Tài chính cho tăng
trưởng

xi
T
ÛÂ LÊU, NGÊN HÂNG THÏË GIÚÁI ÀẬ NHÊÅN THÛÁC
àûúåc rùçng, xoấ àối giẫm nghêo vâ tùng trûúãng ph
thåc vâo sûå hûäu hiïåu ca hïå thưëng tâi chđnh qëc gia.
Chó riïng viïåc tòm hiïíu tâi chđnh àống gốp nhû thïë nâo cho

khùèng àõnh mưåt sưë quan àiïím àậ àûúåc bẫo lûu tûâ lêu, vâ chêët
vêën nhûäng quan àiïím khấc. Mưåt sưë nhâ bònh lån, tûâ lêu àậ
coi tâi chđnh lâ mưåt bưå phêån gêìn nhû khưng cố liïn quan gò
vúái phong trâo xoấ àối giẫm nghêo; nhûng bùçng chûáng úã àêy
àậ cho thêëy rộ râng rùçng, phất triïín tâi chđnh cố vai trô àưåc
lêåp vâ mẩnh mệ trong viïåc tùng thïm sûå thõnh vûúång nối
chung. Nûúác nâo xêy dûång àûúåc mưåt mưi trûúâng thïí chïë an
toân cho cấc húåp àưìng tâi chđnh, gip cho ngên hâng vâ thõ
trûúâng chûáng khoấn cố tưí chûác hûng thõnh hún, thò nûúác àố
sệ àûúåc chûáng kiïën nhûäng nưỵ lûåc ca mònh gùåt hấi àûúåc
nhiïìu thânh quẫ trong cåc chiïën chưëng àối nghêo.
Àiïìu tiïët húåp l cấc cưng ty tâi chđnh lâ mưåt phêìn thiïët ëu
trong cêu chuån nây. Nhûng viïåc àiïìu tiïët cng ngây câng
trúã nïn phûác tẩp, vâ cën sấch nây àûa ra mưåt sưë hûúáng dêỵn
àïí àâm phấn vïì sûå phûác tẩp êëy. Cấc nhâ hoẩch àõnh chđnh
sấch phẫi àùåc biïåt ch àïën nhûäng àưång cú khuën khđch do
hïå thưëng àiïìu tiïët tẩo ra: phẫi gùỉn cấc khuën khđch tû nhên
vúái lúåi đch cưng cưång theo mưåt cấch nâo àố àïí cho sûå theo dội
chùåt chệ cấc thïí chïë tâi chđnh ca cú quan giấm sất chđnh thûác
àûúåc cng cưë vûäng chùỉc thïm bùçng sûå giấm sất ca cấc àưëi
tûúång tham gia thõ trûúâng. Cën sấch nây sệ lâm rộ mưåt àiïìu
lâ, cấi gò cố tấc dng tưët nhêët sệ ph thåc vâo hoân cẫnh ca
tûâng nûúác – thđ d, úã mưåt sưë nûúác, viïåc ban hânh chûúng
trònh bẫo hiïím tiïìn gûãi cưng khai cố thïí cêìn phẫi chúâ viïåc
tùng cûúâng thïí chïë àïí bưí trúå.
Mùåc d côn rêët nhiïìu viïåc chđnh ph phẫi lâm, nhûng
cng côn nhûäng lơnh vûåc khấc mâ khu vûåc cưng dûúâng nhû
khưng cố àûúåc lúåi thïë so sấnh, trong àố àấng lûu nhêët lâ
viïåc súã hûäu cấc cưng ty tâi chđnh. Mưåt lêìn nûäa, vêën àïì lẩi lâ
TÂI CHĐNH CHO TÙNG TRÛÚÃNG: SÛÅ LÛÅA CHỔN CHĐNH SẤCH TRONG MƯÅT THÏË GIÚÁI THAY ÀƯÍI

Sûå phất triïín múái trong cưng nghïå thưng tin liïn lẩc cng
lâ mưåt ngûúâi cêìm lấi quan trổng cho tâi chđnh. Chng khưng
nhûäng gip cho tâi chđnh cố tđnh chêët qëc tïë hún, mâ côn
gip cho viïåc múã rưång phẩm vi vûún rưång ca tâi chđnh, nhúâ
àố àậ lâm tùng mẩnh khẫ nùng tiïëp cêån ca cấc doanh nghiïåp
nhỗ vâ cấc doanh nghiïåp khấc, mâ hiïån nay, trïn thûåc tïë, àậ
bõ gẩt khỗi hïå thưëng tâi chđnh chđnh thûác. Tâi chđnh phi chđnh
LÚÂI NỐI ÀÊÌU
xiii
thûác vêỵn tiïëp tc àống vai trô quan trổng vâ lâ mưåt ch àïì sệ
àûúåc àïì cêåp túái trong tâi liïåu sùỉp xët bẫn ca nùm nay - Bấo
cấo Phất triïín Thïë giúái 2001/2002: Xêy dûång thïí chïë cho cấc thõ
trûúâng, mưåt tâi liïåu bưí sung cho cën sấch nây.
Nïëu àûúåc thûåc hiïån, cấc cẫi cấch tâi chđnh àïì xët trong
cën sấch cố thïí sệ cố ẫnh hûúãng sêu rưång – vâ thûúâng mang
tđnh vư hònh – àïën viïåc tùng cûúâng sûå thõnh vûúång kinh tïë.
Àưìng thúâi, nhiïìu cẫi cấch trong sưë nây àậ bõ cấc nhốm lúåi đch
àùåc biïåt àêìy quìn thïë chưëng àưëi. Tiïìn àùåt cûúåc trong cåc
àua nây khấ lúán. Ngên hâng Thïë giúái cam kïët sệ tiïëp tc sất
cấnh cng cấc qëc gia thânh viïn àïí triïín khai vâ thûåc hiïån
cẫi cấch bùçng cấch gip àúä cấc nûúác nây hoẩch àõnh cấc chđnh
sấch qëc gia dûåa trïn cấc bùçng chûáng thûåc nghiïåm rt ra tûâ
nhûäng thûåc tiïỵn tưët àểp ca cấc nûúác khấc.
Nicholas Stern
Phố Ch tõch Cao cêëp
vâ Nhâ Kinh tïë trûúãng
Ngên hâng Thïë giúái
Thấng 3 nùm 2001
TÂI CHĐNH CHO TÙNG TRÛÚÃNG: SÛÅ LÛÅA CHỔN CHĐNH SẤCH TRONG MƯÅT THÏË GIÚÁI THAY ÀƯÍI
xiv

