Hội chứng não cấp
1. Định nghĩa:
Hội chứng não cấp là một tình trạng tổn thương não cấp tính biểu hiện trên lâm
sàng bằng rối loạn tri giác, co giật, có thể kèm theo dấu hiệu thần kinh khu trú hoặc lan
tỏa.
2. Nguyên nhân:
Được phân ra dựa trên triệu chứng sốt.
2.1. HCNC có kèm theo sốt:
* Nhiễm trùng hệ TKTƯ:
- Virus.
- Vi trùng.
- Lao.
- Nấm.
- Ký sinh trùng.
* Nhiễm trùng ngoài hệ TKTƯ:
Thường là nhiễm trùng huyết. Đường vào có thể từ đường Tai – Mũi – Họng,
Hô hấp, Tiêu hóa, Tiết niệu, Da…
* Bệnh lý miễn dịch:
- Nguyên phát: Bệnh tự miễn.
- Thứ phát: Sau NT ngoài hệ TKTƯ (thường sau nhiễm virus)
2.1.1. Nhiễm trùng hệ TKTƯ:
* Viêm não do virus:
- Bệnh khởi phát cấp tính với sốt cao, nhức đầu, nôn ói.
- Có thể co giật, hôn mê sâu, gồng mất vỏ, gồng mất não 1 hoặc 2 ngày sau
khởi bệnh.
- Virus đường hô hấp thường xâm nhập từ vùng mũi họng, sau đó vào máu và
đến não gây tổn thương viêm não, hoặc viêm não – màng não.
- Virus viêm não Nhật Bản B xâm nhập qua vết đốt của côn trùng, đi trực tiếp
vào máu và đến não gây tổn thương hệ TKTƯ.
- Herpes simplex 1 xâm nhập hệ TKTƯ qua đường đi của dây TK ngoại biên,
Herpes simplex 2 xạm nhập hệ TKTƯ qua đường máu sau khi lây nhiễm từ mẹ

phát và sau đó có triệu chứng thần kinh.
- Tổn thương não sau NT ngoài hệ TKTƯ, đặc biệt sau nhiễm virus sẽ diễn tiến
qua 2 giai đoạn, nhiễm virus và tổn thương não. Khi virus xâm nhập, cơ thể sản xuất ra
kháng thể đặc hiệu. Những kháng thể này kháng chéo với các thành phần của tế bào
não hoặc tạo thành phức hợp kháng nguyên – kháng thể của virus gây viêm các mạch
máu làm tổn thương bao myeline (tổn thương chất trắng).
2.2. Hội chứng não cấp không kèm sốt:
*
Tổn thương tại hệ TKTƯ:
- Xuất huyết não – màng não do chấn thương, thiếu Vit K, dị dạng mạch máu
não vỡ…
- U não.
- Động kinh ác tính.
* Bệnh lý toàn thân gây triệu chứng TK:
- Ngộ độc.
- Rối loạn nước – điện giải.
- Rối loạn chuyển hóa.
2.2.1. Xuất huyết não - màng não (XHNMN):
- Bệnh cảnh khởi phát rất đột ngột là yếu tố quan trọng nhất gợi ý XHNMN.
- Triệu chứng thiếu máu chỉ xảy ra ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ khi các đường khớp
sọ và thóp còn giãn được.
2.2.2. U não:
Bệnh cảnh diễn tiến kéo dài với triệu chứng nhức đầu, suy nhược thể, rối loạn
tính tình trước khi có biểu hiện tổn thương não.
2.2.3. Động kinh: Bệnh sử và tiển căn giúp chẩn đoán.
2.2.4. Tất cả những bệnh nhi đang khoẻ mạnh, đột ngột xuất hiện co giật,
hôn mê phải được nghĩ đến khả năng ngộ độc.
2.2.5. Rối loạn nước – điện giải:
Thường là hậu quả của một bệnh lý nguyên nhân nào đó (tiêu chảy, nôn ói, tăng
tiết ADH không thích hợp…)