Đề cơng chi tiết.
I.Lý luận chung về vai trò kinh tế của nhà nớc.
1.Quan điểm về vai trò kinh tế của nhà nớc trong lịch sử.
-Theo A.Smith các qui luật kinh tế khách quan tự phát chi phối hành
động của con ngời. Nhà nớc không cần can thiệp vào kinh tế,nếu có cũng chỉ
khi các nhiệm vụ kinh tế đó vợt quá khả năng của một doanh nghiệp.
-Theo P.A.Samuelson thì điều hành nền kinh tế phải dựa vào cả hai
bàn tay là cơ chế thị trờng và nhà nớc. Điều hành nền kinh tế không có cả
chính phủ lẫn thị trờng giống nh định vỗ tay bằng một bàn tay.
-Theo Các Mác thì quyền lực nhà nớc nh vai trò bà đỡ để xã hội cũ
thai nghén ra xã hội mới.Trong các thời kì khác nhau ở các chế độ xã hội
khác nhau thì vai trò và chức năng kinh tế của nhà nớc cũng có những biểu
hiện khác nhau.
2.Nội dung sự can thiệp của nhà nớc vào kinh tế.
a.Vai trò của nhà nớc trong nền kinh tế thể hiện thông qua các chức
năng:
-Đảm bảo ổn định kinh tế,chính trị,xã hội và thiết lập khuôn khổ pháp
luật,tạo điều kiện cho nền kinh tế hoạt động.
-Định hớng cho sự phát triển của nền kinh tế thông qua việc xây dựng
các chiến lợc,chính sách cho phát triển.
-Nhà nớc phải đảm bảo cho nền kinh tế hoạt động có hiệu quả.
-Nhà nớc cần hạn chế,khắc phục những tiêu cực của cơ chế thị trờng và
thực hiện công bằng trong xã hội.
b.Nội dung sự can thiệp của nhà nớc vào kinh tế.
-Nhà nớc sử dụng quyền lực của mình để tiếp tục quá trình tự do hoá giá
cả,thơng mại hoá nền kinh tế.
1

-Nhà nớc đảm nhận vai trò thiết lập,duy trì sở hữu các nguồn lực kinh tế
theo hớng xác định chủ sở hữu đích thực.

-Sự tiến bộ của thành phần kinh tế nhà nớc: việc cổ phần hoá các doanh
nghiệp nhà nớc trong đó nhà nớc vẫn nắm giữ việc quản lý các doanh ngiệp.
-Cuối năm nay nớc ta sẽ gia nhập vào WTO nên chính sách đối ngoại
cũng đợc cải thiện nhằm tạo điều kiện thuận lợi trong việc mở cửa cạnh tranh
với bạn bè thế giới,thúc đẩy kinh tế trong nớc phát triển.
2.Những mặt hạn chế.
-Môi trờng sản xuất kinh doanh cha thật an toàn ổn định.
-Đổi mới các lĩnh vực kinh tế cha đồng bộ với đổi mới ở các lĩnh vực
phi kinh tế.
-Đổi mới quản lý hành chính và nhà nớc cha đồng bộ với sự phát triển
kinh tế.
-Hệ thống pháp luật vẫn còn thiếu đồng bộ khiến cho các hoạt động
kinh tế phi pháp gây nhiều thiệt hại cho nền kinh tế.
-T tỏng về quản lý vĩ mô nền kinh tế cha đợc ứng dụng trong việc đổi
mới các công cụ vĩ mô của nền kinh tế.
3.Nguyên nhân
-Quản lý nhà nớc về hệ thống kinh tế thị trờng rất phức tạp,luôn luôn
biến động trong khi đội ngũ cán bộ còn kém cả về phẩm chất và năng lực .
-Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đã tạo nên nhiều khó khăn cho bộ
máy quản lý nhà nớc.
-Mặt tiêu cực của cơ chế thị trờng đã tác động mạnh mẽ đến bộ máy
quản lý kinh tế về nhà mớc gây ra nạn tham nhũng ,hối lộ
-Bộ máy quản lý nhà nớc còn cồng kềnh,tổ chức cha chặt chẽ,chức năng
và thẩm quyền trách nhiệm của các cán bộ không rõ ràng nên dễ trùng lặp,lấn
át,bỏ sót một số vấn đề trong quản lý.
-Một số cán bộ công nhân viên trong bộ máy quản lý nhà nớc trình độ
còn non kém,suy đồi về phẩm chất đạo đức làm suy giảm lòng tin của nhân
dân đối với bộ máy quản lý nhà nớc.
III.Những giải pháp cơ bản để tăng cờng vai trò kinh tế của nhà nớc
trong nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghiã ở Việt Nam.

