Diễn đàn thảo luận Kỹ Năng Mềm Kỹ năng Làm Chủ Bản Thân
CHƯƠNG 1: KỸ NĂNG RA QUYẾT ĐỊNH

A. Kỹ năng ra quyết định bản thân
I. Kỹ năng ra quyết định là gì?
Kỹ năng ra quyết định là một loạt các kết luận và hoạt động của bản thân để đưa ra một
quyết định đảm bảo đạt được một kết quả nào đó theo mong muốn của bản thân. Những
người thành công thích cảm giác tự tin do biết cách lựa chọn khôn ngoan thích hợp. Cùng
với việc rèn luyện, bạn có thể cải thiện khả năng đưa ra những quyết định tốt cho mình
trong mọi lĩnh vực của cuộc sống - riêng tư, tài chính và nghề nghiệp - vì cuộc sống bao
gồm rất nhiều quyết định và những lựa chọn tốt nhất là chìa khoá cho sự thành công của
bạn.
Khả năng đưa ra quyết định tốt có thể giúp bạn:
•
Đạt được mục đích ở nơi làm việc và trong cuộc sống riêng tư.
•
Tránh được những sai lầm có thể để lại hậu quả không tốt cho bạn.
Với vị thành niên, đưa ra một quyết định chín chắn là rất có lợi và đó là một trong những
dấu hiệu bạn đã trở thành người lớn. Cho dù bạn đang học, đang làm việc, kiếm tiền hay
đang đi chơi cùng bạn bè thì điều quan trọng là vẫn phải nghĩ về những hậu quả trước khi
bạn đưa ra một quyết định. Sau đây là một ví dụ:
Hãy tưởng tượng bạn đang đi chơi cùng bạn bè, một người bạn mời bạn một điếu thuốc
lá, bạn sẽ từ chối hay nhận lời mời? Hoặc vào một ngày nghỉ cuối tuần, một nhóm bạn bè
đến rủ bạn đi uống rượu, bạn sẽ từ chối? nhận lời? Hay bạn phải nghĩ đến một giải pháp
nào đó?
Cuộc sống là vậy đó! Chúng ta luôn phải đưa ra quyết định và phải có trách nhiệm với
quyết định của mình. Quyết định là quá trình lựa chọn bạn phải làm gì bằng việc xem xét
các hậu quả của những lựa chọn khác nhau mà có thể xảy ra.

II. Các bước để đưa ra một quyết định
Trong cuộc sống, chúng ta thường xuyên phải đưa ra các quyết định của bản thân. Quyết

Suy nghĩ và so sánh đến ưu điểm, nhược điểm của từng giải pháp.
•
Xác định hậu quả tiềm tàng và các kết quả có thể đạt được cho mỗi lựa chọn và
ảnh hưởng của nó đối với người khác.
Bước 4: Quyết định đâu là giải pháp tốt nhất, sau đó làm theo giải pháp đó
•
Kết hợp tất cả các thông tin để quyết định đâu là sự lựa chọn tốt nhất.
•
Quyết định và thực hiện.
•
Chịu trách nhiệm về quyết định và hành động của mình.
Một số quyết định làm và không làm:
•
Trung thực trong việc xác định và đánh giá vấn đề
•
Chấp nhận trách nhiệm cho các quyết định trong cuộc sống của mình
•
Sử dụng thời gian một cách khôn ngoan khi bạn quyết định – Sử dụng tối đa thời
gian mà bạn cần để không tạo thêm vấn đề mới
•
Có sự tự tin trong khả năng đưa ra quyết định của mình – và khả năng học hỏi từ
những sai lầm của bạn nữa.
Không làm:
•
Có những mong muốn không thực tế cho bản thân bạn – chắc chắn sớm hay muộn
bạn cũng sẽ có quyết định sai
•
Có quyết định “trong chốc lát” trừ khi thật cần thiết. Thay vào đó hãy tuân thủ
theo 4 bước khi đưa ra quyết định
•

