3. Một số xu hớng cải cách hành chính.
3.1. Mô hình một cửa trong hoạt động quản lý hành chính nhà n ớc
Một cửa trong quản lý cũng có nghĩa là làm thế nào để ngời dân, ngời
có yêu cầu phục vụ không cần phải qua nhiều nơi để giải quyết một vụ việc.
Trong các doanh nghiệp phục vụ, các cơ quan quản lý nhà nớc đều phải nghĩ
đến: làm thế nào để ngời dân không phải vòng vèo khi yêu cầu cung cấp
dịch vụ.
Một cửa gắn liền với việc phân công, phân cấp quyền hạn, trách
nhiệm, nhiệm vụ của từng cơ quan phải đầy đủ, rõ ràng, cụ thể.
Một cửa gắn liền với việc quy định một quy trình rất rõ ràng cụ thể
các bớc, các yêu cầu cũng nh kỹ năng, các tiêu chuẩn khác để giải quyết các
công việc của công dân.
Một cửa đòi hỏi các cơ quan quản lý đa ra một hệ thống các thủ tục
quy định việc giải quyết các yêu cầu của công dân có tính pháp lý, có hiệu lực,
khoa học, đồng thời phải rõ ràng, dễ hiểu và công khai. Những quy định của
thủ tục đó mang tính bắt buộc với cả hai phía - các cơ quan quản lý nhà nớc và
các khách hàng của họ. Khi mà việc thực hiện thủ tục này nghiêng về một
bên nào đó, thì hiệu quả, hiệu lực của thủ tục thấp.
Một cửa có nghĩa công dân đợc biết các loại thủ tục cần thiết đó ở
đâu (thông báo công khai trên bảng, trên mạng, trả lời qua điện thoại,...) và khi
họ có nhu cầu giải quyết thì giải quyết ở đâu, qua điện thoại, fax, e-mail hay
trực tiếp.
Một cửa không có nghĩa là mọi cơ quan quản lý hành chính nhà nớc
phải tập trung về một địa điểm. Thuật ngữ khu hành chính tập trung đợc
nhiều nơi hiểu nh là mô hình Một cửa. Bản thân khu hành chính tập trung đã
có ở cấp xã từ cách đây rất lâu, nhng không ai coi đó là mô hình Một cửa.
Bản chất của mô hình Một cửa cần hiểu đúng hơn bởi các tiêu thức đã
nêu trên. Hiện nay, các nớc trên thế giới đều áp dụng mô hình Một cửa,
nghĩa là một loại công việc đợc xác định và do một cơ quan quản lý thực
hiện.
Mô hình centrelink của Australia là một ví dụ. Mô hình này phục vụ

của mọi hoạt động và đáp ứng đòi hỏi của công dân là điều trớc hết trong mọi
chiến lợc cải cách. Tuy nhiên, nhiều nớc rất khó chuyển đổi từ một nền hành
chính mang tính hành dân sang nền hành chính phục vụ dân. Vì vậy, đặt ra và
thay đổi cách t duy về vai trò của nhân dân là một vấn đề phức tạp.
Nhu cầu đòi hỏi của công dân ngày càng trở nên đa dạng và phức tạp cả
về số lợng và chất lợng.
Những nhu cầu của công dân một số loại phát sinh do đòi hỏi của hoạt động
quản lý nhà nớc (các loại cấp phép); một số loại nhu cầu phát sinh do tính phát
triển đi trớc của công dân; một số loại gắn liền với nhu cầu thông tin. Tất cả
những loại đó, công dân đều đòi hỏi nhà nớc phải đáp ứng.
Cơ chế một cửa là một cách thức nhằm phục vụ công dân tốt hơn. Tuy
nhiên, mô hình này cha có một định nghĩa thật đầy đủ. Do cách hiểu về " một
cửa- one stop shop" không thống nhất, nên cách thức áp dụng nó cũng rất khác
nhau. Đây cũng là lý do tại sao chúng ta muốn áp dụng mô hình này từ 1-1-
2004 cho tất cả các địa phơng từ huyện trở lên và từ 1-1-2005 cho tất cả các xã
nhng gặp khó khăn
1
/.
Để áp dụng cơ chế " một cửa" đạt nh mong muốn, cần hiểu rõ hơn về "
một cửa" và những điều kiện cần có đề áp dụng mô hình này hiệu quả hơn cho
công dân và cơ quan nhà nớc so với việc áp dụng mô hình truyền thống.
Mô hình một cửa đòi hỏi các cơ quan quản lý nhà nớc phải giải quyết một
số vấn đề sau:
- Một loại giấy phép mà cơ quan nhà nớc đề ra bắt buộc công dân phải có
trớc khi đợc công nhận sự hợp pháp của hoạt động đó đợc giao cho cơ quan
nào?
- Trong cơ quan đó, ai là ngời chịu trách nhiệm pháp lý về loại phép đó.
Ví dụ, khi công chứng một loại văn bản nào đó, tính pháp lý của công chứng đ-
1
Báo cáo tổng kết 1 năm thực hiện cơ chế 1 cửa của Bộ Nội Vụ. (phụ lục)

theo nhiều hình thức khác nhau cũng thể hiện nguyên tắc đó. Một mặt nhà nớc
Cơ quan quản lý
nhà nước/ Chủ thể
quản lý nhà nước
trên các lĩnh vực
Đáp ứng các đòi hỏi
để quản lý nhà nước
trên các lĩnh vực
(cấp phép)
Công dân và các vấn đề
thuộc đối tượng quản lý
nhà nước ( xin phép)
Các yêu cầu, đòi hỏi
để quản lý nhà nước
trên các lĩnh vực
(cấp phép)
Giấy
phép
Hình 8: Cơ chế một cửa cấp giấy phép
tạo điều kiện thuận lợi cho công dân khi muốn tuân thủ những quy định của các
cơ quan quản lý nhà nớc về một vấn đề mà nhà nớc muốn quản lý (giấy phép);
mặt khác đó cũng chính là cơ hội để các cơ quan quản lý nhà nớc nâng cao hiệu
quả hoạt động của chính mình.
Mô hình một cửa trong việc cấp giấy phép xây dựng nhà cần trả lời các
câu hỏi:
- Cơ quan quản lý nhà nớc nào có thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng
nhà ở?
- Những cơ quan quản lý nhà nớc nào có liên quan đến việc cấp giấy phép
xây dựng?
- Muốn đợc cấp giấy phép xây dựng, công dân cần phải trình cho cơ quan