MC LC

Chng 1: NHNG KHÁI NIM C BN CA MNG MÁY
TÍNH..........................................................................................................1
1.1. M đu..................................................................................................... 1
1.1.1. S lc lch s phát trin..........................................................................1
1.1.2. Mc tiêu ca mng máy tính.....................................................................5
1.1.3. Các ng dng ca mng máy tính ............................................................5
1.1.4. Các dch v mng .....................................................................................5
1.2. Nhng khái nim c bn ........................................................................ 6
1.2.1. Mng máy tính..........................................................................................6
1.2.2. ng truyn vt lý ..................................................................................6
1.2.3. Topology...................................................................................................8
1.2.4. Giao thc (Protocol) .................................................................................9
1.2.5. Phân loi mng........................................................................................10
1.2.6. Qun tr mng và h điu hành mng .....................................................11
1.3. Kin trúc mng ..................................................................................... 12
1.3.1. M đu ....................................................................................................12
1.3.2. Kin trúc mng........................................................................................13
1.3.3. Mt s kin trúc mng ............................................................................13
1.3.4. Chun hóa mng và các t chc chun hóa mng ..................................14
Chng 2: MÔ HÌNH OSI VÀ CÁC GIAO THC TNG ...............15
2.1. Vai trò ca mô hình OSI ...................................................................... 15
2.1.1. S cn thit ca các chun chung ...........................................................15
2.1.2. Quy tc và các tin trình truyn thông ca kin trúc đa tng .................15
2.1.3. Mô hình OSI và cu trúc logic ca nó ....................................................16
2.1.4. Các đn v d liu...................................................................................18
2.1.5. Các hàm nguyên thu ca các dch v mng..........................................18
2.1.6. Các phng thc hot đng ca dch v mng.......................................19
2.2. Tng vt lý (Physical Layer)................................................................ 20
2.2.1. Nhim v.................................................................................................20

3.1.2. Kin trúc ca h giao thc TCP/IP........................................................28
3.1.3. i chiu vi mô hình tham chiu OSI ..................................................30
3.2. Các giao thc......................................................................................... 30
3.2.1. Giao thc liên mng IP (Internet Protocol) ............................................31
3.2.2. Các giao thc khác trong tng Internet...................................................35
3.2.3. Giao thc điu khin đng truyn TCP (Transmission Control
Protocol).......................................................................................................................36
3.2.4. Giao thc không liên kt UDP (User Datagram Protocol).....................41
3.3. Nhng đa ch dùng trong mô hình TCP/IP....................................... 42
3.3.1. a ch IP ................................................................................................42
ii
3.3.2. a ch vt lý...........................................................................................44
3.3.3. Lý do tn ti hai loi đa ch ...................................................................44
3.3.4. Phng thc chuyn đi gia hai loi đa ch ........................................44
Chng 4: MNG INTERNET ............................................................46
4.1. Ngun gc .............................................................................................. 46
4.2. C ch qun lý Internet........................................................................ 47
4.3. Các dch v thông tin trên Internet .................................................... 47
4.3.1. Dch v tên min DNS (Domain Name System)....................................47
4.3.2. Search engine..........................................................................................49
4.3.3. Telnet ......................................................................................................50
4.3.4. Mail.........................................................................................................50
4.3.5. FTP (File Transfer Protocol)...................................................................51
Chng 5: MNG LAN.........................................................................53
5.1. Công ngh mng cc b ....................................................................... 53
5.1.1. Mng cc b và đc trng ca mng cc b...........................................53
5.1.2. Topology mng cc b ...........................................................................53
5.1.3. Các phng thc truy nhp đng truyn ..............................................56
5.1.4. Thit b s dng trong mng cc b .......................................................58
5.1.5. Mng LAN o (Virtual LAN).................................................................62

