Một số kiến nghị nhằm đổi mới công tác quản
lý vốn nhà nớc tại các doanh nghiệp nhà nớc
của Cục tài chính doanh nghiệp
1. Mục tiêu cơ bản khi thực hiện đổi mới công tác quản lý vốn nhà nớc
tại các doanh nghiệp nhà nớc.
Từ trớc đến nay, đổi mới công tác quản lý vốn nhà nớc tại các doanh nghiệp
nhà nớc luôn đợc Nhà nớc quan tâm. Trong Nghị quyết Trung ơng 3 khoá IX về
tiếp tục sắp xếp, đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nớc,
Ban Chấp hành Trung ơng Đảng đã chỉ rõ: Tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý để
doanh nghiệp nhà nớc kinh doanh tự chủ, tự chịu trách nhiệm, hợp tác và cạnh
tranh bình đẳng với doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác theo pháp
luật. ... Xóa bao cấp, đồng thời có chính sách đầu t đúng đắn và hỗ trợ phù hợp
đối với những ngành, lĩnh vực sản phẩm cần u tiên phát triển. Phân biệt rõ chức
năng của cơ quan đại diện quyền chủ sở hữu của nhà nớc với chức năng điều hành
sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Giao quyền quyết định nhiều hơn đi đôi
với đòi hỏi trách nhiệm cao hơn đối với đại diện trực tiếp chủ sở hữu tại doanh
nghiệp.
Trên cơ sở đó, mục tiêu của công tác quản lý vốn nhà nớc tại các doanh
nghiệp nhà nớc trong giai đoạn 2001- 2005 là:
Tạo khuôn khổ pháp lý bình đẳng, lành mạnh, thông thoáng, ổn định
cho các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế, phù hợp với thông lệ và chuẩn
mực quốc tế; nâng cao hiệu quả kinh doanh và khả năng cạnh tranh của các doanh
nghiệp Việt Nam trong môi trờng kinh doanh của cơ chế thị trờng, hội nhập khu
vực và quốc tế.
Tăng quyền tự chủ của doanh nghiệp, giảm sự can thiệp của Nhà nớc
vào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nhà nớc chỉ quản lý về mặt giá trị dới
hình thức đầu t vốn vào doanh nghiệp. Doanh nghiệp nhà nớc là pháp nhân kinh
tế, có quyền của ngời kinh doanh, chi phối các yếu tố sản xuất và nắm giữ quyền
quản lý và tài sản của doanh nghiệp. Các khoản tài trợ, các chính sách u đãi phải
dần đợc xoá bỏ, thay vào đó là các chính sách tài trợ cho các mục tiêu, các hoạt
động mang tính xã hội mà doanh nghiệp chỉ đợc hởng khi thực hiện các mục tiêu,

nợ của công ty trong phạm vi số vốn đã đầu t cho công ty.
Công ty đầu t tài chính nhà nớc là một doanh nghiệp nhà nớc có đầy đủ
quyền tổ chức quản lý, tổ chức kinh doanh và quản lý tài chính và quyền của một
pháp nhân đợc quy định trong các văn bản pháp luật. Những quyền quan trọng
nhất của công ty là:
- Đợc sử dụng toàn bộ số vốn Nhà nớc đã giao cho công ty quản lý, sử dụng
các khoản lợi nhuận thu đợc từ việc đầu t (sau khi đã nộp thuế và trích các quỹ
doanh nghiệp) và các nguồn vốn hợp pháp khác của công ty để đầu t vào các
doanh nghiệp.
- Đợc lựa chọn đối tợng, phơng thức đầu t, đầu t bổ sung hoặc giảm bớt đầu
t vào các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế theo quy định của pháp luật
và điều lệ doanh nghiệp.
- Đợc thực hiện vai trò, quyền của chủ sở hữu, của thành viên góp vốn, của
cổ đông đối với số vốn công ty đã đầu t vào các doanh nghiệp.
- Đợc hởng lợi từ các khoản đầu t của công ty vào các doanh nghiệp.
Việc thành lập Công ty đầu t tài chính Nhà nớc có u điểm:
- Góp phần vào quá trình cải cách doanh nghiệp nhà nớc, đổi mới cơ chế
quản lý doanh nghiệp nhà nớc và quan trọng nhất là tách riêng chức năng quản lý
nhà nớc và chức năng đại diện chủ sở hữu đối với vốn nhà nớc tại các doanh
nghiệp nhà nớc hiện đang do một cơ quan quản lý nhà nớc thực hiện (Bộ Tài
chính).
- Chấm dứt sự can thiệp của cơ quan quản lý nhà nớc vào hoạt động của
doanh nghiệp nhà nớc, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát huy đầy đủ quyền chủ
động trong hoạt động kinh doanh và quản lý tài chính.
- Xoá bỏ sự bao cấp về vốn của Nhà nớc cho các doanh nghiệp nhà nớc
thông qua việc cấp bổ sung vốn lu động (cấp không hoàn lại) để chuyển sang hình
thức đầu t tài chính (kinh doanh vốn), qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà
nớc tại các doanh nghiệp nhà nớc.
- Thay đổi phơng thức quản lý vốn nhà nớc từ cách thức quản lý kiểu hành
chính sang phơng thức kinh doanh vốn theo cơ chế thị trờng thông qua công ty

dự án có tác động thúc đẩy kinh tế vùng phát triển.
Khi đợc cấp vốn điều lệ hay đợc bổ sung vốn điều lệ, doanh nghiệp nhà nớc
phải công bố công khai trên các phơng tiện thông tin đại chúng.
2.3. Thống nhất vấn đề sở hữu trong doanh nghiệp nhà nớc khi huy
động vốn.
Sau khi sử dụng hết số nguồn vốn chủ sở hữu, khi nhu cầu vốn tăng, doanh
nghiệp nhà nớc đợc phép huy động, tận dụng các nguồn vốn bên ngoài theo
nguyên tắc có hoàn trả dới hình thức tín dụng hoặc chiếm dụng hợp pháp. Điều đó
có nghĩa là khi doanh nghiệp nhà nớc thiếu vốn thì có thể vay vốn của ngân hàng,
các tổ chức tín dụng khác, cũng có thể vay vốn dới dạng phát hành trái phiếu công
ty trong phạm vi nhu cầu vốn thiếu cần thiết cho kinh doanh, không đợc phép vay
nhằm mục đích đáo nợ. Lãi suất tiền vay đợc xác định theo nguyên tắc thoả thuận
giữa ngời vay và ngời cho vay và đợc trừ vào thu nhập trớc thuế. Xoá bỏ quy định
cho phép doanh nghiệp nhà nớc huy động vốn bằng cách phát hành cổ phiếu, đảm
bảo sở hữu nhà nớc của doanh nghiệp.