt đi, để tạo các thế nghiêng
ngửa cho duyên dáng, hấp dẫn, người ta cũng có thể áp dụng cách chụp thu nhở lại
cho khuôn rộng rãi để dễ cắt cúp khi in phóng ảnh. Nên lưu ý rằng: thế đổ nghiêng
ngửa, vươn ngực thường thích hợp với phụ nữ, và thế đổ nghiêng chúi về phía

Chụp 2/3 người hầu hết lấy thế đứng cho dễ thể hiện, thế ngồi và nằm chỉ
áp dụng cho loại chân dung động kết hợp với bối cảnh mà không thể cho đứng dậy
được, còn rất hãn hữu dùng đến.
Cần lựa chọn thế đứng cho thích hợp với từng đối tượng, ví dụ như người
có bộ ngực nở nang, cặp mông tròn trĩnh, mặt bầu bĩnh, quần áo thật gọn có nếp là
đẹp nên để đứng nghiêng; nếu không đạt yêu cầu như vậy tất phải để đứng hướng
bề mặt thân hình vào ống kính, ở thế đứng quan trọng nhất là đôi tay, phải căn cứ
vào phong thái đối tượng để bố cục mới thích hợp, không nên máy móc tuỳ tiện, ai