Chương 10: XÂY DỰNG, VẬN HÀNH VÀ BẢO DƯỠNG NHÀ
MÁY ĐIỆN NGUYÊN TỬ
Nhiên liệu hạt nhân sau khi đã được lắp đặt vào lò phản ứng có thể
sử dụng trong thời gian một năm, sau đó thay thế 25% bằng nhiên
li
ệu mới mỗi năm và lại tiếp tục vận hành được 1 năm tiếp theo.
Người ta gọi những nhiên liệu đã qua phản ứng được lấy ra từ lò
ph
ản ứng là nhiên liệu đã sử dụng.
10-1 Địa điểm của nhà máy điện nguyên tử được lựa chọn dựa trên
nh
ững tiêu chuẩn gì?
Nhiên li
ệu hạt nhân sau khi đã được lắp đặt vào lò phản ứng có thể
sử dụng trong thời gian một năm, sau đó thay thế 25% bằng nhiên
li
ệu mới mỗi năm và lại tiếp tục vận hành được 1 năm tiếp theo.
Người ta gọi những nhi
ên liệu đã qua phản ứng được lấy ra từ lò
ph
ản ứng là nhiên liệu đã sử dụng.
Một số tiêu chuẩn lựa chọn địa điểm:
1) Không có thiên tai như động đất, núi lửa, lụt, sóng thần
2) Đảm bảo được đường lánh nạn lúc khẩn cấp
3) Có thể lấy nước biển làm chất tải nhiệt một cách dễ dàng, thuận
lợi cho công tác xây dựng và vận chuyển (nơi tập kết vật tư, cảng
biển).
4) Nền móng đảm bảo
5) Đảm bảo nguồn nước ngọt
6) Giao thông thuận lợi
7) Gần đường tải điện

Công việc sau khi lựa chọn địa điểm là khảo sát và đánh giá địa
điểm. Thời gian n
ày khoảng 3 năm. Khi khảo sát địa điểm xong sẽ
bắt tay vào thiết kế khái niệm (Conceptual Design) nhà máy. Căn
cứ theo thiết kế khái niệm, công tác thẩm định an toàn sẽ được
triển khai. Thời gian từ khi kết thúc khảo sát địa điểm đến khi kết
thúc thẩm định an toàn ít nhất là 4 năm. Chỉ có thể bắt tay vào thi
công xây d
ựng sau khi hoàn tất công tác thẩm định an toàn.
Th
ời gian xây dựng tiêu chuẩn là khoảng 5 năm.
Do vậy, từ khi quyết định địa điểm cho đến khi bắt đầu vận hành
nhà máy điện nguyên tử ít nhất cũng mất 12 năm. Thời gian tiêu
chu
ẩn là 15 năm.
10-4 Công tác tổ chức như thế nào và số cán bộ nhân viên cần thiết
của nhà máy điện nguyên tử là bao nhiêu người?
Tổng số là 190 người bao gồm:
- 01 Giám đốc nhà máy phụ trách chung
- 02 phó Giám đốc
- Kỹ sư chủ nhiệm quản lý lò
- K
ỹ sư chủ nhiệm quản lý điện
- Kỹ sư chủ nhiệm quản lý nước sôi và tua bin
-
Người phụ trách về môi trường
- Người phụ trách về quản lý chất lượng
- Phòng Vận hành: 50 người
- Phòng Kỹ thuật: 15 người
- Phòng Quản lý bức xạ: 15 người

hiện. Khi phát hiện thấy có hiện tượng bất thường thì các đơn vị
sửa chữa thường trú tại nhà máy sẽ tiến hành sửa chữa. Sửa chữa
quy mô lớn được thực hiện khi tiến hành kiểm tra định kỳ.
Thời gian kiểm tra định kỳ thông thường từ 1 đến 2 tháng. Trong
thời gian này, nhiên liệu đã sử dụng được tháo ra để thay thế các
nhiên liệu mới. Đồng thời cũng tháo dỡ và kiểm tra các máy móc
lớn như tuabin và máy phát điện. Ngoài ra còn tiến hành kiểm tra
không phá mẫu đối với các bộ phận quan trọng liên quan tới an
toàn như các bộ phận b
ên trong lò phản ứng để xác nhận có bất
thường hay không.
10-7 Tính kinh tế của nhà máy điện nguyên tử như thế nào?
D
ựa theo báo cáo của OECD NEA (Organisation for Economic
Cooperation & Development Nuclear Energy Agency) tháng
12/1998, các chuyên gia Nh
ật Bản đã tính toán chi phí xây dựng
cho 1 kW điện nguy
ên tử ở Việt Nam là 1800 USD.
Do yêu c
ầu cao về an toàn nên chi phí xây dựng nhà máy điện
nguyên tử thường cao hơn so với các loại nhà máy nhiệt điện như
than, dầu, khí,... Nhưng các chi phí về nguyên liệu, vận hành, bảo
dưỡng lại thấp v
à thời gian vận hành nhiều hơn nên ở nhiều nước,
giá thành 1 kWh điện nguy
ên tử rẻ hơn so với nhiệt điện. Ở Việt
Nam, giá thành 1 kWh điện nguy
ên tử xấp xỉ điện than nhập, cao
hơn khoảng 0, 5 cent so với điện than nội địa và cao hơn gần 1 cent

Pháp 3,54
5,04
Như đã nói ở trên, các nguồn điện truyền thống đều gây ảnh hưởng
(đặc biệt l
à ảnh hưởng lâu dài) đối với môi trường. Để khắc phục
những ảnh hưởng này, cần phải có chi phí gọi là chi phí ngoại
(external costs) (chi phí phòng chống phá hoại môi trường). Các
chuyên gia của Liên Hợp Quốc đã tính toán chi tiết cho các nhà
máy nhi
ệt điện với các điều kiện công nghệ tốt nhất của Châu Âu,
kết quả cho thấy các chi phí này khá nhiều (Tài liệu: IAEA, Báo
cáo
ở Hội thảo liên vùng về lập kế hoạch và phân tích hệ thống
điện, Bangkok, 16~18/11/1999).
Do vậy, khi tính toán chi phí sản xuất sản xuất điện, cần thiết phải
tính tới cả chi phí ngoại. Nếu tính thêm hiệu ứng ấm lên của Trái
Đất, th
ì rõ ràng điện nguyên tử có thể cạnh tranh với điện than ở
quy mô toàn thế giới.
Trong điều kiện hoạt động b
ình thường, chi phí ngoại của điện
nguyên tử rất ít. Báo cáo của I.F.Vladu ở Hội thảo nói trên đã
th
ống kê về chi phí ngoại cho những tai nạn nghiêm trọng, có
người chết, kết quả như ở bảng dưới đây. (Số liệu từ năm
1970~1992: điện nguy
ên tử chỉ có duy nhất một trường hợp có
người thiệt mạng l
à tai nạn ở Chernobyl. Các tác giả đã tính với
ECU, nhưng ở đây d