Thuốc chữa ho kéo dài

Nội soi họng tại Bệnh viện Tai mũi họng TW. Ảnh: Trần Minh
Ho kéo dài là một triệu chứng rất hay gặp, nhất là trong giai đoạn
chuyển mùa. Triệu chứng này theo thống kê có thể gặp từ 45 - 52% dân số.
Ho kéo dài xuất hiện do rất nhiều nguyên nhân. Để điều trị được, người
thầy thuốc phải tìm ra nguyên nhân gây bệnh như viêm họng dị ứng, hội chứng
trào ngược, hội chứng xoang - phế quản, hen phế quản, có các chất gây cản trở
trong phế quản, ung thư, nhiễm trùng phế quản, suy thất trái, tắc nghẽn phổi, tràn
dịch màng phổi, ho do tác dụng phụ của một số thuốc, nhất là thuốc điều trị bệnh
tăng huyết áp trong đó có coversyl... thì việc điều trị mới đem lại kết quả. Nếu ho
kháng với một loại thuốc ho dùng theo liều thông thường, không nên tăng liều mà
cần khám lại tình trạng lâm sàng của bệnh nhân.
Đại đa số các thuốc điều trị ho đều ảnh hưởng ít nhiều làm tăng huyết áp
nên phải rất cân nhắc trong những trường hợp bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp,
những bệnh nhân này khi bị ho tuyệt đối không nên tự ý mua thuốc điều trị mà
phải thăm khám và có chỉ định của thầy thuốc chuyên khoa.
Một số thuốc ho được sử dụng trong trường hợp ho kéo dài
- Do co thắt phế quản là các thuốc với thành phần chứa salbutamol và
guaiphenesin
Salbutamol là một chất chủ vận chọn lọc trên thụ thể b 2 adrenergic. Ở liều
điều trị thuốc tác động trên các thụ thể b 2 adrenergic của cơ trơn phế quản,
salbutamol không có tác dụng hay ít tác dụng trên các thụ thể b 1 adrenergic của
cơ tim. Việc kết hợp giữa salbutamol và guaiphenesin có tác dụng làm giảm co
thắt đường hô hấp và cải thiện sự thông khí phổi. Tuy nhiên những thuốc giãn phế
quản không phải điều trị chủ yếu và duy nhất ở những bệnh nhân bị hen nặng và
không ổn định mà thường phối hợp với nhóm corticoid dạng uống hoặc dạng xịt.
Sau khi uống, salbutamol được hấp thu từ đường tiêu, hóa và bước đầu chuyển hóa
thành phenolic sulphat. Bài tiết chủ yếu qua thận và phần lớn dưới dạng chất
chuyển hóa không hoạt tính 4´0 sulphate (phenolic sulphat) mà chất chuyển hóa
này cũng được bài tiết chủ yếu qua nước tiểu. một phần nhỏ được bài tiết qua

ephedrin ở chỗ ít gây nhịp tim nhanh, tăng huyết áp cũng như kích thích hệ thần
kinh trung ương.
Dextromethorphan là dẫn xuất của morphin có tác dụng chống ho. Nó kiểm
soát co thắt cơ do ho bằng bằng cách ức chế trung tâm ho ở hành tủy.
Tác dụng phụ: ức chế hoặc kích thích hệ thần kinh trung ương với ngủ gà,
choáng váng và chóng mặt, hiếm gặp rối loạn giấc ngủ và ảo giác. Nhịp tim
nhanh, khô miệng, mũi họng, táo bón, buồn nôn và nôn.
Thuốc giảm ho do long đờm: carbocisteine là một dẫn xuất của một acid
amin, cysteine trong nhóm sulfohydryl bị khoá bởi gốc acid carboxylic.
Carbocisteine thay đổi sự chuyển hoá của tế bào tiết nhầy bằng cách hoạt hoá men
sialyltransferase và ức chế men neuraminidase, tiết ra nhiều sialomucine ít nhầy
nhớt hơn trong khi giảm các thành phần nhiều nhầy nhớt fucomucin.
- Thuốc ức chế trung tâm ho: có chứa codein base, terpine hydrate và
benzoat de sodium.
Codein là alkaloid của cây thuốc phiện, thuốc ho tác dụng lên hệ thần kinh
trung ương, ức chế trung tâm hô hấp.
Terpin: thuốc long đờm, tác dụng bằng cách kích thích tế bào bài tiết của
đường hô hấp.
Benzoat de sodium: thuốc long đờm. Tác dụng bằng cách kích thích trực
tiếp lên tuyến thanh dịch của phế quản. Điều trị triệu chứng ho khan, chống chỉ
định trong suy hô hấp cấp và hen phế quản.