Cêëu trc Tâi chđnh (do Asli Demirgüç-Kunt vâ Ross Levine
chó àẩo) vâ Cêëu trc Tiïìn gûãi (cng do Asli chó àẩo), vâ sưë
liïåu àûúåc thu thêåp trong dûå ấn Àiïìu tiïët vâ Giấm sất gêìn àêy
hún ca Ngên hâng Thïë giúái (do James Barth, Ross Levine vâ
Gerard Caprio àûáng àêìu) cng àậ xët hiïån àng lc àïí gốp
phêìn vâo bấo cấo nây. Thânh viïn ca Nhốm Cưng tấc vò
Diïỵn àân ưín àõnh Tâi chđnh vïì Bẫo hiïím Tiïìn gûãi cng àậ cố
nhûäng àïì xët quan trổng cho Chûúng 2. Cấc tấc giẫ cng rêët
trên trổng ghi nhêån sûå hưỵ trúå nghiïn cûáu tuåt vúâi ca
Anqing Shi, Iffath Sharif, vâ Ying Lin, vâ sûå trúå gip hânh
chđnh xët sùỉc ca Agnes Yaptenco. Polly Means àậ cố
nhûäng àống gốp to lúán vïì hònh vệ vâ àưì thõ. Viïåc thiïët kïë
sấch, biïn têåp, sẫn xët vâ truìn bấ do nhốm Xët bẫn ca
Ngên hâng Thïë giúái àiïìu phưëi.
Nhêån àõnh trong bấo cấo nghiïn cûáu chđnh sấch nây
khưng nhêët thiïët phẫn ấnh quan àiïím ca Ban Giấm àưëc
Ngên hâng Thïë giúái hay ca chđnh ph mâ nhûäng nhêån àõnh
êëy àïì cêåp túái.
TÂI CHĐNH CHO TÙNG TRÛÚÃNG: SÛÅ LÛÅA CHỔN CHĐNH SẤCH TRONG MƯÅT THÏË GIÚÁI THAY ÀƯÍI
xvi
ADR Chûáng chó tiïìn gûãi M
AMC Cưng ty quẫn l tâi sẫn
DIS Hïå thưëng bẫo hiïím tiïìn gûãi
DR Chûáng chó tiïìn gûãi
EU Liïn minh chêu Êu
FDI Àêìu tû trûåc tiïëp nûúác ngoâi
GCB Ngên hâng Thûúng mẩi Ghana
GDP Tưíng sẫn phêím qëc nưåi
GDR Chûáng chó tiïìn gûãi toân cêìu
GNP Tưíng sẫn phêím qëc dên

