Luận văn
Đề tài " Quan hệ sản xuất và lực lượng sản
xuất "
1
PHẦN A: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
Lịch sử phát triển của sản xuất loài người là lịch sử phát triển
của các PTSX kế tiếp nhau. PTSX là sự thống nhất biện chứng giữa
LLSX và QHSX đó là cách thức sản xuất ra của cảI vật chất mà
trong đó LLSX đạt đến một trình độ nhất định , thống nhất với

hệ giữa QHSX phải phù hợp với tính chất trình độ của LLSX là
mối liên hệ giàng buộc và chi phối lẫn nhau .Mối liên hệ tạo ra sự
chuyển hoá đa dạng , phong phú c ủa mỗi sự vật hiện tượng .Chính
vì sự đa một cách toàn diện .Có như thế mới nắm bắt được bản chất
, cái cốt lõi của sự vật mà không bị rơi vaò nguỵ biện trong nhận
thức và hành động.
luật này.
Trong quá trình lịch sử tự nhiên các mối quan hệ giữa con
người Một trong những quy luật quan trọng nhất của chủ nghĩa duy
vật biện chứng là quy luật mâu thuẫn .Theo quy luật này thì trong
kết cấu của mọi sự vật hiện tượng không phải bao giờ cũng bao gồm
các nhân tố đồng nhất,thống nhất với nhau mà mọi sự vật hiện
tượng đều được cấu tạo nên bởi một thể thống nhất bao gồm nhiều
mặt khác nhau, trong đó có những mặt đối lập.Các mặt đối lập tác
đọng với nhau sẽ xuất hiện những mâu thuẫn.Mâu thuẫn xuất hiện

3
khi các mặt đối lập đó tác động ,liên hệ và chi phối lẫn nhau.Đấu
tranh nhằm giải quyết những mâu thuẫn giữa chúng làm cho sự vật
mới ra đời,thay thế sự vật cũ đã cho thấy sư vận động không ngừng
của sư vật,PTSX cũng tuân theo quy ới tự nhiên,giưa con người voi
con người cũng luôn luôn biến đổi thống nhất với nhau.LLSX biểu
thị mối quan hệ giữa con người với tự nhiên trong quá trình sản
xuất,là mặt tự nhiên của sản xuất xã hội.QHSX là mối quan hệ giữa
con người với con người trong quá trình sản xuất,nó là mặt xã hội
của sản xuất.LLSX gồm những công cụ laođộng mà con người dùng
để tạo ra của cải vật chất nhờ kinh nghiệm và thói quen lao động đã
được tích luỹ lại trong quá trình sản xuất. QHSX được hiẻu là
những quan hệ vật chất,quan hệ kinh tế của đời sống xã hội trong
từng giai đoạn phát triển. Mối quan hệ giữa LLSX và QHSXđã

ráo riết thực hiện chiến lược diễn biến hoà bình, phá hoại và bao
vây kinh tế...Nếp sống văn hoá , đạo đức bị xói mòn, lòng tin vào
Đảng và Nhà nước bị giảm sút.
Thực trạng trên có nguồn gốc sâu xa do lịch sử để lại và hậu
quả của nhiều năm chiến tranh, song chủ yếu là chúng ta đã vi phạm
sai lầm chủ quan duy ý chí, vi phạm các quy luật khách quan trong
cải tạo xã hội chủ nghĩa, trong tiến hành công nghiệp hoá và trong

5
cơ chế quản lý kinh tế đặc biệt là sự phù hợp giữa LLSX và
QHSX. Chúng ta đã sai lầm khi tiến hành xây dựng QHSX tiên tiến
rồi mới thúc đẩy lựa chọn LLSX phát triển, biến đổi. Sự biến đổi đó
bao giờ cũng bắt đầu bằng sự biến đổi và phát triển của LLSX.
LLSX biến đổi dẫn đến mâu thuẫn gay gắt với QHSX hiện có và
xuất hiện một đòi hỏi khách quan là xoá bỏ QHSX cũ, thay bằng
kiểu QHSX mới thích ứng với một trình độ phát triển mới của
LLSX. C.Mác viết :"Tới một giai đoạn phát triển nào đó các LLSX
vật chất xã hội sẽ mâu thuẫn với QHSX hiện có ... mà trong đó từ
trước đến nay các LLSX vẫn phát triển. Từ chỗ là hình thức phát
triển của các LLSX, những QHSX ấy trở thành xiềng xích của các
LLSX . Khi đó bắt đầu thời đại của một cuộc cách mạng xã hội
1
".
Kết quả là dã tạo ra cho chúng ta một nhận thức bản chất của phép
biện chứng giữa LLSX và QHSX trong phạm vi hình thái kinh tế xã
hội mới sẽ không chứa đựng sự tác động qua lại lẫn nhau, không
còn tồn tại mâu thuẫn biện chứng giữa chúng mà sự lựa chọn dần
dần LLSX cho phù hợp với khoảng không gian rộng lớn của QHSX.
b.Việt Nam chuyển đổi sang cơ chế kinh tế mới
Trước tình hình trên đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI đã đề

Cải tạo và củng cố QHSX nhưng bao giờ cũng phải gắn liền
với sự phát triển của LLSX, và được đảm bảo bằng sự phát triển của
LLSX. Đó là điều kiện cơ bản cho cuộc cách mạng QHSX phát

2
V.I.Lenin Toàn tập ,tập 2
3
Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH,NXB Sự thật,HN,1991,tr9-10 7
triển vững chắc. Với trình độ của mình LLSX yêu cầu phải có
những QHSXphù hợp với nó mới có thể bộc lộ hết khả năng của
mình và mới có khả năng phát triển nhanh chóng. Tương ứng với
mỗi trình độ LLSX đòi hỏi một QHSX, một thành phần kinh tế nhất
định như Ph.Ăng-ghen viết :"...giai cấp Tư sản không thể biến
những tư liệu sản xuất có tính chất hạn chế ấy thành những LLSX
mạnh mẽ được nếu không biến những tư liệu sản xuất của cá nhân
thành những tư liệu sản xuất có tính chất xã hội, mà chỉ một số
đông người cùng làm mới có thể sư dụng được"
4
. Kết hợp từng ưu
thế riêng của từng thành phần kinh tế thông qua phân cônglao động
xã hội là con đường hiệu quả nhất để phát triển LLSX, qua đây ta
cũng thấy rõ vấn đề cơ bản là lầm thế nào để QHSX phù hợp với
tính chất, trình độ phát triển của LLSX.
Việc phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần ở nước ta luôn
luôn được tiến hành đồng thời với việc không ngừng đổi mới và
hoàn thiện cơ chế quản lý kinh tế nhằm bảo đảm cho sư phát triển
đó không xa rời định hướng xã hội chủ nghĩa. Hiện nay các thành