Với những lời nói của bạn trai đã khiến Lan phải suy nghĩ rất nhiều. Vì Lan cũng thích
anh ấy, nên Lan rất băn khoăn về quyết định của mình. Không biết có nên làm “chuyện
đó” với anh ấy để chứng tỏ tình yêu của mình không? Một mặt Lan muốn chứng tỏ tình
yêu của mình, nhưng mặt khác Lan lại không muốn làm “chuyện đó”.
Lan nghĩ rằng: Nếu làm chuyện đó thì mình sẽ chứng tỏ được tình cảm của mình và sẽ có
được tình yêu của anh ấy - người mà mình rất thích. Nhưng nếu làm “chuyện đó” thì
chưa thực sự sẵn sàng vì còn đang học và nếu có quan hệ tình dục sớm - trước hôn nhân
Trang 3
Diễn đàn thảo luận Kỹ Năng Mềm Kỹ năng Làm Chủ Bản Thân
thì có thể sẽ gây ra những hậu quả như: Mang thai sớm, có nguy cơ mắc các bệnh lây
truyền qua đường tình dục, có thể sẽ phải bỏ học....Nếu không làm “chuyện đó” thì mình
sẽ không có được tình yêu của anh ấy nhưng mình lại không gặp phải các hậu quả không
tốt.
Mặc dù đã suy nghĩ rất nhiều nhưng Lan vẫn cảm thấy bối rối, không biết nên quyết định
như thế nào, những suy nghĩ cứ mâu thuẫn, đan xen...Và Lan đã quyết định tâm sự những
băn khoăn của mình với người chị gái họ - người mà Lan rất tin tưởng và hay tâm sự.
Người chị của Lan đã nói với Lan rằng: “không nên có quan hệ tình dục trước hôn nhân
vì có thể mang đến những hậu quả như: mang thai sớm, có thể bị mắc các bệnh lây truyền
qua đường tình dục...nếu gia đình, bố mẹ và bạn bè mà biết chuyện đó thì sao? Hơn nữa
làm sao em có thể tin rằng, anh ta yêu em thật lòng? Không thể coi chuyện quan hệ tình
dục nam nữ là bằng chứng của tình yêu được em ạ. Mà tình yêu thật sự phải là tình cảm
yêu thương trân thành mà một người đó dành cho em. Trong đó còn chứa đựng cả sự tin
yêu, tôn trọng, giúp đỡ lẫn nhau để cùng nhau tiến bộ và điều quan trọng nữa là phải biết
gìn giữ cho người mình yêu. Đó mới là một tình yêu”.
Sau khi nhận được lời khuyên như vậy Lan đã quyết định sẽ không làm chuyện đó với
anh ấy cho dù không có được tình cảm của anh ấy đi chăng nữa. Và Lan cũng cảm thấy
thật thoải mái và tự tin hơn khi đã nói KHÔNG với quan hệ tình dục trước hôn nhân.
Sau đây là câu hỏi dành cho bạn:
•
Hãy thử đặt bạn vào tình huống của Lan, bạn sẽ làm gì?

việc giải quyết vấn đề và việc ra quyết định.

Nhà quản trị luôn luôn ra quyết định, và ra quyết định là một trong những kỹ năng
chủ yếu của nhà quản trị. Bạn luôn luôn được mời ra quyết định và thực hiện quyết
định. Chất lượng và kết quả của quyết định của bạn có khả năng ảnh hưởng tích cực
hoặc tiêu cực đến nhân viên và tổ chức của bạn. Điều chủ yếu là bạn phải biết tối đa
hóa khả năng ra quyết định của bạn nếu bạn muốn trở thành một thà quản trị thực sự
có hiệu quả.

2. Phân loại:

- Quyết định theo chuẩn : các quyết định có tính hằng ngày, dựa vào qui trình có sẵn,
đã hình thành tiền lệ.
- Quyết định cấp thời.
- Quyết định có chiều sâu : cần suy nghĩ, ra kế hoạch.
Ví dụ
Chuyến bay đến trễ. Giám đốc hãng hàng không Vietnam Airlines phải gặp hành
khách và quyết định xem nên để họ chờ / cho họ về nhà. (cấp thời)
Mua 1 máy in cho cô thư ký đánh máy vi tính. (theo chuẩn)
Mua 10 máy vi tính cho các nhân viên gồm 6 kỹ sư & 4 cô thư ký. (có chiều sâu)