cũng có vai trò kinh tế.Tuy nhiên trong từng giai đoạn lịch sử,trong từng xã
hội nhất định thì vai trò kinh tế của nhà nớc lại có những biểu hiện khác
nhau.Đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay khi nền kinh tế thế giới đang vận
hành theo cơ chế thị trờng,sự phát triển hay suy thoái của một nền kinh tế nào
đó có ít nhiều ảnh hởng đến các nền kinh tế khác thì vai trò kinh tế của nhà n-
ớc lại càng quan trọng hơn. Lịch sử phát triển của kinh tế thị trờng ở các nớc
trên thế giới đã chứng minh một tính quy luật: một mặt kinh tế thị trờng tạo ra
những động lực mạnh mẽ thúc đẩy kinh tế,văn hoá,xã hội của quốc gia phát
triển.Mặt khác kinh tế thị trờng cũng tạo ra những hậu quả tiêu cực trong quá
trình phát triển kinh tế xã hội của đất nớc.Chính vì vậy việc phát triển kinh tế
thị trờng theo quan điểm của giai cấp nắm quyền lãnh đạo là hết sức quan
trọng . Trong những năm gần đây nền kinh tế nớc ta mới chuyển từ cơ chế kế
hoạch hoá tập trung quan liêu bao cấp sang cơ chế thị trờng với nhiều thành
phần kinh tế nên vai trò của nhà nớc càng trở nên quan trọng và không thể
thiếu đợc.Chúng ta chuyển sang cơ chế thị trờng từ nền kinh tế kế hoạch hoá
mà không qua giai đoạn kinh tế hàng hoá nh các nớc khác nên vai trò kinh tế
của nhà nớc vẫn còn rất nhiều những hạn chế cần khắc phục.Đặc biệt là cuối
năm 2005 này Việt Nam sẽ ra nhập vào tổ chức thơng mại lớn nhất thế giới
WTO nên vấn đề tăng cờng vai trò kinh tế của nhà nớc là cực kì cần thiết và
cấp bách. Chính vì vậy đề án của em sẻ trình bầy về: Tăng c ờng vai trò kinh
tế của nhà nớc trong nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa ở
Việt Nam nhằm làm rõ vai trò kinh tế của nhà nớc và đa ra một số giải pháp
cơ bản để tăng cờng vai trò kinh tế của nhà nớc trong nền kinh tế thị trờng
định hớng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.
Do trình độ còn hạn chế ,đề án của em chỉ đợc tóm gọn trong khoảng 30
trang nên chắc chắn còn rất nhiều thiếu sót,em rất mong đợc chỉ bảo thêm để
làm cho đề án tốt hơn lên. Em xin chân thành cảm ơn tiến sĩ Tô Đức Hạnh đã
giúp đỡ em hoàn thành đề án này.
I.Lý luận chung về vai trò kinh tế của nhà nớc.
1.Quan điểm về vai trò kinh tế của nhà nớc trong lịch sử.

