Kinh tế – Xã hội

85  TM TT
Tḥ t ngữ du lịch sinh thái theo
khuynh hướng "niche" vừa mới xuất hiện
trong vài năm trở lại đây nhưng đã đượ c rất
được nhiều quốc gia quan tâm và khuyến
khích phát triển . Bởi nó chọn lọc được đối
tượng khách, đem lại hiệu quả kinh tế cao và
ít tác động đến mơi trường so với loại hình
du lịch đại chúng (Mass tourist). Vì vậ y, việc
phát triển loại hình du lịch sinh thái theo
khuynh hướng niche được xem là một trong
những yếu tố nhằm thúc đẩy sự phát triển du
lịch sinh thái bền vững.
‡SOME SOLUTIONS FOR
ECOTOURIST IN THE TREND OF
“NICHE” IN THE CENTRE OF
VIETNAM
 ABSTRACT
The ecotourist terminology in the
trend of “Niche” has just appeared for only

nhiều quốc gia trên thế giới. Vì vậy, ngày
nay DLST đươc hiểu trên cơ sở kết hợp cả
sự quan tâm tới thiên nhiên và trách nhiệm
xã hội: "Du lịch sinh thái là du lịch có trách
nhiệm với các khu thiên nhiên, là nơi bảo tồn
mơi trường và cải thiện phúc lợi cho nhân
dân địa phương" (Hiệp hội DLST thế giới -
Ecotourism society).
Còn nhiều vấn đề cần thảo luận về
khái niệm DLST, tuy nhiên có một điều chắc
chắn rằng: Du lịch sinh thái đúng nghĩa
khơng đồng nghĩa với du lịch tự nhiên, du
lịch phổ thơng (Masstourist). DLST có khả
năng nhưng khơng tất yếu là một hình thức
của du lịch bền vững. Những nghiên cứu
MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN LOẠI HÌNH DU
LỊCH SINH THÁI THEO KHUYNH HƯƠNG
“NICHE” TẠI MIỀN TRUNG VIỆT NAM
Nguyễn Quyết Thắng
* 86 Kinh teá – Xaõ hoäi điển hình từ kinh nghiệm triển khai một số
dự án phát triển DLST như ở đả o Galapagos

biệt. Trong hoạt động du lịch những năm gần
đây, chúng ta thường thấy xuất hiên các
thuật ngữ như: “các sản phẩm du lịch niche”
và “các thị trường khách du lịch niche” v.v.
Các thuật ngữ trên được đưa ra bởi các nhà
cung ứng nhiều hơn là khía cạnh tiêu dùng.
Đứng trên cách thức phân chia thị trường, du
lịch Niche hiện nay thường được chia làm
hai loại:
- Thứ nhất: là các “Niche vĩ mô” như
du lịch văn hóa, du lịch sinh thái, du lịch thể
thao v.v.
- Thứ hai: Là các “Niche vi mô”
nghĩa là tập trung vào các thị trường nhỏ khó
phân chia thêm như : Du lịch địa lý, du lịch
ẩm thực, du lịch xe đạp, du lịch ngắm chim
v.v. Hay cụ thể hơn là tập trung vào các loại
hình du lịch chuyên đề.
Việc phân chia thị trường du lịch
niche ngày nay thường được đề cập đến trên
khía cạnh thứ hai, tức là các loại hình du lịch
mang tính chuyên biệt. Chính vì vậy du lịch
niche mang tính chọn lọc đối tượng khách và
thị trường tinh tế. Một ví dụ của Smith
(2003) về việc phân loại khách niche trong
du lịch văn hóa đó là khách du lịch tham
quan “những hoạt động thú vị” như: tham dự
các buổi hòa nhạc, tham quan các địa điểm
nghệ thuật, các địa điểm văn chương v.v. Nó
khác với loại hình du lịch đại chúng (Mass

hình du lịch đại chúng (Hall và Weiler, 1992;
Hall và Lew, 1998).
Trong du lịch sinh thái, có rất nhiều
cách phân chia loại hình du lịch niche tùy
giác độ tiếp cận. Tuy nhiên, nếu đứng trên
giác độ động cơ của du khách và khu vực địa
lý chúng ta có thể phân chia thành các “niche
vĩ mô” như: du lịch sinh thái biển, du lịch
sinh thái núi, du lịch nông thôn, du lịch đầm
phá… và các “niche vi mô” là các chương
trình du lịch chuyên đề như: Du lịch lăn biển
tìm hiểu động thực vật; du lịch quan sát chim

Sơ đồ: Các thành phần của du lịch sinh
thái niche
Các niche vĩ mô
Các niche vi mô
DU LCH SINH THÁI ĐẠI CHÚNG
Bao gồm số lượng lớn khách du lịch
tham quan "tự phá t" tại các điểm DLST

DU LCH SINH THÁI NICHE
Du lịch dựa trên những lợi ích đặc biệt. bao
gồm một số lượng nhỏ khách du lịch trong
những chương trình chuyên đề chuyên sâu
SINH THÁI
BIỂN
SINH THÁI

