TỔ CHỨC, SẮP XẾP LẠI VÀ QUY HỌACH ĐẾN NĂM 2020 CÁC CHỢ NHỎ
Ở ĐÔ THỊ VÀ KHU TẬP TRUNG DÂN CƯ CỦA CÁC VÙNG NÔNG THÔN
VIỆT NAM, GÓP PHẦN GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO NGƯỜI DÂN LAO
ĐỘNG VÀ GIẢM THIỂU Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG
TS. Nguyễn Thị Lan
TT Nghi ên cứu kỹ thuật và QLMT

1. Tổng quan tình hình phân bố các chợ nhỏ của VN
Nguồn gốc sự hình thành các chợ, thường có ở đâu?:
Chợ là nơi trưng bầy hàng hoá, mua-bán hàng, là nơi, tập trung
người mua hàng và bán hàng. Nơi giao lưu đường thuỷ ở các khu vực có
nhiều sông, rạch như đồng bằng sông Cửu Long, nơi giao lưu cuả đường
thuỷ và đường bộ hoặc giao lưu đường bộ, tạo điều kiện thuận lợi cho
việc vận chuyển, bốc dỡ, hàng hoá. Chợ họp trên sông cũng có ở Cần
Thơ và một số nơi khác cuả miền Tây Nam bộ. Các chợ nhỏ trong báo
cáo này là những chợ như thế nào, quy mô bao nhiêu, phụ thuộc vào từng
điạ phương. Nhìn chung, các chợ này vẫn có tên chợ, đa số là các chợ tự
phát, ở gần các khu trung tâm cuả các chợ lớn. Trong khoảng 10 năm
gần đây, công nghiệp hoá phát triển, các nhà máy, các xí nghiệp có nhiều
công nhân nên khi tan ca họ cần mua sắm nhanh gọn và tiện ngay bên
đường nên các chợ tự phát họp ven đường cũng mọc lên khá nhiều.
Ngoài ra, các chợ tự hình thành trong các khu chung cư như chợ
Hoàng Hoa Thám ở quận Tân Bình, chợ không có tên mà gần bên đường
Hoàng Hoa Thám nên ngươì dân tự đặt tên cho dễ nhớ.
Thời gian họp chợ?
Họp chợ có thể theo ngày giờ quy định, theo phiên. Ví dụ ở nhiều
vùng nông thôn, chợ chỉ họp ngày chẵn, hoặc chỉ theo ngày lẻ, tính theo
âm lịch và chỉ tập trung họp vào buổi sáng. Ở trong các đô thị, chợ họp cả
ngày, buổi trưa nghỉ, buôn bán tập trung vào sáng sớm, chiều và cả buổi
tối. Các chợ này bán chủ yếu là hàng lương thực - thực phẩm, đồ gia
dụng, quần áo, trái cây, ăn uống, giải khát, …