là xã hội không cần sự can thiệp của nhà nớc vào kinh tế-đó là xã hội bản chủ
nghĩa,còn xã hội không bình thờng là sản phẩm của sự độc đoán,sự cỡng bức
kinh tế,đó là xã hội phong kiến.Theo ông nhà nớc không cần can thiệp vào
kinh tế mà nhà nớc chỉ nên có các chức năng sau:chống kẻ thù bên
ngoài,chống tội phạm bên trong,bảo vệ quyền sở hữu t bản.Đôi khi nhà nớc có
nhiệm vụ kinh tế khi nhiệm vụ này vợt quá khả năng của t nhân: xây dựng đ-
ờng giao thông,kho tàng,bến cảng đắp đập .Ông cho rằng: qui luật kinh tế
là vô địch mặc dù chính sách kinh tế có thể kìm hãm hay thúc đẩy sự hoạt
động của qui luật kinh tế .
Theo P.A. Samuelson,đại diện xuất sắc nhất của trờng phái chính hiện
đại,điều hành nền kinh tế hiện đại phải kết hợp cả bàn tay của thị trờng và bàn
tay của chính phủ.Ông cho rằng: điều hành một nền kinh tế không có cả chính
phủ lẫn thị trờng cũng nh định vỗ tay bằng một bàn tay . Nói đến cơ chế thị
trờng là phải nói đến cung và cầuvề hàng hoá,đó là sự khái quát của hai lực l-
ợng ngời bán và mua trên thị trờng.Sự biến động giá cả làm cho trạng thái cân
bằng cung cầu thờng xuyên biến đổi và đó chính là nội dung qui luật cung cầu
hàng hoá.Kinh tế thị trờng phải hoạt động trong môi trờng cạnh tranh do các
qui luật kinh tế khách quan chi phối theo nguyên lý bàn tay vô hình . Cơ
6

chế thị trờng đảm bảo cho nền kinh tế vận động một cách bình thờng thúc đẩy
sự phát triển và tăng trởng kinh tế,tạo ra thành tự kinh tế to lớn mà các nền
kinh tế trớc đây không thể nào đạt tới đợc. Nhng bàn tay vô hình đôi khi
cũng đa nền kinh tế tới những sai lầm. Đó cũng chính là khuyết tật của hệ
thống kinh tế thị trờng: ô mhiễm môi trờng,thất nghiệp ,lạm phát,khủng
hoảng .Để đối phó lại với những khuyết tật của cơ chế thị tr ờng,các nền kinh
tế hiện đại phải phối hợp giữa bàn tay vô hình với bàn tay hữu hình .
Theo ông chính phủ có các chức năng: nhà nớc định ra những trò chơi kinh
tế buộc mọi doanh nghiệp,các tầng lớp dân c kể cả nhà nớc đều phải chơi,đó
chính là pháp luật-luật kinh tế. Nhà nớc đa ra những chính sách,qui định,luật

thông qua các chức năng kinh tế của nhà nớc. Cơ chế thị trờng là cơ chế tốt
nhất điều tiết nền kinh tế hàng hoá một cách có hiệu quả.Tuy nhiên trong cơ
chế đó cũng có những khuyết tật vì vậy ở tất cả các nớc nền kinh tế do cơ chế
thi trờng điều tiết đều có sự can thiệp của nhà nớc vào kinh tế,với những mức
độ khác nhau, để sửa chữa khuyết tật của cơ chế thị trờng.Vai trò kinh tế của
nhà nớc ta trong nền kinh tế thị trờng đợc thể hiện thông qua các chức năng
kinh tế sau:
Một là: Nhà nớc đảm bảo cho sự ổn định chính trị,kinh tế,xã hội và
thiết lập khuôn khổ pháp luật nhằm tạo điều kiện cần thiết để phát triển kinh
tế. Nhà nớc phải tạo ra hành lang pháp lý để điều chỉnh các hành vi của chủ
thể kinh tế.
Hai là:Nhà nớc định hớng cho sự phát triển kinh tế và thực hiện điều
tiết các hoạt động kinh tế nhằm đảm bảo cho nền kinh tế thị trờng tăng trởng
ổn định. Nhà nớc xây dựng các chiến lợc và qui hoạch phát triển,trực tiếp đầu
t vào một số lĩnh vực để dẫn dắt nền kinh tế phát triển.Trong đó đặc biệt chú ý
đến chính sách tài chính và chính sách tiền tệ nhằm ổn định nền kinh tế vĩ mô.
Ba là: Nhà nớc đảm bảo cho nền kinh tế hoạt động một cách có hiệu quả bằng
cách thực hiện những biện pháp nhằm ngăn chặn những tác động tiêu cực từ
bên ngoài.Trong đó đặc biệt chú trọng đến việc bảo vệ cạnh tranh và chống
độc quyền nhằm nâng cao tính hiệu quả của hoạt động thị trờng.
Bốn là: Nhà nớc cần hạn chế,khắc phục các mặt tiêu cực của cơ chế thị
trờng,thực hiện công bằng xã hội bằng cách thực hiện phân phối lại thu
nhập,thực hiện tăng trởng kinh tế gắn với cải thiện đời sống nhân dân,với tiến
bộ và công bằng xã hội.
b.Nội dung sự can thiệp của nhà nớc vào kinh tế.
Việt Nam từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung quan liêu bao cấp
chuyển sang nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị
trờng có sự quản lý của nhà nớc nên vai trò quản lý kinh tế của nhà nớc là rất
quan trọng nhằm rút ngắn chặng đờng lịch sử. Chính vì vậy những nội dung cơ
bản của sự can thiệp của nhà nớc vào kinh tế là:

