ÔN THI TỐT NGHIỆP CHẨN ĐOÁN LÂM SÀNG (PHẦN 13)
16. Tiêu chảy
a- p1. cơ sở
1. tiêu chảy: trường hợp nặng có thể dẫn đến tử vong do rối loạn nước -
điện giải + trụy tim mạch + suy dinh dưỡng do kém hấp thu.
XÁC ĐỊNH TIÊU CHẢY
2. xác định dễ dàng nhờ 2 yếu tố:
+ tiêu nhiều lần trong ngày
+ tính chất phân: phân sệt vì có nhiều nước, hoặc lỏng toàn nước; nước có
thể đục hoặc trong, có thể kèm thớ thịt, chất mỡ chưa tiêu hoặc máu.
3. ngay sau khi xác định tiêu chảy, cần phát hiện:
1) các biểu hiện kiệt nước - điện giải:
+ khát nước, tiểu ít
+ môi khô - lưỡi khô
+ da nhăn nheo, mất tính chất đàn hồi (vẫn giữ nếp nhăn sau khi véo)
+ ure máu có thể tăng (ure máu cao ngoài thận).
2) các biểu hiện trụy tim mạch:
+ chân tay lạnh, toát mồ hôi
+ chủ yếu: mạch nhanh - yếu - khó bắt
+ HA hạ
+ tim đập nhanh - yếu, có thể có tiếng ngựa phi.
4. các biểu hiện kiệt nước - điện giải và trụy tim mạch thường xảy ra trong
các trường hợp tiêu chảy cấp diễn nặng; trái lại tiêu chảy mạn (kéo dài > 1,5 - 2
tháng) cần phát hiện các biểu hiện suy dinh dưỡng do kém hấp thu:
@ lâm sàng:
+ sụt cân, gầy đét
+ xanh xao - thiếu máu
+ phù nhẹ 2 chi dưới, có thể phù toàn thân
+ có thể có những cơn co giật kiểu tetanie.
@ cận lâm sàng:
+ CTM:

một số men giúp cho việc hoàn thành sự tiêu hóa thức ăn.
9. Ngoài 3 yếu tố sinh lý bệnh đã nêu, cần lưu ý: ruột còn là một đường để
thải tiết chất độc.

NGUYÊN NHÂN
10. có 4 nhóm nguyên nhân:
1) có tổn thương niêm mạc tiểu - đại tràng
2) thiếu men tiêu hóa
3) tốc độ thức ăn qua ruột quá nhanh
4) có hiện tượng nhiễm độc.
11. có tổn thương niêm mạc tiểu - đại tràng:
+ có tính chất loét hoại tử: thổ tả, thương hàn, kiết lỵ amip, lỵ trực khuẩn,
lao ruột, K ruột...
+ hoặc chỉ có tính chất ứ máu bình thường như trong tiêu chảy do dị ứng.
12. thiếu men tiêu hóa:
+ sau cắt đoạn dạ dày
+ xơ gan, suy tụy tạng
+ đang sử dụng kháng sinh (nhất là các thuốc: Chloramphenicol,
Oreomycin...).
13. tốc độ thức ăn qua ruột quá nhanh: do rối loạn dây giao cảm & dây
phế vị như trong tiêu chảy khi bị xúc động.
14. có hiện tượng nhiễm độc:
+ ngoại lai: nhiễm độc thức ăn, thủy ngân, Acsenic..
+ nội tại: ure máu cao, toan máu, cơn cường giáp trạng kịch phát..
PHÂN LOẠI
15. Nguyễn Xuân Huyên phân loại Tiêu chảy dựa vào tính chất cấp diễn
hay mạn tính; có hay không các triệu chứng kèm theo: sốt, suy dinh dưỡng:
@ Tiêu chảy cấp:
- có sốt:
1) thổ tả