7.4.5. Thc hành chc nng My NetWork Places ............................................98
7.5. Cài đt và qun tr Windows 2000 Domain Controller.................... 98
7.5.1. Dch v tên min DNS............................................................................98
7.5.2. Active Directory....................................................................................105
7.5.3. Công c MMC trong Windows 2000 ...................................................110
7.6. To và qun lý tài khon ngi dùng và nhóm............................... 117
7.6.1. Gii thiu chung....................................................................................117
7.6.2. To tài khon ngi dùng và nhóm ......................................................117
7.6.3. Chia s tài nguyên trên máy ch...........................................................120
7.6.4. Qun tr máy Windows 2000 Professional trong vùng.........................121
7.7. Cài đt và qun tr Dhcp và Wins trên Windows 2000 Server...... 123
7.7.1. Dch v DHCP ......................................................................................123
7.7.2. Dch v WINS.......................................................................................126
7.8. Dch v truy cp t xa (Remote Access)........................................... 127
7.8.1. Các khái nim và các giao thc ............................................................127
7.8.2. An toàn trong truy cp t xa .................................................................130
7.8.3. Trin khai dch v truy cp t xa..........................................................132
7.8.4. Thit lp dch v truy cp t xa vi Windows 2000.............................133
iv
DANH MC HÌNH V

Hình 1.1. Mô hình truyn d liu t xa đu tiên............................................................1
Hình 1.2. Mô hình trao đi mng ca h thng 3270 ....................................................2
Hình 1.3. Cáp đng trc (cha v).................................................................................7
Hình 1.4. Cáp xon đôi ..................................................................................................7
Hình 1.5. Cáp quang ......................................................................................................8
Hình 1.6. Các kiu cu trúc liên kt mng.....................................................................9
Hình 1.7. Mng WAN..................................................................................................10
Hình 2.1. Mô hình phân tng .......................................................................................16
Hình 2.2. Mô hình tham chiu OSI..............................................................................17

v
Hình 6.4. Phng pháp bo v bng mt mã t t nút ti nút.....................................77
Hình 6.5. S đ thut toán mã DES.............................................................................80
Hình 6.6. Mã hóa công khai.........................................................................................81
Hình 7.1. Mi quan h tng tác gia ngi qun tr và h qun tr mng.................83
Hình 7.2. Mô hình Manager/Agent ca h thng qun tr mng.................................84
Hình 7.3. S đ minh ho mô hình manager/agent .....................................................85
Hình 7.4. Mô hình kin trúc qun tr mng OSI/ISO ..................................................86
Hình 7.5. Kin trúc phân tng ca Windows 2000......................................................88
Hình 7.6. Dch v th mc ch đng (AD) ...............................................................105
Hình 7.7. Cu trúc logic ca AD................................................................................106
Hình 7.8. Kt ni truy cp t xa qua đng đin thoi công cng............................128
Hình 7.9. Giao thc xác thc PAP.............................................................................131
Hình 7.10. Giao thc xác thc CHAP .......................................................................131

DANH MC BNG BIU

Bng 1.1 - c tính ca kin trúc Ethernet..................................................................13
Bng 1.2 - c tính ca kin trúc các mng Token-ring .............................................13
Bng 3.1 - Các cng TCP ph bin..............................................................................37
Bng 4.1 - Các trang web h tr tìm kim...................................................................50
Bng 6.1 - Ví d phng pháp kim tra chn l..........................................................70
Bng 6.2 - Mã hóa th đng âm...................................................................................79
Bng 6.3 - Kt qu ca phép mã th đng âm .............................................................79

vi
Chng 1: NHNG KHÁI NIM C BN CA MNG
MÁY TÍNH
1.1. M đu
1.1.1. S lc lch s phát trin

ng dây

đin thoi
Máy tính
trung tâm
Hình 1.1. Mô hình truyn d liu t xa đu tiên
1
Nhng dng đu tiên ca thit b đu cui bao gm máy đc bìa, máy in, thit
b x lý tín hiu, các thit b cm nhn. Vic liên kt t xa đó có th thc hin thông
qua nhng vùng khác nhau và đó là nhng dng đu tiên ca h thng mng.
Trong lúc đa ra gii thiu nhng thit b đu cui t xa, các nhà khoa hc đã
trin khai mt lot nhng thit b điu khin, nhng thit b đu cui đc bit cho
phép ngi s dng nâng cao đc kh nng tng tác vi máy tính. Mt trong
nhng sn phm quan trng đó là h thng thit b đu cui 3270 ca IBM. H thng
đó bao gm các màn hình, các h thng điu khin, các thit b truyn thông đc
liên kt v
i các trung tâm tính toán.