Tham quan trang trại,
vùng cây ăn trái v.v.
Tham quan, tìm
hiểu hệ sinh thái
đầm phá; Chụp
ảnh phong cảnh;
Du lịch khám
phá hang động;
Ngắm cảnh trên
sông v.v.
CÁC HOẠT ĐỘNG DU LCH SINH THÁI
88 Kinh teá – Xaõ hoäi
II. KINH NGHIỆM PHÁT
TRIỂN DU LCH NICHE TRÊN
THẾ GIỚI
Mặc dù thuật ngữ du lịch niche mới ra
đời trong vài năm gần đây, tuy nhiên việc
triển khai du lịch sinh thái theo khuynh
hướng niche (gọi tắt du lịch sinh thái niche)
đã xuất hiện từ nhiều thập niên trước đây và
ngày nay nó càng được quan tâm. Nhận thức
được việc phát triển các chương trình du lịch
chuyên đề sẽ góp phần đa dạng hóa sản
phẩm, đem lại lợi ích cao và ít gây tác động
môi trường, nên nhiều quốc gia đã khuyến
khích và có chính sách cụ thể để phát triển
loại hình này. Cơ quan quản lý du lịch và các

đường dài; Thể thao/ Tour du lịch xe đạp
chiếm 28% v.v. và người ta sẵn sàng chi tiêu
tăng thêm từ 5%  20% cho một kỳ nghỉ
sinh thái.
Còn tại Anh, Italia và nhiều nước
khác, bên cạnh việc khuyến khích và hướng
dẫn cho các nhà cung ứng, các công ty lữ
hành khai thác loại hình DLST niche. Các cơ
quan du lịch của chính phủ; các tổ chức phi
chính phủ và các hiệp hội còn khuyến cáo du
khách hãy nghiên cứu trước và chỉ nên tham
vào những chương trình DLST ít tác động
đến môi trường.
Ở một số nước Châu Á có ngành công
nghiệp du lịch mới phát triển trong những
năm gần đây. Việc phát triển các loại hình du
lịch sinh thái theo khuynh hướng niche đã
được quan tâm như tại Nepan. Nepal đã trải
qua một cuộc bùng nổ du lịch sinh thái, với
số lượng trekkers (những dân du lịch ba lô)
tăng 255% từ 1980-1991. Điều này đã ảnh
hưởng đến môi trường nghiêm trọng. Chính
phủ Nepan cùng với sự hỗ trợ của các tổ
chức khác đã phải điều chỉnh rất nhiều nhằm
làm cho DLST trở nên bền vững hơn. Ngay
nay du khách đến vùng Apurama và Công
viên quốc gia Sagarmatha (Mt Everest)
(Nepan) thường được khuyến cáo tham gia
vào những hoạt động và tour du lịch ít gây
tác động về môi trường. Còn tại Indonexia,

khỏc, c bit l Thỏi Lan - t nc cú
ngnh cụng nghip phỏt trin núng vo thp
niờn 70, 80 ca TK XX. n thp niờn 90
Thỏi Lan ó bt u iu chnh chin lc
phỏt trin nhm lm cho ngnh du lch phỏt
trin bn vng hn. Rỳt kinh nghim t
thnh cụng ca chin dch qung bỏ hỡnh nh
t nc Thỏi: "Amazing Thỏi Lan" (Ngc
nhiờn Thỏi Lan) trong ln th hai. Ch riờng
nm 1999, s lng khỏch du lch quc t
n Thỏi Lan t 8.580.332 ngi, tng
10,5% so vi nm 1998. Trong ú rt nhiu
khỏch tham gia cỏc chng trỡnh DLST. S
tng trng nhanh chúng ca ngnh cụng
nghip du lch Thỏi Lan ó dn n suy
thoỏi mụi trng, ti nguyờn du lch ca c
nc. thỳc y hot ng DLST bn
vng, Cỏc cc Du lch Thỏi Lan (TAT) ó
son tho mt k hoch tng th phỏt trin
du lch trờn ton quc. TAT ó phi hp
cựng cỏc c quan khỏc nh Hip hi Du lch
Adventure (TEATA) v Hip hi cỏc i lý
du lch Thỏi Lan (ATTA) ó son tho cỏc
tiờu chun cho tng khu vc kinh t ca du
lch sinh thỏi, nh ln, xem chim, i xe p
trờn nỳiTrong ú, h khuyn khớch cỏc
chng trỡnh phỏt trin DLST mang tớnh
giỏo dc. cỏc rng quc gia v cụng viờn
bin du khỏch cú th tựy chn nhiu chng
trỡnh du lch "chuyờn sõu theo hng DLST

t c ke Phong nha, kh uụi ln, kh vng v.v.
Ngoi ra cũn phi kờ ti hờ thụ ng ụ ng th c
võ t cỏc rng quc gia khỏc v ven ca c a o :
Cụ n Co , qun o Tr ng Sa, Cự Lao Chm
nh cỏc bói san hụ , cỏc r ng trờn o : r ng
quụ c gia Cu Lao Chm (Qung Nam)Vỡ
vy, khu vc min Trung c ỏnh giỏ l
rt cú iu kin t chc cỏc loi hỡnh
DLST mang tớnh chuyờn chuyờn sõu
theo khuynh hng niche.
Theo thụng tin t Bụ Vn ho a Thờ