Thưa ông, có ý kiến cho rằng hiện nay vấn đề quản lý vốn nhà nước đầu tư tại các doanh nghiệp
vẫn dàn trải chưa đạt hiệu quả cao, ý kiến của ông về vấn đề này?
Đúng là hiện nay, vấn đề quản lý vốn nhà nước đầu tư tại các doanh nghiệp đang trong tình trạng
đầu tư dàn trải, thiếu tập trung, quy mô nhỏ, hiệu quả kinh doanh thấp. Cơ chế quản lý nhà nước
đối với các DN chưa đồng bộ, chưa phù hợp với kinh tế thị trường, đặc biệt, chưa có sự tách biệt
rõ ràng giữa chức năng quản lý nhà nước về kinh tế và chức năng điều hành hoạt động kinh
doanh của các DN; Việc quyết định đầu tư, quản lý vốn nhà nước tại DN được thực hiện bởi nhiều
cấp; Cơ chế quản lý phần vốn nhà nước tại DN đã chuyển đổi sở hữu vẫn chậm thay đổi và chưa
theo kịp với quy định của Luật Doanh nghiệp; Chưa có tổ chức đầu tư tài chính chuyên nghiệp để
thống nhất quản lý vốn nhà nước đầu tư vào các loại hình DN.
- Vậy Tổng công ty đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước ra đời liệu có phải là một giải pháp nhằm
khắc phục những bất cập trên, thưa ông?
Để đáp ứng yêu cầu hội nhập, đòi hỏi phải tạo sân chơi bình đẳng giữa các DN thuộc mọi thành
phần kinh tế, nâng cao sức cạnh tranh, xóa bỏ mọi hình thức bao cấp của Nhà nước, đảm bảo
việc ra quyết định kinh doanh dựa trên hiệu quả kinh tế; Đảm bảo việc tuân thủ với các đạo luật
mới ban hành, trong đó thể hiện tư tưởng cải cách triệt để, tạo điều kiện cho sự phát triển của các
DN như Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư… Và TCty ra đời nhằm mục tiêu thúc đẩy cải cách DNNN
và chương trình cổ phần hóa DNNN; thúc đẩy thị trường vốn và thị trường chứng khoán phát triển.
Làm đầu mối hỗ trợ các doanh nghiệp trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Nâng cao hiệu quả
quản lý, sử dụng và đầu tư vốn và tài sản Nhà nước; Chuyển việc quản lý doanh nghiệp có vốn
của Nhà nước từ phương thức hành chính sang phương thức kinh doanh vốn; chuyển từ cơ chế
bao cấp về vốn (cấp vốn không hoàn lại) sang hình thức đầu tư tài chính vào doanh nghiệp. Và
đặc biệt là tách biệt giữa chức năng quản lý nhà nước của các Bộ chủ quản, UBND các cấp với
chức năng kinh doanh của các doanh nghiệp, thúc đẩy việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế về
quản trị doanh nghiệp.
- Ông có thể cho biết những nội dung mà TCty sẽ thực thi để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà
nước tại DN?
Tổng Công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước là tổ chức kinh tế đặc biệt của Nhà nước, hoạt
động trong lĩnh vực đầu tư-tài chính, quản lý, sử dụng vốn Nhà nước có hiệu quả, sinh lợi theo
phương châm giảm mạnh số lượng DN có vốn đầu tư của Nhà nước trong khi tập trung nâng cao
Tổng công ty đầu tư và kinh doanh vốn nhà