trò chủ đạo của kinh tế nhà nớc trong một số lĩnh vực,trong một số khâu quan
trọng có ý nghĩa quyết định đến sự phát triển kinh tế xã hội của đất nớc.Vì vậy
sự quản lý, điều tiết ,định hớng phát triển kinh tế thị trờng của nhà nớc thông
qua các công cụ chính sách vĩ mô là hết sức cần thiết.Trong đó những công cụ
vĩ mô chính là:
-Hệ thống pháp luật: Hệ thống pháp luật tạo ra khuôn khổ pháp luật cho
các chủ thể kinh tế hoạt động,phát huy mặt tích cực và hạn chế mặt tiêu cực
của cơ chế thị trờng,đảm bảo cho nền kinh tế phát triển theo định hớng xã hội
9

chủ nghĩa. Hệ thống pháp luật bao trùm mọi hoạt động kinh tế xã hội,bao
gồm những điều luật cơ bản về hoạt động của các doanh nghiệp(luật doanh
nghiệp),về hợp đồng kinh tế,về bảo hộ lao động,bảo hiểm xã hội ,bảo vệ môi
trờng . Các luật đó điều chỉnh hành vi của các chủ thể kinh tế,buộc các
doanh nghiệp phải chấp nhận sự điều tiết của nhà nớc.
-Kế hoạch hoá: Cơ chế vận hành nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội
chủ nghĩa là kế hoạch hoá kết hợp với thị trờng. Kế hoạch hoá và thị trờng là
hai công cụ quản lý của nhà nớc,chúng kết hợp chặt chẽ với nhau. Sự điều tiết
của thị trờng là cơ sở để phân bổ các nguồn lực,còn kế hoạch khắc phục tính tự
phát của thị trờng,làm cho nền kinh tế phát triển theo hớng của kế hoạch. Kế
hoạc nói ở đây đợc hoạch định trên cơ sở thị trờng bao gồm tất cả các thành
phần kinh tế,tất cả các quan hệ kinh tế kể cả quan hệ thị trờng.
-Lực lợng kinh tế của nhà nớc: Nhà nớc quản lý nền kinh tế không chỉ
bằng các công cụ pháp luật,kế hoạch hoá,mà còn bằng lực lợng kinh tế của tập
thể để chúng dần dần trở thành nền tảng của nền kinh tế,hỗ trợ các thành phần
kinh tế khác phát triển theo định hớng xã hội chủ nghĩa, thúc đẩy sự tăng trởng
kinh tế nhanh và bền vững. Nhờ đó nhà nớc có sức mạnh vật chất để điều
tiết,hớng dẫn nền kinh tế theo mục tiêu kinh tế-xã hội do kế hoạch đặt ra.
-Chính sách tài chính và tiền tệ: Đối với nền kinh tế thị trờng,nhà nớc
quản lý bằng các biện pháp kinh tế chủ yếu là bằng chính sách tài chính và