2.1 Quyết định theo chuẩn

Quyết định theo chuẩn bao gồm những quyết định hàng ngày theo lệ thường và có
tính chất lặp đi lặp lại. Giải pháp cho những quyết định loại này thường là những thủ
tục, luật lệ và chính sách đã được quy định sẵn. Quyết định loại này tương đối đơn
giản do đặc tính lặp đi lặp lại của chúng. Bạn có khuynh hướng ra những quyết định
này bàng cách suy luận logic và tham khảo các qui định có sẵn. Vấn đề có thể phát
sinh nếu bạn không thực hiện theo đúng các qui tắc sẵn có.



Quyết định có chiều sâu bao gồm quá trình chọn lọc, thích ứng, và sáng tạo hoặc đổi
mới. Việc chọn lọc từ những phương án của quyết định cho phép đạt được sự thích
hợp tốt nhất giữa quyết định sẽ được thực hiện và một số giải pháp đã được đem thực
nghiệm. Tính hiệu quả của bạn tùy thuộc vào việc bạn chọn quyết định, quyết định
này phải được chấp thuận nhiều nhất, sinh lợi và hiệu quả nhất.

II. MÔ HÌNH RA QUYẾT ĐỊNH

- Xác định vấn đề.
- Phân tích nguyên nhân
- Đưa ra các phương án / giải pháp
- Chọn giải pháp tối ưu.
- Thực hiện quyết định.
- Đánh giá quyết định.

1. Xác định vấn đề

Giai đoạn đầu tiên khi ra quyết định là phải nhận ra được rằng vấn đề đang tồn tại đòi
hỏi một quyết định.

Trước khi bạn bắt đầu quá trình ra quyết định, hãy chắc chắn là quyết định mà bạn
sắp đưa ra thật sự là quyết định mà bạn phải làm. Nếu không là như vậy thì bạn hãy
để mặc vấn đề.

Bạn thường nghĩ rằng đã là một nhà quản trị thì mọi người rất rộng lượng chia sẽ các
vấn đề cùng với bạn, và nếu có thể, họ sẽ cất dỡ gánh nặng của những vấn đề ấy!

1.1 Nhận biết vấn đề


- Chỉ quan sát vấn đề và trở lại vấn đề vào một ngày khác.
- Thử kiểm tra vấn đề.
- Cứ tiến tới tìm kiếm một giải pháp và đưa ra nhiều quyết định hơn.

1.2 Những khó khăn trong giai đoạn xác định vấn đề

- Thành kiến thiên lệch do nhận thức :
+ Bảo thủ
+ Ảnh hưởng chính trị bởi người khác
+ Mô hình trí năng : mỗi người nhận thức vấn đề với một khía cạnh khác nhau.

- Kỷ năng phân tích kém :
hay gán cho cho nó 1 vấn đề gì đó.⇒+ Không rõ những gì đang xảy ra
+ Thiếu thời gian.
+ Tình huống phức tạp.
+ Coi giải pháp là vấn đề.

1.3 Xác định vấn đề một cách hiệu quả

Trang 7
Diễn đàn thảo luận Kỹ Năng Mềm Kỹ năng Làm Chủ Bản Thân

- Ý thức được những hạn chế về mặt nhận thức.
- Xem xét các mối quan hệ nhân quả.
- Thảo luận tình huống với các đồng sự.
- Xem xét vấn đề dưới nhiều góc độ khác nhau.
- Có đầu óc cởi mở, thậm chí chấp nhận rằng đôi khi chính bạn là một phần nguyên
nhân của vấn đề.
- Theo dõi kết quả công việc, kịp thời phát hiện những bất thường khi việc không
diễn ra theo như kế hoạch.

nhân này. Xác định phạm vi của vấn đề cũng sẽ giúp xác định được những người có
liên quan.

2.3. Xác định hậu quả của vấn đề

Quyết định những hậu quả có thể có của vấn đề để thấy có phải phân tích thêm nữa
hoặc nhận thêm nguồn lực nữa hay không ?
Trang 8