các
kênh truyn thông, gom chúng li thành các byte d liu và chuyn nhóm
các byte đó ti máy tính trung tâm đ x lý, thit b này cng thc hin
công vic ngc li đ chuyn tín hiu tr li ca máy tính trung tâm ti
các trm  xa. Thit b trên cho phép gim bt đc thi gian x lý trên
máy tính trung tâm và xây dng các thit b logic đc trng.
̇ Thit b kim soát nhiu đu cui: cho phép cùng mt lúc kim soát nhi
u
thit b đu cui. Máy tính trung tâm ch cn liên kt vi mt thit b nh
2
vy là có th phc v cho tt c các thit b đu cui đang đc gn vi
thit b kim soát trên. Ðiu này đc bit có ý ngha khi thit b kim soát
nm  cách xa máy tính vì ch cn s dng mt đng đin thoi là có th
phc v cho nhiu thit b đu cui.
Vào gia nhng nm 1970, các thit b đu cui s dng nhng phng pháp
liên kt qua đng cáp nm trong mt khu vc đã đc ra đi. Vi nhng u đim t
nâng cao tc đ truyn d liu và qua đó kt hp đc kh nng tính toán ca các
máy tính li vi nhau. Ð thc hin vic nâng cao kh nng tính toán vi nhiu máy
tính các nhà sn xut bt đu xây dng các mng ph
c tp. Vào nhng nm 1980 các
h thng đng truyn tc đ cao đã đc thit lp  Bc M và Châu Âu và t đó
cng xut hin các nhà cung cp các dnh v truyn thông vi nhng đng truyn có
tc đ cao hn nhiu ln so vi đng dây đin thoi. Vi nhng chi phí thuê bao
chp nhn đc, ngi ta có th s d
ng đc các đng truyn này đ liên kt máy
tính li vi nhau và bt đu hình thành các mng mt cách rng khp.  đây các nhà
cung cp dch v đã xây dng nhng đng truyn d liu liên kt gia các thành ph
và khu vc vi nhau và sau đó cung cp các dch v truyn d liu cho nhng ngi
xây dng mng. Ngi xây dng mng lúc này s không cn xây dng li
đng

lu tr (backup) các d liu chung và khi có trc trc trong h thng thì
chúng có th đc khôi phc nhanh chóng. Trong trng hp có trc trc
trên mt trm làm vic thì ngi ta cng có th s dng nhng trm khác
thay th.
̇ Nâng cao cht lng và hiu qu khai thác thông tin: Khi thông tin có th
đc s dng chung thì nó mang li cho ngi s dng kh nng t chc
li các công vic vi nhng thay đi v cht nh:
X Ðáp ng nhng nhu cu ca h thng ng dng kinh doanh hin đi.
X Cung cp s thng nht gia các d liu.
X Tng cng nng lc x lý nh kt hp các b phn phân tán.
X Tng cng truy nhp ti các dch v mng khác nhau đang đc
cung cp trên th gii.
Vi nhu cu đòi hi ngày càng cao ca xã hi nên vn đ k thut trong mng
là mi quan tâm hàng đu ca các nhà tin hc. Ví d nh làm th nào đ truy xut
thông tin mt cách nhanh chóng và ti u nht, trong khi vic x lý thông tin trên
mng quá nhiu đôi khi có th làm tc nghn trên mng và gây ra mt thông tin mt
cách đáng tic.
Hin nay vic làm sao có đc mt h thng mng chy tht tt, th
t an toàn
vi li ích kinh t cao đang rt đc quan tâm. Mt vn đ đt ra có rt nhiu gii
pháp v công ngh, mt gii pháp có rt nhiu yu t cu thành, trong mi yu t có
nhiu cách la chn. Nh vy đ đa ra mt gii pháp hoàn chnh, phù hp thì phi
tri qua mt quá trình chn lc da trên nhng u đim ca tng y
u t, tng chi tit
rt nh.
4
Ð gii quyt mt vn đ phi da trên nhng yêu cu đt ra và da trên công
ngh đ gii quyt. Nhng công ngh cao nht cha chc là công ngh tt nht, mà
công ngh tt nht là công ngh phù hp nht.
1.1.2. Mc tiêu ca mng máy tính