cung ûáng trong nûúác bùçng cấc nhâ cung ûáng nûúác ngoâi
trong mưåt sưë dõch v, vâ hẩn chïë vai trô mâ chđnh ph cố thïí
àẫm nhiïåm – trong khi lâm cho nhûäng nhiïåm v côn lẩi ca
chđnh ph trúã nïn khố khùn hún nhiïìu.
Vò vêåy, vêën àïì quan trổng: cố àûúåc nhûäng quët sấch tâi
chđnh lúán àng àùỉn, àậ nưíi lïn nhû mưåt trong nhûäng thấch
thûác chđnh ëu àưëi vúái sûå phất triïín trong thïë k múái. Tuy
nhiïn, cåc tranh cậi do cåc khng hoẫng khúi lïn àậ chó ra
nhûäng nhûúåc àiïím trong quan àiïím chđnh sấch giấo àiïìu vïì
cấch thûác àẩt àûúåc mc tiïu nây. Cấc nhâ hoẩch àõnh chđnh
sấch tâi chđnh sệ tûå àùåt mònh vâo võ trđ nhû thïë nâo? Cën
sấch nây cưë gùỉng àûa ra mưåt cấch tiïëp cêån mẩch lẩc vïì viïåc
hoẩch àõnh chđnh sấch tâi chđnh – mưåt cấch tiïëp cêån gip cấc
quan chûác àûa ra àûúåc cấc lûåa chổn chđnh sấch khưn ngoan,
thđch ûáng vúái hoân cẫnh trong nûúác vâ tranh th àûúåc nhûäng
1
Tưíng quan vâ Tốm tùỉt
K
Hoẩch àõnh chđnh sấchHoẩch àõnh chđnh sấch
tâi chđnh lâ mưåt trongtâi chđnh lâ mưåt trong
nhûäng vêën àïì phất triïínnhûäng vêën àïì phất triïín
then chưëtthen chưët
cú hưåi mâ mưi trûúâng qëc tïë tẩo ra. Vúái nhûäng lûåa chổn
chđnh sấch àûúåc thưng tin àêìy à, tâi chđnh cố thïí trúã thânh
mưåt lûåc lûúång hng mẩnh thc àêíy tùng trûúãng.
Àêy khưng phẫi lâ cën sấch dûåa trïn viïåc vêån dng mưåt
sưë ngun tùỉc trûâu tûúång; trấi lẩi, kïët lån ca chng tưi dûåa
trïn viïåc phên tđch cấc bùçng chûáng c thïí. Mùåc d côn nhiïìu
àiïìu phẫi tòm hiïíu thïm, nhûng cën sấch àậ thûåc hiïån àûúåc
mưåt khưëi lûúång lúán cấc phên tđch thûåc nghiïåm, dûåa trïn cấc

Bấo cấo nây lâ sûå phênBấo cấo nây lâ sûå phên
tđch cấc bùçng chûángtđch cấc bùçng chûáng
thûåc tiïỵnthûåc tiïỵn
Tâi chđnh gốp phêìn vâoTâi chđnh gốp phêìn vâo
sûå thõnh vûúång lêu dâisûå thõnh vûúång lêu dâi
mưåt nhiïåm v sệ nhêån àûúåc phêìn thûúãng xûáng àấng: sûå tùng
trûúãng kinh tïë.
Tònh trẩng chđnh ph tiïëp tc súã hûäu hïå thưëng ngên hâng
lan trân, sệ lâm suy ëu hïå thưëng tâi chđnh chûá khưng phẫi
ngûúåc lẩi. Tûâ thûåc tïë nây cố thïí thêëy rùçng, cêìn phẫi giẫm búát,
ngay cẫ nïëu nhû khưng nhêët thiïët phẫi xoấ bỗ hoân toân, hònh
thûác súã hûäu nhâ nûúác trong cấc nûúác cố thu nhêåp thêëp vâ
trung bònh, núi mâ hònh thûác nây tưìn tẩi phưí biïën nhêët. Tuy
nhiïn, tû nhên hoấ cêìn àûúåc thiïët kïë thêån trổng, nïëu mën
thu àûúåc thânh quẫ vâ giẫm thiïíu nguy cú súám bõ àưí vúä.
Ngay cẫ nhûäng chđnh ph khưng thđch nùỉm quìn súã hûäu
trong hïå thưëng ngên hâng cng nhêån thêëy, hổ båc phẫi
ngêëm ngêìm lâm àiïìu àố trong khng hoẫng. Vò thïë, trổng
têm ca cấc nhâ cêìm quìn lâ phẫi thoất ra khỗi nố câng súám
câng tưët, phẫi sûã dng thõ trûúâng – chûá khưng phẫi cấc cú
quan chđnh ph – àïí phên àõnh kễ thùỉng ngûúâi thua. Dng
ngên sấch nhâ nûúác àïí tấi cêëp vưën cho mưåt vâi ngên hâng cố
thïí lâ àiïìu khưng trấnh khỗi trong mưåt cåc khng hoẫng
toân diïån thûåc sûå, nhûng chng phẫi àûúåc sûã dng mưåt cấch
tiïët kiïåm àïí lâm àôn bêíy cho cấc ngìn ngên qu tû nhên vâ
àưång cú khuën khđch tû nhên. Sûå chêìn chûâ hay nhûäng biïån
phấp nûãa vúâi – nhû àậ thêëy trong cấc chđnh sấch lỗng lễo do
trò hoận chûa mën àiïìu tiïët, tấi cêëp vưën hïët lêìn nây àïën lêìn
khấc, hay nhûäng hânh àưång tûúng tûå – sệ phẫi trẫ mưåt cấi giấ
rêët àùỉt, ẫnh hûúãng àïën hïå thưëng tâi chđnh vâ nïìn kinh tïë trong

