Giải pháp nào để chuyển đổi các công ty kiểm toán thuộc sở hữu Nhà nước?
Hiện các công ty kiểm toán thuộc sở hữu Nhà nước đang khẩn trương
triển khai các bước, bao gồm tham khảo ý kiến, kinh nghiệm, xây dựng
đề án, lộ trình thực hiện... để muộn nhất là hết quí I năm 2007 hoàn tất
việc chuyển đổi hình thức sở hữu. Chúng tôi đã có dịp gặp gỡ và trao
đổi với một số nhà nghiên cứu, quản lý, nhất là các chuyên gia tài
chính về cổ phần hoá, về chuyển đổi các doanh nghiệp Nhà nước.
Nhiều ý kiến cho rằng để việc chuyển đổi diễn ra nhanh chóng, thuân lợi có thể giải thể các công ty
kiểm toán thuộc sở hữu Nhà nước. Sau đó, tức sau khi giải thể các cán bộ nhân viên (CBNV) của
các công ty này có thể tự nguyện liên kết thành lập doanh nghiệp kiểm toán phù hợp với tiêu
chuẩn, điều kiện thành lập và hoạt động doanh nghiệp kiểm toán theo quy định tại Thông tư 60
của Bộ Tài chính. Phương án này xem ra là đơn giản và thuận tiện nhất đối với các cơ quan hữu
quan của Nhà nước và cũng phù hợp với kinh nghiệm chuyển đổi tương tự của một số nước
(Trung Quốc). ở một khía cạnh nào đó phương án này tạo ra sự bình đẳng và tự nguyên giữa các
thành viên góp vốn và các doanh nghiệp trong cùng ngành. Tuy nhiên vấn đề được đặt ra ở đây là
chính sách của Nhà nước đối với các CBNV đã từng tham gia làm việc tại các công ty này như thế
nào? Việc chuyển đổi như vậy có mẫu thuẫn với các chính sách của chúng ta hiện nay trong việc
đổi mới và sắp xếp lại các doanh nghiệp Nhà nước hay không?
Một số ý kiến khác cho rằng: Nên chăng, nhà nước thực hiện việc bán doanh nghiệp cho một số
cán bộ chủ chốt của Công ty Kiểm toán theo hình thức giao khoán, bán và cho thuê của doanh
nghiệp của Nhà nước hiện nay. Cơ sở của phương án này có thể được sự đồng thuận của hầu
hết lãnh đạo các công ty kiểm toán, vì theo phương án này các chủ doanh nghiệp mới có đầy đủ
năng lực quản lý điều hành và cam kết sẽ tiếp tục sử dụng và đảm bảo lợi ích của người lao động
hiện nay trong doanh nghiệp, do vậy việc chuyển đổi có thể được diễn ra tương đối "êm ả", không
bị vướng bận bởi những yêu cầu khác trong quá trình chuyển đổi hình thức sở hữu. Tuy nhiên,
phương án này không được hầu hết các CBNV của các công ty ủng hộ vì họ cho rằng khó có sự
khách quan trong việc định giá các doanh nghiệp, cũng như lợi ích của Nhà nước tại doanh nghiệp
dễ rơi vào tay một số ít người, điều này có thể đi ngược lại với những nguyên tắc công khai minh
bạch trong quy định của pháp luật về sắp xếp, chuyển công ty Nhà nước thành công ty cổ phần (ví
dụ như đấu giá công khai).
Cũng có ý kiến khác với hai loại ý kiến trên: Nên chăng Nhà nước thực hiện việc đấu giá mua lại

những tài sản vô hình rất có giá trị (như quyền sử dụng đất, thương hiệu...) nhưng có thể không
được định giá trước khi đấu giá (do chưa có hướng dẫn định giá đối với các tài sản này). Mặt
khác, phương án này tạo điều kiện cho tất cả những cá nhân, tổ chức có năng lực thực sự trong
quản lý và kinh doanh dịch vụ kiểm toán độc lập có cơ hội tham gia. Tuy nhiên cũng có một số ý
kiến cho rằng vì lợi ích cá nhân các thành viên góp vốn sẽ không đảm bảo một sự cam kết chắc
chắn rằng sẽ tiếp tục sử dụng tất cả các CBNV của các doanh nghiệp kiểm toán sau khi chuyển
đổi cho dù đó là quy luật của nền kinh tế thị trường đặc biệt là lĩnh vực kinh doanh đòi hỏi kiến
thức và năng lực của người lao động cao.
Tóm lại, việc chuyển đổi hình thức sở hữu các công ty kiểm toán thuộc sở hữu Nhà nước đang có
nhiều cách thức lựa chọn khác nhau. Lựa chọn nào cũng tồn tại tính tính cực và chưa tích cực của
nó. Do vậy, cần có thời gian suy nghĩ và sự quan tâm đặc biệt của các cơ quan hữu quan của nhà
nước, các doanh nghiệp kiểm toán và ngay cả các CBNV của các công ty kiểm toán nhằm đảm
bảo sự chuyển đổi hiệu quả, hoàn thành đúng tiến độ thời gian theo quy định của Chính phủ.
Với mục đích góp một tiếng nói nhỏ trong một diễn đàn lớn hy vọng rằng với các phương án
chuyển đổi được nêu ra mang tính tham khảo trên đây phần nào góp thêm được những đánh giá,
lựa chọn một giải pháp tốt nhất, hữu hiệu nhất và khách quan nhất cho công tác chuyển đổi tại các
doanh nghiệp kiểm toán trong tương lai.
Admin (Theo
MOF
)