dch v mng c bn nh sau:
5
World Wide Web: dch v chia s thông tin da trên các tài liu siêu vn bn
(HyperText)
FTP (File Transfer Protocol): dch v truyn file
Tìm kim thông tin.
Email: Th đin t.
Telnet: dch v đng nhp t mt máy vào mt máy khác trong mng.
...
1.2. Nhng khái nim c bn
1.2.1. Mng máy tính
Mng máy tính là mt tp hp các máy tính và các thit b liên quan đc kt
ni bng các thit b truyn thông đ thc hin vic chia s d liu, và các thit b
ngoi vi nh  cng hay máy in.
1.2.2. ng truyn vt lý
ng truyn vt lý là đng dùng đ truyn d liu gia các máy tính. D
liu có th đc truyn qua mng thông qua đng truyn không dây hoc s dng
cáp mng.
a) ng truyn không dây
D liu truyn qua mng không dây có th s dng các đng truyn sau:
̇ ng truyn s dng tia hng ngoi
̇ ng truyn s dng Laser
̇ ng truyn s dng sóng radio
̇ ng truyn s dng sóng đin thoi di đng
̇ ng truyn s dng v tinh
b) ng truyn s dng cáp
i vi mng truyn d liu qua đng cáp, có ba loi cáp đc s dng là:
̇ Cáp đng trc (Coxial Cable)
Cu to loi cáp này gm mt lõi bng đng, bao quanh là mt lp nha (PVC,
Teflon), tip đn là mt lp bc kim

các tín hiu quang (các tín hiu d liu phi đc chuyn đi thành các tín hiu quang
và khi nhn chúng s li đc chuyn đi tr li thành tín hiu đin). Protective outer sheath
(jaket)
Optical fiber (core)
Glass cadding
Hình 1.5. Cáp quang
Cáp quang có đng kính t 8.3-100 micron. Do đng kính lõi si thy tinh
có kích thc rt nh nên rt khó khn cho vic đu ni, nó cn công ngh đc bit
vi k thut cao đòi hi chi phí cao.
Di thông ca cáp quang có th lên ti hàng Gbps và cho phép khong cách đi
xa do đ suy hao tín hiu trên cáp rt thp. Ngoài ra, vì cáp si quang không dùng tín
hiu đin t đ truyn không th b phát hin và thu trm bi các thit b đi
n t ca
ngi khác.
Ngi ta thng s dng cáp quang khi truyn d liu tc đ cao vi khong
cách ln trên vi đ bo mt cao.
1.2.3. Topology
Topology hay cu trúc liên kt mng là cách b trí thành phn khác nhau ca
mng máy tính.
Topology (topo) có hai loi là topology vt lý và topology logic.
̇ Topology vt lý là cách b trí các thit b và dây ni trong mng.
̇ Topology logic là cách truyn d liu trong mng.
Topo ca mng din rng thông thng là nói đn s liên kt gia các mng
cc b thông qua các b dn đng (router) và kênh vin thông.
8

Star

HTTP giúp truyn các tài liu siêu vn bn gia máy ch và máy trm, giao thc
SMTP giúp truyn tin các th đin t trên mng v.v..
9
1.2.5. Phân loi mng
Mng máy tính đc chia làm hai loi chính tùy vào kích c và chc nng
ca mng.
a) Mng cc b LAN (Local Area Network)
Mng LAN là nhng khi c bn ca mt mng máy tính, mng LAN có th
kt ni hai máy tính vi nhau hoc trm máy tính. Tuy nhiên mng LAN có gii hn
v mt đa lý, ch trong ni b mt công ty hay mt tòa nhà.
b) Mng đô th MAN (Metropolitan Area Network)
Mng MAN là mng đc cài đt trong phm vi mt đô th hoc mt trung
tâm kinh t - xã hi có bán kính khong 100 km tr li.
c) Mng din rng WAN (Wide Area Network)
Mng WAN là mng không có gii hn v mt đa lý, mng WAN đc to
thành thông qua vic kt ni rt nhiu mng LAN vi nhau. Mng WAN ln nht
chính là mng Internet. Hình 1.7. Mng WAN
Ngoài ra, mng máy tính có th đc phân loi theo k thut chuyn mch
thành ba loi mng nh: mng chuyn mch kênh, mng chuyn mch thông báo và
10
mng chuyn mch gói. Nhng trong khuôn kh giáo trình này chúng ta không đi sâu
vào tìm hiu cách phân loi này. Nhng đc gi quan tâm có th đc thêm các sách v
k thut mng.
1.2.6. Qun tr mng và h điu hành mng
a) Qun tr mng
Qun tr mng là các tác v qun tr cho máy trm và máy ch đm bo cho h
thng mng hot đng n đnh và đm bo an toàn cho mng máy tính, các công c