mûác ri ro mâ xậ hưåi chêëp nhêån. Cấi giấ phẫi trẫ nây rêët hiïån
thûåc: chng lâ mưåt loẩi thụë cố thïí tưìn tẩi dai dùèng àấnh vâo
tùng trûúãng. Àiïìu àố cố thïí lâm tùng àối nghêo trong thúâi
gian trûúác mùỉt, vâ cố ẫnh hûúãng lêu dâi hún àïën ngûúâi
nghêo, thưng qua viïåc kòm hậm tùng trûúãng lêỵn cùỉt giẫm chi
tiïu vâo nhûäng lơnh vûåc nhû giấo dc, y tïë.
Hïå thưëng bẫo hiïím tiïìn gûãi, mưåt phêìn quan trổng trong
mẩng lûúái an sinh àïí hêåu thỵn ngên hâng, vêỵn côn àang
trïn àûúâng hònh thânh úã cấc nûúác àang phất triïín. Khưng khố
gò àïí biïët tẩi sao nố khưng chó lâ mưåt hïå thưëng àấng tin cêåy
àïí phông ngûâa hiïån tûúång àưí xư àïën rt tiïìn gûãi, mâ côn phưí
biïën vïì chđnh trõ, àùåc biïåt àưëi vúái ch súã hûäu cấc ngên hâng
nhỗ trong nûúác. Tuy nhiïn, thûåc tïë gêìn àêy cho thêëy, chng
cng lâm giẫm viïåc theo dội thõ trûúâng ca cấc ngên hâng.
Mùåc d àiïìu nây cố thïí khưng lâm suy ëu hïå thưëng ngên
hâng úã cấc thõ trûúâng phất triïín, vúái àiïìu kiïån cấc thõ trûúâng
nây vưën sùén chõu sûå àiïìu tiïët vâ giấm sất tûúng àưëi hûäu hiïåu,
nhûng nố cng cố thïí lâm tùng nguy cú khng hoẫng vâ giẫm
sûå phất triïín thõ trûúâng tâi chđnh úã nhûäng núi mâ thïí chïë côn
ëu. Vò thïë, cấc nhâ cêìm quìn khi xem xết vêën àïì bẫo hiïím
tiïìn gûãi, trûúác hïët cêìn râ soất lẩi khn khưí thïí chïë ca mònh
trong quấ trònh ra quët àõnh. Viïåc xêy dûång mưåt mẩng lûúái
an sinh tưët khưng chó dûâng lẩi úã viïåc rêåp khn nhûäng thõ
trûúâng àậ trûúãng thânh, vâ cấc bùçng chûáng thûåc nghiïåm ng
hưå mẩnh mệ viïåc têån dng nhûäng lûåc lûúång thõ trûúâng àậ biïët
àïí hẩn chïë nhûäng nguy cú gùỉn liïìn vúái viïåc ấp dng bẫo hiïím
tiïìn gûãi.
Ngên hâng, thõ trûúâng chûáng khoấn vâ vư sưë cấc loẩi trung
gian khấc, vâ cấc cưng ty tâi chđnh ph thåc, têët cẫ àïìu gốp
TÂI CHĐNH CHO TÙNG TRÛÚÃNG: SÛÅ LÛÅA CHỔN CHĐNH SẤCH TRONG MƯÅT THÏË GIÚÁI THAY ÀƯÍI

ty tâi chđnh trong nûúác mêët võ thïë kinh doanh, nhûng khẫ
nùng tiïëp cêån cấc dõch v tâi chđnh múái thûåc sûå lâ vêën àïì ca
phất triïín, chûá khưng phẫi lâ ai sệ cung cêëp chng.
Khu vûåc tâi chđnh, tûâ lêu àậ lâ núi súám biïët ûáng dng sûå
àưíi múái trong cưng nghïå thưng tin vâ liïn lẩc. Qëc tïë hoấ tâi
chđnh (bêët chêëp nhûäng cưë gùỉng nhùçm ngùn chùån chng) lâ
mưåt thânh quẫ ca àiïìu nây. Nố àậ gip giẫm chi phđ vưën vay
vâ vưën cưí phêìn nối chung, mùåc d nố cng lâm tùng nguy cú
dïỵ bõ tưín thûúng ca cấc lìng vưën. Khố cố thïí àoấn trûúác
àûúåc vai trô àđch xấc trong tûúng lai ca tâi chđnh àiïån tûã
trong viïåc àêíy nhanh quấ trònh qëc tïë hoấ, nhûng chùỉc chùỉn
nố sệ rêët to lúán. Nïëu sûå bêët ưín àõnh cố thïí sệ tùng lïn, thò cưng
TƯÍNG QUAN VÂ TỐM TÙỈT
5
Àa dẩng hoấ cố lúåi cha dẩng hoấ cố lúåi cho
sûå ưín àõnh vâ phất triïínsûå ưín àõnh vâ phất triïín
Múã cûãa thõ trûúâng cố thïíMúã cûãa thõ trûúâng cố thïí
kđch thđch sûå phất triïín kđch thđch sûå phất triïín

vò cưng nghïå cố thïí vò cưng nghïå cố thïí

nghïå quẫn l ri ro vâ cấc cưng c tâi chđnh cố liïn quan khấc
cng sệ àûúåc cẫi tiïën theo.
Mưåt sưë k thåt thưng tin tđn dng cố liïn quan, gưìm cẫ cú
chïë cho àiïím, hûáa hển sệ cố àống gốp quan trổng vâo viïåc múã
rưång àiïìu mâ hiïån nay vêỵn côn lâ khẫ nùng tiïëp cêån rêët hẩn
chïë ca nhûäng ngûúâi ài vay nhỗ àïën tđn dng ca khu vûåc tâi
chđnh chđnh thûác. Àiïìu nây sệ àẩt àûúåc bùçng cấch hẩ thêëp cấc
râo cẫn do chi phđ thưng tin cao. Àưìng thúâi, mưåt mûác trúå cêëp
nhêët àõnh cho phêìn chi phđ chung vêỵn côn thđch húåp àïí gốp