nhà nước tại DN khác trong thời gian qua. Theo đó, đối với những vấn đề quan trọng của DN được đưa ra thảo luận trong Hội đồng
quản trị, ban giám đốc, đại hội cổ đông hay các thành viên góp vốn hoặc bên liên doanh,
như phương hướng, chiến lược, kế hoạch kinh doanh, huy động thêm cổ phần, vốn góp,
chia cổ tức... NĐD phải chủ động báo cáo chủ sở hữu vốn cho ý kiến bằng văn bản, NĐD
có trách nhiệm phát biểu trong cuộc họp và biểu quyết theo ý kiến chỉ đạo của chủ sở hữu;
Tiền lương của NĐD theo hướng phân biệt giữa NĐD là thành viên chuyên trách hay kiêm
nhiệm; bổ sung quy định về tiền thù lao do DN khác trả thì NĐD phải có trách nhiệm nộp
về cho chủ sở hữu. Ngoài ra, còn quy định NĐD khi được quyền mua cổ phiếu phát hành
thêm, trái phiếu chuyển đổi theo quyết định của Cty CP (trừ trường hợp được mua theo
quyền của cổ đông hiện hữu) thì phải báo cáo bằng văn bản cho chủ sở hữu vốn nhà nước.
Chủ sở hữu sẽ quyết định bằng văn bản số lượng cổ phần NĐD được mua theo mức độ
đóng góp và kết quả thực hiện nhiệm vụ của người này; phần còn lại thuộc quyền mua của
chủ sở hữu vốn nhà nước; Trường hợp NĐD được cử làm đại diện phần vốn tại nhiều đơn
vị thì được ưu tiên lựa chọn thực hiện quyền mua tại 1 đơn vị. NĐD tại Cty CP có trách
nhiệm chuyển phần quyền mua cổ phần còn lại cho chủ sở hữu vốn nhà nước. Trường hợp
NĐD không báo cáo về việc được quyền mua cổ phiếu, trái phiếu chuyển đổi tại Cty CP
thì bị xem xét miễn nhiệm tư cách đại diện phần vốn nhà nước tại DN khác và phải chuyển
nhượng cho chủ sở hữu vốn nhà nước số cổ phiếu, trái phiếu chuyển đổi chênh lệch vượt
quá mức được mua theo quy định.
Người đại diện phần vốn nhà nước: Hết nhập nhèm, hết tư lợi
Ngày 5/2/2009, Chính phủ đã ban hành Quy chế quản lý tài chính của công ty nhà nước và
quản lý vốn nhà nước đầu tư vào DN khác kèm theo Nghị định số 09/2009/NĐ-CP. Có thể
nói, nghị định này đã giải quyết cơ bản những vướng mắc, bất cập về công tác quản lý
người đại diện (NĐD) phần vốn nhà nước tại DN khác trong thời gian qua.
Điểm mới đầu tiên là quyền và nghĩa vụ của NĐD. Nhằm khắc phục những bất
cập trong công tác quản lý vốn nhà nước đầu tư vào DN khác, tránh tình trạng
NĐD tuỳ tiện quyết định, hoặc không thực hiện đúng chỉ đạo của chủ sở hữu vốn

Nghị định 09 đã hạn chế những vấn đề trên, như NĐD khi được quyền mua cổ
phiếu phát hành thêm, trái phiếu chuyển đổi theo quyết định của CTCP (trừ
trường hợp được mua theo quyền của cổ đông hiện hữu) thì phải báo cáo bằng
văn bản cho chủ sở hữu vốn nhà nước. Chủ sở hữu sẽ quyết định bằng văn bản
số lượng cổ phần NĐD được mua theo mức độ đóng góp và kết quả thực hiện
nhiệm vụ của người này; phần còn lại thuộc quyền mua của chủ sở hữu vốn nhà
nước.
Trường hợp NĐD được cử làm đại diện phần vốn tại nhiều đơn vị thì được ưu
tiên lựa chọn thực hiện quyền mua tại 1 đơn vị. NĐD tại CTCP có trách nhiệm
chuyển phần quyền mua cổ phần còn lại cho chủ sở hữu vốn nhà nước. Trường
hợp NĐD không báo cáo về việc được quyền mua cổ phiếu, trái phiếu chuyển
đổi tại CTCP thì bị xem xét miễn nhiệm tư cách đại diện phần vốn nhà nước tại
DN khác và phải chuyển nhượng lại cho chủ sở hữu vốn nhà nước số cổ phiếu,
trái phiếu chuyển đổi chênh lệch vượt quá mức được mua theo quy định.
Thứ tư, có một quy định mà nhiều công ty nhà nước rất ít để ý nên dẫn đến sai
phạm khi cử NĐD phần vốn nhà nước tại DN khác, đó là tiêu chuẩn của NĐD
phải là người của công ty cử đi (khoản 1, Điều 48 Quy chế kèm theo Nghị định
số 199/2004/NĐ-CP). Rất nhiều trường hợp sử dụng luôn người tại DN khác làm
NĐD như chủ tịch HĐQT, giám đốc, kế toán trưởng... Do đó, nghị định lần này
đã bỏ quy định trên và bổ sung thêm hai quy định đối với tiêu chuẩn NĐD là phải
có năng lực hành vi dân sự đầy đủ và không thuộc đối tượng bị cấm quản lý DN.
Để DN có vốn đầu tư của công ty nhà nước hoạt động đúng mục tiêu, định
hướng và kế hoạch kinh doanh thì vai trò của NĐD phần vốn nhà nước là rất
quan trọng, NĐD vừa là người giám sát, vừa trực tiếp chấn chỉnh hoạt động của
DN để đảm bảo hiệu quả hoạt động đầu tư của công ty nhà nước. Chính vì vậy,
có thể nói, với việc Nghị định 09 được triển khai trên thực tế, trách nhiệm và
quyền lợi của NĐD sẽ rõ ràng hơn, tránh những nhập nhèm mà phần thiệt hại
chủ yếu do Nhà nước và các cổ đông bên ngoài CTCP phải gánh chịu.
Theo Phan Hoài Hiệp - Đầu tư Chứng khoán điện tử
Luật Doanh nghiệp Nhà nước năm 2003 được Quốc hội khóa XI thông qua tại kỳ họp

nước.
Thứ ba, chủ sở hữu Nhà nước có các quyền: