Chiến lược tăng trưởng và chiến thuật phòng vệ
Chiến lược tăng trưởng có thể được thực hiện thông qua các hoạt động mua bán - sáp
nhập (M&A, mergers and acquisitions) hoặc tự tăng trưởng bằng nguồn lực sẵn có
(internal organic growth) tùy thuộc vào nhận định về thị trường, về công nghệ, về trình
độ quản lý (nhân sự), về tiềm lực tài chính và mức độ chấp nhận rủi ro của ban giám đốc. Chiến lược tăng trưởng có thể được thực hiện thông qua các hoạt động mua bán - sáp nhập
(M&A, mergers and acquisitions) hoặc tự tăng trưởng bằng nguồn lực sẵn có (internal organic
growth) tùy thuộc vào nhận định về thị trường, về công nghệ, về trình độ quản lý (nhân sự), về
tiềm lực tài chính và mức độ chấp nhận rủi ro của ban giám đốc.

Chiến lược tăng trưởng thông qua M&A có thể được thực hiện thông qua các phi vụ sáp nhập
theo chiều ngang (horizontal mergers) bằng cách mua lại doanh nghiệp khác cùng ngành. Ví dụ
doanh nghiệp sản xuất và chế biến thủy sản tìm cách mua lại một doanh nghiệp khác cùng
ngành có quy mô nhỏ hơn để giảm bớt sự cạnh tranh trên thị trường và tăng công suất nhà
máy.

Chiến lược đó có thể được thực hiện thông qua các phi vụ sáp nhập theo chiều dọc (vertical
mergers) bằng cách mua lại các doanh nghiệp khác nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng (supply
chain) và khâu phân phối (distribution).

Ví dụ doanh nghiệp sản xuất vỏ xe có thể tìm các cơ hội mua lại những doanh nghiệp chuyên
trồng và khai thác mủ cao su (nguyên liệu chính để sản xuất vỏ xe). Hoặc chiến lược còn được
thực hiện thông qua các phi vụ sáp nhập tạo thành tập đoàn (conglomerate mergers) nhằm
phát triển đa ngành và giảm thiểu rủi ro kinh doanh. Ví dụ doanh nghiệp chuyên sản xuất sản
phẩm chăm sóc sức khỏe con người xây dựng tham vọng phát triển đa ngành bằng cách mua
lại (hoặc thâu tóm) một doanh nghiệp khác trong ngành thực phẩm.

Tất cả các chiến lược tăng trưởng kể trên đều đã được các doanh nghiệp niêm yết và chưa
niêm yết thực hiện thông qua M&A trong thời gian gần đây. Đầu tiên có thể kể đến là thương vụ

thu, chi phí và tài chính.

- Công ty bị đề nghị mua/thâu tóm có thể tranh luận rằng cổ phiếu của họ bị đánh giá thấp trong
bản đề nghị chào mua. Khi đó, công ty có thể đánh giá lại toàn bộ tài sản, dự đoán lại doanh
thu, lợi nhuận và cổ tức trong tương lai để hỗ trợ cho lập luận trên.

- Ban giám đốc có thể triệu tập đại hội đồng cổ đông bất thường để trình bày chiến lược kinh
doanh đầy triển vọng trong tương lai của công ty nhằm khuyến khích cổ đông không nên bán
cổ phiếu của mình ngay bây giờ với mức giá thấp như vậy. Lẽ thường tình, các doanh nghiệp
bị đề nghị mua lại hoặc thâu tóm là những doanh nghiệp có kết quả kinh doanh khả quan và
tiềm năng tăng trưởng cao.

- Nếu thị phần kết hợp của hai công ty đủ lớn để chi phối thị trường, ban giám đốc công ty có
thể nhờ cơ quan quản lý nhà nước can thiệp theo Luật Cạnh tranh và các quy định của Nhà
nước về mua bán, sáp nhập.

- Ban giám đốc có thể mời chào một doanh nghiệp khác mua lại công ty mình (tất nhiên với
những điều khoản tốt hơn nhiều so với công ty đề nghị mua kia). Đây được gọi là chiến thuật
“Hiệp sĩ trắng” (White knight) nhằm bảo vệ lợi ích của cổ đông.

- Chiến thuật “Cái dù vàng” (Golden parachute): Bất kỳ một thương vụ M&A nào về sau cũng có
những biến đổi đáng kể ở các vị trí chủ chốt tại công ty bị chào mua/thâu tóm. Ban giám đốc
công ty có thể thỏa thuận trước trong hợp đồng lao động rằng trường hợp các vị trí, chức vụ
của họ bị mất đi từ kết quả của các đề nghị mua “thù địch”, họ sẽ nhận được một khoản đền bù
đáng kể bao gồm tiền mặt, lương thưởng, quyền chọn mua cổ phiếu với giá hấp dẫn. Chiến
thuật này sẽ dần dần làm nản ý định của bên đề nghị mua.

- Ban giám đốc của công ty bị đề nghị mua/thâu tóm cho các cổ đông hiện hữu quyền mua
thêm cổ phiếu với mức giá cực kỳ hấp dẫn nhằm làm tăng chi phí của bên đề nghị mua. Đây
được gọi là chiến thuật “Viên thuốc độc” (Poison pills).