quẫ rộ rïåt giûäa nố vúái tùng trûúãng, ưín àõnh kinh tïë vơ mư vâ
xoấ àối giẫm nghêo. Hêìu nhû chng ta ào lûúâng sûå phất triïín
tâi chđnh theo bêët cûá cấch nâo thò cng vêỵn thêëy cố mưëi liïn
hïå, úã nhiïìu nûúác, giûäa nố vâ mûác thu nhêåp bònh qn àêìu
ngûúâi (Hònh 1). Mưëi quan hïå nây khưng nhêët thiïët phẫi mang
tđnh nhên quẫ, vâ nhiïìu ëu tưë khấc cng cố thïí gốp phêìn,
nhêët lâ sûå ưín àõnh ca cấc chđnh sấch kinh tïë vơ mư. Tuy
nhiïn, trong mưåt vâi nùm qua, giẫ thuët cho rùçng mưëi quan
hïå nây mang tđnh nhên quẫ (Hònh 2) àậ ln ln àûáng vûäng
trong bêët k cåc kiïím àõnh thûã nghiïåm kinh tïë lûúång nâo.
Mùåc d chûa rộ râng lùỉm, nhûng ngûúâi ta vêỵn cho l do àïí
tâi chđnh cố vai trô quan trổng àưëi vúái tùng trûúãng nùçm úã
nhûäng chûác nùng cú bẫn then chưët mâ cấc thïí chïë tâi chđnh
àẫm trấch. ÚÃ mưåt cêëp àưå, tâi chđnh rộ râng liïn quan àïën viïåc
chuín tiïìn àïí àưíi lêëy hâng hoấ, dõch v, hóåc hûáa hển mưåt
mûác lúåi tûác trong tûúng lai, nhûng úã cêëp àưå sêu hún thò hïå
thưëng thïí chïë cêëu thânh nïn cấc hònh thûác tưí chûác tâi chđnh
TƯÍNG QUAN VÂ TỐM TÙỈT
7
Thanh dổc cho biïët biïn àưåThanh dổc cho biïët biïn àưå
giûäa cấc tûá phên võ - mûác àưågiûäa cấc tûá phên võ - mûác àưå
phất triïín sêu tâi chđnh trongphất triïín sêu tâi chđnh trong
50% sưë nûúác úã mưỵi giai àoẩn50% sưë nûúác úã mưỵi giai àoẩn
phất triïín nùçm trong biïn àưåphất triïín nùçm trong biïn àưå
nây. Trung võ àûúåc biïíu diïỵnnây. Trung võ àûúåc biïíu diïỵn
dûúái dẩng thanh ngang.dûúái dẩng thanh ngang.
ca nïìn kinh tïë phẫi àûúåc coi nhû àang thûåc hiïån nhûäng chûác
nùng kinh tïë cú bẫn sau àêy:
l Huy àưång tiïìn tiïët kiïåm (nïëu khưng cố nố thò cấc cú súã
huy àưång sệ hẩn chïë hún nhiïìu).

khu vûåc phi ngên hâng khấc (Hònh 3), nhûng nhiïìu thấch
thûác nưíi cưåm àậ àùåt ra trûúác cấc nhâ hoẩch àõnh chđnh sấch
vưën àang cưë àẫm bẫo rùçng, cẫ ngên hâng vâ thõ trûúâng àïìu
àẩt àûúåc àêìy à tiïìm nùng hoẩt àưång ca chng. Têët nhiïn,
ưín àõnh kinh tïë vơ mư lâ àiïìu ch chưët, nhûng cấc khđa cẩnh
khấc lẩi cố liïn quan chùåt chệ hún àïën nïìn tẫng kinh tïë vi mư
ca tâi chđnh.
Vúái khưëi lûúång vưën rêët lúán mâ cấc doanh nghiïåp vay tûâ
ngên hâng, chi phđ ài vay sệ ph thåc vâo hiïåu quẫ hoẩt
àưång vâ tđnh cẩnh tranh ca thõ trûúâng ngên hâng. Vïì mùåt
nây, kïët quẫ hoẩt àưång ca cấc nïìn kinh tïë àang phất triïín
cng bõ tt hêåu. Tûå do hoấ khưng chó gùỉn vúái lậi sët bấn
bn cao hún, mâ nố côn khúi rưång thïm khoẫng cấch giûäa
cấc trung gian (tâi chđnh) - àiïìu nây đt ra àậ phẫn ấnh àûúåc
phêìn nâo viïåc cấc ngên hâng ngây câng cố nhiïìu quìn lûåc
thõ trûúâng.
Phất triïín hònh thûác tâi trúå bùçng vưën cưí phêìn lâ mưåt cấch
àïí hẩ thêëp chi phđ tâi trúå thưng qua cẩnh tranh trïn thõ trûúâng
tâi chđnh. ÚÃ àêy, thấch thûác lâ, lâm sao cố thïí xoấ bỗ àûúåc vêën
àïì vïì thưng tin khưng àưëi xûáng. Sûå phûác tẩp ca phêìn lúán cấc
hoẩt àưång kinh tïë vâ kinh doanh hiïån àẩi àậ lâm tùng àấng
kïí tđnh chêët àa dẩng ca cấc th àoẩn mâ nhûäng ngûúâi bïn
trong cố thïí sûã dng àïí che giêëu kïët quẫ hoẩt àưång ca
TƯÍNG QUAN VÂ TỐM TÙỈT
9
Tâi trúå qua ngên hâng vâTâi trúå qua ngên hâng vâ
tâi trúå bùçng vưën cưí phêìntâi trúå bùçng vưën cưí phêìn
bưí sung chûá khưng thaybưí sung chûá khưng thay
thïë cho nhauthïë cho nhau
doanh nghiïåp. Tuy nhûäng tiïën bưå trong cưng nghïå, kïë toấn vâ