đang dùng mng.
Hin nay các h điu hành thng đc chia làm hai loi là h điu hành mng
ngang hàng (Peer-to-peer) và h điu hành mng khách/ch (client/server).
Vi h điu hành mng ngang hàng mi máy tính trên mng có th va đóng
vai trò ch ln khách tc là chúng va có th s dng tài nguyên ca mng ln chia s
tài nguyên ca nó cho mng, ví d: LANtastic ca Artisoft, NetWare lite ca Novell,
Windows (for Workgroup, 95, NT Client) ca Microsoft.
Vi h điu hành mng phân bit các máy tính đc phân bit ch và khách,
trong đó máy ch mng (Server) gi vai trò ch và các máy cho ngi s dng gi
vai trò khách (các trm). Khi có nhu cu truy nhp tài nguyên trên mng các trm to
ra các yêu cu và gi chúng ti máy ch sau đó máy ch thc hin và gi tr li. Ví
d
 các h điu hành mng phân bit: Novell Netware, LAN Manager ca Microsoft,
Windows NT Server ca Microsoft, LAN Server ca IBM, Vines ca Banyan System
vi server dùng h điu hành Unix.
1.3. Kin trúc mng
1.3.1. M đu
 xây dng đc mt mng máy tính hot đng n đnh cn phi xác đnh
các yu t sau:
- Phng thc truy nhp đng truyn: đây là các quy tc cho mt mng máy
tính mà mt máy tính tham gia mng máy tính cn phi tuân theo phng thc truy
nhp đng truyn đm bo cho s truyn nhn d liu gia các máy tính trong mng
din ra mt cách n đnh không có s đng đ x
y ra.
- Quy cách ca các gói tin truyn gia các máy tính: do hn ch ca bng
thông đng truyn cng nh đm bo không phi truyn đi truyn li mt lng ln
d liu, d liu truyn gia các máy tính trên thc t đc đóng gói thành các gói nh
vi các thông tin kèm theo đm bo cho d liu có th đi t ngun ti đích.
Vic xác đnh các yu t này là nhng vic đu tiên đ to nên mt mng máy
tính n đnh. Các yu t đó s quyt đnh cu trúc c s h tng ca mt mng máy

c t IEEE 802.5
Tc đ truyn d liu 4 Mbps hoc 16 Mbps
Kiu cáp Cáp xon STP, UTP
Bng 1.2 - c tính ca kin trúc các mng Token-ring
c) Kin trúc AppleTalk
13
AppleTalk là kin trúc mng đc Apple gii thiu vào nm 1983, đây là kin
trúc dành cho các máy Macintosh. Các máy tính Macintosh đc tích hp sn các
tính nng mng do vic trin khai AppleTalk là rt đn gin so vi các kin trúc
mng khác.
1.3.4. Chun hóa mng và các t chc chun hóa mng
Mng máy tính là mt trong nhng công c truyn thng nn tng, vì th ngay
t bui đu phát trin các nhà sn xut thit b đã có nhu cu xây dng các quy tc, và
đc t đ sn phm ca h có th tng tác vi nhau trong mng máy tính. Vì các nhà
sn xut và cung cp thit b mng  khp ni trên th gii do vy nhu cu đnh ra các
chun thit k
cho các thit b phn cng, phn mm mng ngày mt tr nên bc thit.
Mt s t chc đã đng ra xây dng các đc t chun v kin trúc mng, giao
thc cng nh thit b mng giúp cho vic chun hóa mng tr nên d dàng và nhanh
chóng hn. Các t chc ni bt, có uy tín đó là:
a) ISO (International Standard Organization)
T chc tiêu chun quc t hot đng di s bo tr ca Liên hp Quc vi
thành viên là các c quan chun quc gia vi s lng khong hn 100 thành viên
trong nhng thành tu ca ISO trong lãnh vc truyn thông là mô hình h thng m
(Open Systems Interconnection - gi tt là OSI).
b) IEEE (Institute of Electrical and Electronics Engineers)
IEEE là vin đin và đin t ca M hot đng trên các lnh vc t vn, và xây
dng chun cho lnh vc đin và đ
in t, vi mng máy tính IEEE có d án 802 xây
dng các chun cho card mng và các loi cáp.

