Bài ging N T S 1 Trang 102
Chng 5
 TUN T
5.1. KHÁI NIM CHUNG
ch sc chia thành hai loi chính : H t hp và h tun t.
i vi h t hp: tín hiu ngõ ra  trng thái k tip ch ph thuc vào trng thái hin ti ca
ngõ vào, mà bt chp trng thái hin ti ca ngõ ra. Nh vy, khi các ngõ vào thay i trng thái (b
qua thi gian tr ca tín hiu i qua phn t logic) thì lp tc ngõ ra thay i trng thái.
i vi h tun t: Các ngõ ra  trng thái k tip va ph thuc vào trng thái hin ti ca ngõ
vào, ng thi còn ph thuc trng thái hin ti ca ngõ ra.
Do ó, vn  thit k h tun t s khác so vi h t hp và c s thit k h tun t là da trên
các Flip - Flop (trong khi vic thit k h t hp da trên các cng logic).
ûc khác, i vi h tun t, khi các ngõ vào thay i trng thái thì các ngõ ra không thay i
trng thái ngay mà chn cho n khi có mt xung u khin (gi là xung ng h Ck) thì lúc ó
các ngõ ra mi thay i trng thái theo các ngõ vào. Nh vy h tun t còn có tính ng b và tính
nh (có kh nng lu tr thông tin, lu tr d liu), nên h tun t là c s thit k các b nh.
5.2. BM
5.2.1. i cng
m c xây dng trên c s các Flip - Flop (FF) ghép vi nhau sao cho hot ng theo
t bng trng thái (qui lut) cho trc.
 lng FF s dng là s hàng ca bm.
m còn c s dng  to ra mt dãy a ch ca lnh u kin, m s chu trình thc
hin phép tính, hoc có th dùng trong vn  thu và phát mã.
Có th phân loi bm theo nhiu cách:
- Phân loi theo c s các hm: m thp phân, bm nh phân.
Trong ó bm nh phân c chia làm hai loi:
+ Bm vi dung lng m 2n.
+ Bm vi dung lng m khác 2n (m modulo M).
- Phân loi theo hng m gm: ch m lên (m tin), mch m xung (m lùi),
ch m vòng.
- Phân loi mch m theo tín hiu chuyn: bm ni tip, bm song song, bm

Ck
i+1
=
i
Q
Trong ó T luôn luôn gi mc logic 1 (T = 1) và ngõ ra ca TFF ng trc ni vi ngõ vào
Ck ca TFF ng sau.
 minh ha chúng ta xét ví d v mt mch m ni tip, m 4, m lên, dùng TFF.
 lng TFF cn dùng: 4 = 2
2
→ dùng 2 TFF.
Trng hp Ck tác ng theo sn xung
(hình 5.1a):
T
Ck
1
T
Ck
2
Q
2
Q
1
11
Ck
Clr
Hình 5.1a
Ck
Bài ging N T S 1 Trang 104
Trng hp Ck tác ng theo sn lên (hình 5.1b):

0
1
0
T
Ck
1
T
Ck
2
Q
2
Q
1
11
Ck
Clr
1
Q
Q
2
H 5.1b
Ck
1
2
3 4
5
7
8
1
1 1

0
1
1
0
1
0
1
0
1
1
0
1
0
1
0
b. m xung
ây là bm có ni dung m gim dn. Nguyên tc ghép các FF cng ph thuc vào tín hiu
u khin Ck:
- Tín hiu Ck tác ng sn xung: TFF hoc JKFF c nghép ni vi nhau theo qui lut
sau:
Ck
i+1
=
i
Q
- Tín hiu Ck tác ng sn xung: TFF hoc JKFF c nghép ni vi nhau theo qui lut
sau:
Ck
i+1
= Q

Bài ging N T S 1 Trang 106
Ví d: Xét mt mch m 4, m xung, m ni tip dùng TFF.
 lng TFF cn dùng: 4 = 2
2
⇒ dùng 2 TFF.
 mch thc hin khi s dng Ck tác ng sn xung và Ck tác ng sn lên ln lt
c cho trên hình 5.3a và 5.3b :
T
Ck
1
T
Ck
2
Q
2
Q
1
11
Ck
Clr
H 5.3b
Ck
Hình 5.3a
Ck
T
Ck
1
T
Ck
2

1
Q
0
0
00 11
1
1
0
0
Chng 5. H tun t Trang 107
ng trng thái hot ng ca mch hình 5.3a:
Xung vào Trng thái hin ti Trng thái k tip
Ck Q
2
Q
1
Q
2
Q
1
1
2
3
4
0
1
1
0
0
1

0
1
0
1
0
0
1
0
1
0
1
c. m lên/xung:
i X là tín hiu u khin chiu m, ta quy c:
+ Nu X = 0 thì mch m lên.
+ Nu X = 1 thì m xung.
Ta xét 2 trng hp ca tín hiu Ck:
- Xét tín hiu Ck tác ng sn xung:
Lúc ó ta có phng trình logic:
iii1i
QXQX.QXCk ⊕=+=
+
- Xét tín hiu Ck tác ng sn lên:
Lúc ó ta có phng trình logic:
ii
i
1i
QXX.QQ.XCk ⊕=+=
+
Hình 5.4b. Gin  thi gian mch hình 5.3b
1

= 4 < 5 < 8 = 2
3
⇒ duìng 3 TFF.
y bm này s có 3 u ra (chú ý: S lng FF tng ng vi su ra).
ng trng thái hot ng ca mch:
Xung vào Trng thái hin ti Trng thái k tip
Ck Q
3
Q
2
Q
1
Q
3
Q
2
Q
1
1
2
3
4
5
0
0
0
0
1
0
0

3
ng thi bng 1 (khác vi
các t hp trc ó) ( ây chính là du hiu nhn bit u khin xóa bm. Vì vy  xóa b
m v 000:
- i vi FF có ngõ vào Clr tác ng mc 0 thì ta dùng cng NAND 2 ngõ vào.
- i vi FF có ngõ vào Clr tác ng mc 1 thì ta dùng cng AND có 2 ngõ vào.
Nh vy s mch m 5 là s ci tin t mch m 8 bng cách mc thêm phn t cng
NAND (hoc cng AND) có hai ngõ vào (tùy thuc vào chân Clr tác ng mc logic 0 hay mc
logic 1) c ni n ngõ ra Q
1
và Q
3
, và ngõ ra ca cng NAND (hoc AND) sc ni n ngõ
vào Clr ca bm (cng chính là ngõ vào Clr ca các FF).
Trong trng hp Clr tác ng mc thp s mch thc hin m 5 nh trên hình 5.5 :
T
Ck
1
T
Ck
2
Q
2
Q
1
11
Ck
Clr
T
Ck

ch cho phép xóa bm tng (H 5.8) và bng tay (H 5.9):
Ck
Q
1
Q
2
1
1 1
1
0
0
0
0
0 0
00
0
1
1
1
1
1
0
0
0
1
2
3
4
5 7 8
9

3
1
Y
1
R1
C1
Y
VCC
1
Hình 5.8. Mch cho phép xóa bm tng