trûúâng húåp xẫy ra tònh trẩng vúä núå. Àûúng nhiïn, chđnh ph
cố lúåi thïë so sấnh trong viïåc soẩn thẫo vâ thûåc hiïån låt
phấp, vâ chđnh ph phẫi toân têm toân vâo viïåc cêåp nhêåt
vâ àiïìu chónh låt phấp, vâ cấc thưng lïå phấp l vò chng
liïn quan àïën cấc húåp àưìng tâi chđnh. Cho nïn, àïí tùng
cûúâng – hóåc bưí khuët cho sûå thiïëu vùỉng – cấc hânh àưång
ca chđnh ph, côn cố nhûäng cú hưåi rộ râng vâ thûåc tïë àïí cấc
àưëi tûúång tham gia thõ trûúâng khuëch àẩi cú cêëu àiïìu tiïët
khi cêìn thiïët. Thûåc tiïỵn khấ thânh cưng úã mưåt sưë thõ trûúâng
chûáng khoấn cố tưí chûác lâ nhûäng thđ d rêët tưët vïì nhûäng
sấng kiïën tû nhên nhû thïë. Àiïìu nây phẫn ấnh mưåt hûúáng ài
túái àêìy hûáa hển, nhêët lâ khi viïåc triïín khai cấc àẩo låt ca
nhâ nûúác gùåp nhiïìu khố khùn.
Hiïån àang cố mưåt cåc tranh lån lúán trong giúái hổc giẫ:
liïåu viïåc soẩn thẫo låt phấp chđnh xấc cố phẫi lâ vêën àïì
chđnh hay khưng. Nhûäng nghiïn cûáu gêìn àêy àang têåp trung
vâo nhûäng kïët quẫ hoẩt àưång trấi ngûúåc nhau ca hïå thưëng
tâi chđnh vúái nhûäng cú cêëu phấp l cố ngìn gưëc khấc nhau.
Nhûäng khấc biïåt nây àậ àûúåc chûáng minh lâ cố tấc àưång àïën
sûå phất triïín tûúng àưëi ca thõ trûúâng núå vâ cưí phiïëu, trong
àiïìu kiïån cấc cưng ty do nhiïìu ngûúâi nùỉm giûä, hóåc khấi quất
hún, lâ cấc cưng ty àố àûúåc tâi trúå tûâ bïn ngoâi, vâ do àố,
nhûäng khấc biïåt nây cố ẫnh hûúãng àïën sûå phất triïín ca toân
bưå khu vûåc tâi chđnh. Vâ thưng àiïåp chđnh sấch tûâ cấc kïët quẫ
kinh tïë lûúång àïìu khùèng àõnh theo cng mưåt hûúáng: viïåc bẫo
vïå cố hiïåu quẫ hún quìn vïì tâi sẫn ca cấc nhâ tâi trúå bïn
ngoâi chùèng nhûäng khưng gêy trúã ngẩi cho tùng trûúãng, mâ
côn tẩo àiïìu kiïån thån lúåi cho sûå phất triïín ca thõ trûúâng tâi
chđnh vâ àêìu tû.
Sûå tùng trûúãng ca hònh thûác tiïët kiïåm têåp thïí – bao gưìm

mâ nhiïìu nûúác cêìn lûu .
Cấc biïån phấp thânh cưng trong viïåc phất triïín sêu thõ
trûúâng tâi chđnh vâ hẩn chïë viïåc sûã dng mếo mố quìn lûåc
thõ trûúâng, àậ khiïën cố nhiïìu cưng ty vâ cấ nhên cố thïí tiïëp
cêån àûúåc tđn dng vúái chi phđ phẫi chùng. Tuy nhiïn, côn
ngûúâi nghêo, cấc doanh nghiïåp nhỗ vâ doanh nghiïåp vi mư
thò sao? Nhûäng khđa cẩnh nâo cêìn àùåc biïåt ch àïí àẫm bẫo
hổ khưng bõ bỗ qua, cho d àậ cố nhûäng cẫi thiïån chung trong
kïët quẫ hoẩt àưång ca hïå thưëng tâi chđnh? Khưng cố gò phẫi
dưëi mònh rùçng, vêën àïì khẫ nùng tiïëp cêån lâ dïỵ giẫi quët.
Kinh nghiïåm cho thêëy, cấc thïí chïë tâi chđnh chđnh thûác rêët
chêåm chẩp trong viïåc chêëp nhêån chi phđ thiïët lêåp phất sinh
khi mën vûún túái nhûäng àưëi tûúång khấch hâng phên tấn vâ
nghêo (cho d chó lâ dõch v kiïíu gûãi tiïìn tưëi thiïíu). Tuy
nhiïn, khi tòm cấch cẫi thiïån àiïìu nây, cêìn ch trổng hai khđa
cẩnh rêët thiïët ëu lâ thưng tin vâ chi phđ cưë àõnh tûúng àưëi cao
TÂI CHĐNH CHO TÙNG TRÛÚÃNG: SÛÅ LÛÅA CHỔN CHĐNH SẤCH TRONG MƯÅT THÏË GIÚÁI THAY ÀƯÍI
12
Cấc lûåa chổn chđnh sấchCấc lûåa chổn chđnh sấch
vâ cưng nghïå múái cố thïívâ cưng nghïå múái cố thïí
múã rưång khẫ nùng tiïëpmúã rưång khẫ nùng tiïëp
cêån tâi chđnh cêån tâi chđnh