Nguyên tc xây dng mô hình các h thng phân tng là mi mt cu trúc
thành phn ca mng đc gi là mt kin trúc đa tng, trong đó mi tng đc xây
dng trên tng đó.
c) Các thành phn c bn ca mt tng
Quan h gia hai tng là liên tip nhau là thông qua các dch v mng mà tng
di có th cung cp cho tng trên.
Mi tng cung cp các đim truy cp dch v đ tng trên có th s dng dch v
mà tng di cung cp các đim truy cp dch v gi tt là SAP (Service Access Point)
Hai tng đng mc cn phi có các quy tc trao đi thông tin đm bo vic
trao đi din ra an toàn và bo mt. Các quy tc này là gi giao thc ca tng.
15
Nh vy có th nói dch v mng s tr li câu hi tng cung cp các chc
nng gì, còn giao thc s tr li câu hi tng mng này làm nh th nào đ thc hin
các chc nng này.
………….. …………..
Tng i Tng i
Giao thc tng i
Tng 2 Tng 2

̇ Tng ng dng (Application)
̇ Tng Trình din (Presentation)
̇ Tng Phiên (Session)
̇ Tng Giao vn (Transport)
̇ Tng Mng (Network)
̇ Tng Liên kt d liu (Data-Link)
̇ Tng Vt lý (Physical)
Khi trao đi thông tin, mi thông tin đc chia thành các gói nh và mi gói
tin s đi t tng ng dng ti tng Vt lý, mi tng s thêm thông tin v giao thc
c
a tng vào đu hoc cui gói tin đ đnh hng, tìm đng và kim tra li. Khi ti
máy nhn gói tin li đi t tng vt lý ti tng ng dng và mi tng li da vào các
thông tin đu và cui gói tin đ thao tác và chuyn tip lên các tng tip theo. Sau khi
đi qua mi tng thì thông tin đc thêm vào tng ti máy gi s đc tng tng ng
ti máy gi lc b.
17
Trong mô hình này mi tng ca máy tính đc coi là tng tác vi các tng
ca máy tính nhn, tuy nhiên trên thc t vic giao tip ch xy ra gia các tng trong
mt máy tính và gia hai tng vt lý ca máy tính gi và máy tính nhn.
2.1.4. Các đn v d liu
Trong quá trình truyn thông tin theo mô hình OSI, d liu đc chia ra làm
ba loi:
n v d liu cung cp cho dch v SDU (Service Data Unit): ây là đn v
d liu đc truyn t tng trên xung tng di và cung cp đu vào cho các dch v
 tng di.
v  tng trên dùng đ gi mt chc nng t tng di.
- Indication (ch báo): là hàm nguyên thy mà các đi tng (chng trình)
cung cp dch v  tng di dùng đ:
¬ Gi mt chc nng.
¬ Ch báo mt chc nng đã đc gi  mt đim truy nhp dch v
(Service Access Point) ca tng trên.
- Response (tr li): Là hàm nguyên thu mà đi tng (chng trình) s
dng dch v dùng đ hoàn tt mt chc nng đã đc gi t trc bi mt hàm
nguyên thy Indication ti cùng đim truy nhp dch v (SAP).
- Confirm (xác nhn): Là hàm nguyên thu mà đi tng (chng trình) cung
cp dch v dùng đ hoàn tt mt chc nng đã đc gi t trc bi mt hàm
nguyên thy ti cùng đim truy nhp dch v (SAP).
Tng (N+1)

Tng N
SAP

Tng N