Việc buôn bán đã gây ô nhiễm môi trường do rác, nước thải bưà bãi.
Rác làm tắc nghẽn cống thoát nước, gây úng ngập đô thị, bồi lắng cống, hố
ga thoát nước, gây ô nhiễm môi trường nước các sông rạch. Ô nhiễm do mùi
hôi, ô nhiễm do nước thải xả bừa bãi ra đường, làm hư hỏng đường, mất mỹ
quan đô thị.
3. Tổ chức sắp xếp lại
Nhu cầu mua-bán hàng hóa càng ngày càng phát triển. Hiện nay hệ
thống siêu thị đã mở ra và đi vào hoạt động ở hầu hết các tỉnh thành trong
cả nước với các mặt hàng đa dạng và chất lượng khá đảm bảo. Tuy nhiên,
hàng lương thực –thực phẩm chỉ có trong một số siêu thị và nhìn chung
giá khá cao so với giá tại các chợ nhỏ.
Nhiều người dân lao động chưa có thói quen đi siêu thị mua các
mặt hàng dành cho ăn uống hàng ngày. Vì vậy, việc tồn tại các chợ nhỏ
trong các đô thị và khu tập trung đông dân của vùng nông thôn là đương
nhiên.
Các biện pháp đã thực hiện: Trong thời gian vừa qua công an có
đưa xe cảnh sát đi gom đồ đạc cuả những ngươì bán hàng lấn chiếm lòng
lề đường nhưng như “bắt cóc, bỏ điã” không có kết quả. Ví dụ bắt cuả họ
một cái cân, hôm sau họ đã mua cái khác để tiếp tục bán hàng ở một nơi
gần đó. Các biện pháp thực hiện không có kết quả. Ngươì ta vẫn ngang
nhiên bán hàng và ngươì mua vẫn tiếp tục mua hàng.
Do đó, các cơ quan chức năng của các cấp chính quyền địa phương
cần phải sắp xếp, quy định các khu vực bán hàng ở các chợ nhỏ sao cho
người mua hàng có thể dễ dàng tiếp cận, nhiều khi không cần gởi xe vẫn có
thể mua được hàng.
Khu vực chợ Hòang Hoa Thám ở P.13 Q. Tân Bình là một ví dụ.
Chợ bố trí trong khu dân cư nằm giữa 2 tuyến đường Hòang Hoa Thám
và đường Bình Giã, chợ họp cả ngày và ban đêm vẫn có một số hàng bán
tạp hóa, đồ dùng gia đình, quần áo. Chợ Tân Sơn Nhất ở quận Gò Vấp
cũng được bố trí trong khu dân cư cách xa đường Nguyễn Oanh của quận

Hàng hóa bán sỉ ở các chợ đầu mối tập trung vào buổi chiều gần tối
và sáng sớm khoảng 3-4 giờ sáng, chợ nhỏ thường họp từ 5-6 giờ sáng
đến trưa hoặc cả ngày.
Một vấn đề cần giải quyết là quy họach các điểm bán hàng ăn uống
giải khát tự phát ở rất nhiều nơi trong các đô thị và các khu tập trung dân
cư. UBND và công an các phường, xã cần quản lý chặt chẽ hơn sự hình
thành và phát triển các chợ nhỏ và họ sẽ bị cách chức nếu họ không thực
hiện quản lý được các chợ này. Đồng thời, phải phạt kiểm tra thường
xuyên những người buôn bán lấn chiếm lòng lề đường, gây ô nhiễm môi
trường.
Tăng cường kiểm tra an tòan thực phẩm, vệ sinh và đưa lên các
phương tiện thông tin đại chúng những hậu quả môi trường của việc mua
bán hàng hóa ở các người bán rong, bán dạo, ở các chợ tự phát, v.v. để
người mua không mua hàng của họ.
Tạo các gian hàng cung cấp đầy đủ các mặt hàng lương thực- thực
phẩm trong các khu công nghiệp, các trường học, các bệnh viện, các nơi
tập trung dân cư có nhu cầu mua sắm hàng ngày.
Đối với từng địa phương các cấp cần có dự án nghiên cứu lựa
chọn, quy hoạch, sắp xếp các chợ hoặc các gian hàng buôn bán lương
thực-thực phẩm, các dịch vụ cho phù hợp. Bố trí chỗ để xe, gởi xe, giảm
chi phí gởi xe máy ở các chợ nhỏ, quy định 1.000đồng/xe máy và
500đ/xe đạp hoặc những nơi có mặt bằng có thể tạo hàng lang rộng để
người mua có thể dẫn xe vào và mua hàng.
Ngoài ra, việc cải tạo hệ thống giao thông đường bộ, quy hoạch các
tuyến đường phù hợp sẽ góp phần giảm thiểu các chợ họp ven đường. Ví
dụ đường cao tốc, đường 1 chiều hoặc có dải phân cách xe honda đi bên
trong, xe đạp đi phía ngòai, các hẻm được mở rộng dành cho xe honda, xe
đạp, đường lớn chỉ dành cho ô tô, xe búyt, v.v. Khuyến khích mọi người
đi xe búyt, các trạm dừng chân sẽ có các cửa hàng phục vụ.