ca viïåc cho vay qui mư nhỗ. Nhûäng nghiïn cûáu gêìn àêy
quan têm àïën tiïën bưå cưng nghïå vâ chđnh sấch àậ cho thêëy cố
thïí hẩ thêëp nhûäng râo cẫn àố bùçng cấch nâo.
Rêët nhiïìu tưí chûác tâi chđnh vi mư chun mưn hoấ vâ àêìy
sấng tẩo, phêìn lúán àûúåc bao cêëp, àậ àûúåc thiïët lêåp vâ thu
àûúåc nhûäng thânh cưng to lúán. Tó lïå trẫ núå khưng àng k
hẩn thêëp - thêëp hún nhiïìu so vúái cấc chûúng trònh cho vay


àấng lûu lâ trongàấng lûu lâ trong
lơnh vûåc tâi chđnh vi mưlơnh vûåc tâi chđnh vi mư
Chûúng 2: Ngùn ngûâa vâ giẫm thiïíu khng hoẫng
Tâi chđnh vưën lâ dïỵ àưí vúä, ch ëu lâ do nhûäng hânh àưång
mẩo hiïím liïn quan tûâ thúâi k nây sang thúâi k khấc mâ
nhiïìu giao dõch tâi chđnh chûáa àûång. Viïåc cho vay tiïìn hưm
nay khưng chó vò nhûäng hûáa hển hóåc k vổng thu àûúåc tiïìn
trong tûúng lai, mâ ngûúâi ta côn lâm àiïìu àố bêët chêëp cẫ
nhûäng khố khùn do thưng tin hẩn chïë hóåc khưng àưìng àïìu,
mưåt phêìn lâ do àùåc àiïím ca phđa ài vay (lûåa chổn ngûúåc) vâ
phêìn khấc lâ do hânh vi sau àố ca hổ (lúåi dng bẫo lậnh, cưë
lâm liïìu). Tâi chđnh khưng thïí cố tấc dng nïëu khưng cố tđn
dng, mâ tđn dng lẩi àưìng nghơa vúái àôn bêíy, côn àôn bêíy
cố nghơa lâ cố ri ro thêët bẩi, àưi khi nố lan rưång thânh phẫn
ûáng dêy chuìn. Trong hoân cẫnh àố, k vổng cố thïí thay àưíi
rêët nhanh, lâm cho giấ tâi sẫn dao àưång mẩnh, vâ àïën lûúåt
mònh, àiïìu nây lẩi cố thïí bõ hânh vi ca àấm àưng lâm cho
trêìm trổng thïm.
Thõ trûúâng tâi chđnh thåc dẩng kinh doanh sûã dng hiïåu
quẫ cấc lìng thưng tin, nhûng cố khi cng cố sûå sai lïåch lúán,
thêåm chđ ngây mưåt nhiïìu hún, so vúái mûác giấ cên bùçng, àiïìu
àố tûå nố àậ chûáng tỗ nố nhû nhûäng bong bống, hay tònh trẩng
bng phất vâ àưí vúä mang tđnh àêìu cú. Nïëu vư sưë nhûäng thđ
d trong lõch sûã vïì sûå sp àưí giấ tâi sẫn côn chûa à àïí chûáng
minh cho àiïìu àố, thò l thuët cng àậ giẫi thđch àûúåc vò sao
khi viïåc thu thêåp thưng tin vâ k kïët húåp àưìng àïìu rêët tưën
kếm thò thõ trûúâng tâi chđnh sệ khưng bao giúâ cố àêìy à hiïåu
quẫ hóåc hoân toân àiïìu hoâ àûúåc sûå chïnh lïåch giấ. Kiïím
àõnh àưëi chûáng thêån trổng àậ khùèng àõnh rùçng, cấ nhên

hoấ, vâ trêìm trổng thïm tònh trẩng àối nghêo (Hònh 4).
Cấc nûúác àang phất triïín àang phẫi àûúng àêìu thïm vúái
mưåt sưë ngun nhên gêy ra nguy cú àưí vúä. Khưng chó nhûäng
vêën àïì vïì thưng tin nối chung nghiïm trổng hún, mâ nïìn
kinh tïë ca cấc nûúác àang phất triïín cng nhỗ hún, vâ têåp
trung hún vâo mưåt sưë ngânh kinh tïë nhêët àõnh, hóåc phẫi lïå
thåc vâo mưåt sưë sẫn phêím xët khêíu nhêët àõnh, do vêåy, đt cố
khẫ nùng hêëp th àûúåc cấc c sưëc hay cng gấnh chõu nhûäng
nguy cú ri ro tấch biïåt. Hún nûäa, cấc thõ trûúâng múái nưíi côn
àang chûáng kiïën hâng loẩt sûå chuín àưíi chïë àưå lâm thay àưíi
cú cêëu ri ro ca mưi trûúâng hoẩt àưång theo cấch rêët khố
àấnh giấ, trong àố àiïín hònh lâ sûå giẫm dêìn àiïìu tiïët tâi
chđnh. Ngoâi ra, vò ngên hâng cố xu hûúáng lâ lûåc lûúång ch
àẩo trong cấc thõ trûúâng tâi chđnh múái nưíi nïn nhu cêìu vay núå
sệ nhiïìu hún, vâ khẫ nùng tiïëp cêån vưën cưí phêìn bïn ngoâi cho
cưng ty sệ đt hún. Do àố, sệ cố nguy cú àưí vúä cao hún. Viïåc giấ
cưí phiïëu suy giẫm khưng phẫi lâ vư hẩi, nhûng rộ râng lâ đt
gêy tưín thêët hún sûå thêët bẩi ca ngên hâng, àiïìu àố giẫi thđch
TƯÍNG QUAN VÂ TỐM TÙỈT
15
vò sao phẫi ch trổng hún àïën khu vûåc ngên hâng.
Àiïìu tiïët vâ giấm sất khu vûåc tâi chđnh – vïì låt chúi trong
khu vûåc tâi chđnh vâ phûúng thûác àẫm bẫo hiïåu lûåc thûåc thi
chng – àïìu cêìn thiïët àïí hẩn chïë hânh vi lúåi dng bẫo lậnh,
cưë lâm liïìu, cng nhû àïí àẫm bẫo cấc trung gian tâi chđnh
cố àưång cú phên bưí ngìn lûåc vâ thûåc hiïån chûác nùng ca
mònh mưåt cấch thêån trổng. Mùåc d nhûäng nùm gêìn àêy, trïn
sấch bấo àậ cố rêët nhiïìu quan àiïím thưëng nhêët vúái nhau
nhûng vêỵn côn nhûäng khấc biïåt rộ rïåt trong mưi trûúâng àiïìu
tiïët trïn khùỉp thïë giúái, vâ ëu kếm trong lơnh vûåc nây lâ

àẫm bẫo sao cho têët cẫ ba àưëi tûúång theo dội nây àïìu thûåc
hiïån nghiïm tc chûác nùng ca mònh. Thưng tin cêìn nhiïìu
hún, vâ nhûäng vêën àïì vïì àưång cú khuën khđch cho thêëy mưåt
àiïìu hiïín nhiïn lâ, sệ khưng khưn ngoan nïëu chó têåp trung
vâo mưåt trong cấc nhốm àưëi tûúång nây. Vâ viïåc cấc thõ trûúâng
nây biïën àưång nhiïìu hún cố nghơa lâ, ngay cẫ viïåc ấp dng
mưåt mư hònh”thânh cưng nhêët” nâo tûâ cấc nïìn kinh tïë cưng
nghiïåp cng cố thïí khưng àẩt àûúåc mc tiïu àậ àõnh.
Bấo cấo nây khêín thiïët àïì nghõ cấc cú quan chûác nùng
khưng nïn dûâng lẩi úã cấc ngun tùỉc Basel hiïån cố. Àẫm bẫo
cho cấc ngên hâng àûúåc àa dẩng hoấ mẩnh; àiïìu nây cố
nghơa lâ trong nhiïìu nïìn kinh tïë nhỗ viïåc cố mùåt cấc ngên
hâng vng hóåc ngên hâng nûúác ngoâi lâ vêën àïì quan trổng.
Àưång viïn àûúåc ngûúâi cho vay, chùèng hẩn nhû bùỉt båc cấc
ngên hâng phẫi phất hânh nhûäng khoẫn vay ph khưng
àûúåc bẫo lậnh, lâ mưåt phêìn giẫi phấp àêìy triïín vổng, nhûng
nố àôi hỗi cấc cú quan chûác nùng phẫi ch trổng tùng cûúâng
cung cêëp thưng tin cho cấc àưëi tûúång theo dội nây, vâ phẫi
têåp trung vâo mưåt nhiïåm v khố khùn lâ lâm thïë nâo àïí cấc
TƯÍNG QUAN VÂ TỐM TÙỈT
17
Sûã dng cấc khuënSûã dng cấc khuën
khđch dûåa vâo thõ trûúângkhđch dûåa vâo thõ trûúâng
àïí bưí sung cho cấc quïí bưí sung cho cấc quy
àõnh àiïìu tiïëtàõnh àiïìu tiïët
Cêìn phẫi ài xa hún tâiCêìn phẫi ài xa hún tâi
liïåu hûúáng dêỵn Baselliïåu hûúáng dêỵn Basel