-1-PHƯƠNG PHÁP
KHẢO SÁT - LƯỢNG GIÁ NHANH
CÓ SỰ THAM GIA
(PPKS-LGTG hoặc PRA – Participatory Rapid Assessment)
Nguyễn Ngọc Lâm
Thạc sĩ, Trưởng Khoa Xã hội học,
Đại học Mở bán công Tp. HCM

Hiện nay, phương pháp khảo sát nhanh
(hoặc lượng giá) có sự tham gia của người
dân được các tổ chức xã hội quốc tế ứng dụng
nhiều trong các dự án phát triển xã hội tại các
cộng đồng nghèo và đã chứng minh được
hiệu quả của nó. Nay tôi xin chia sẻ với các
đồng nghiệp về những kinh nghiệm sử dụng
phương pháp này qua những lần đi lượng giá
một số dự án phát triển cộng đồng trong thời
gian qua.
1. Ứng dụng của phương pháp:
1..Khảo sát nhu cầu của cộng đồng
nghèo để lên kế hoạch hành động.
2. Lượng giá dự án có sự tham gia của
người dân.
Lượng giá có sự tham gia của các đối
tượng thụ hưởng trong dự án nhắm vào hai
mục đích:
 Công cụ quản lý nhằm phát huy
khả năng cho người dân nâng

là một thành tố trong toàn bộ cách tiếp cận
phát triển có sự tham gia :
- Năng động nhóm và phong cách lãnh
đạo dân chủ
- Lập bản đồ cộng đồng
- Lập bảng ma trận về tài nguyên cộng
đồng
- Trò chơi giáo dục và sắm vai nhóm
Mọi hoạt động của phương pháp
đều dựa trên sinh hoạt nhóm nhỏ.
3. Sinh hoạt nhóm nhỏ
Sinh hoạt nhóm dễ gây sợ hãi cho
người nhút nhát, khó lấy ý kiến chung, làm
giảm tính tự nhiên của người tham dự. Tuy
nhiên, các nhóm nhỏ đồng nhất dễ tạo sự tin
cậy và quan tâm lẫn nhau để hỗ trợ và hợp tác
tốt với nhau hơn, ít ra vào lúc ban đầu. Điều
quan trọng là tác viên hiểu tâm lý nhóm và có
kỹ năng tạo thuận lợi để phát huy tối đa tác
động của nhóm và thúc đẩy sự tham gia vì :
• Cung cấp và chia sẻ thông tin đơn
giản, dễ hiểu, những thông tin
chuyên ngành khó hiểu đối với
người dân ít học, vì thế cần sử
dụng các biểu đồ, mô hình, con số
và bảng vẻ đơn giản.
• Tạo thuận lợi tiếp cận thông tin
nhiều hơn.
• Tham gia là con đường dẫn đến
hành động tập thể.

PRA giúp cho tác viên cộng đồng
hay cán bộ dự án :
- Học hỏi từ người dân, cùng làm việc
với dân.
- Thúc đẩy để giúp người dân địa
phương tự phân tích, lập kế hoạch và thực
hiện.
5. Các đặc điểm của PRA
• PRA phải được xem như một quá
trình học hỏi được xây dựng dựa
trên kiến thức và năng lực vốn có
của người dân về xác định vấn đề,
ra quyết định, huy động nguồn lực,
tổ chức thực hiện… để cùng phát
triển cộng đồng của chính họ.
• PRA phải được xem như một quá
trình thu hút sự tham gia của người
dân và kỹ năng thúc đẩy và tạo
điều kiện của tác viên cộng đồng.
• PRA phải được xem như một quá
trình tạo điều kiện cho người dân
tham gia tự nguyện, sáng tạo vào
mọi quá trình xác định vấn đề, xác
định mục tiêu, ra quyết định, thực
hiện, giám sát và đánh giá, tập
trung vào phát triển cộng đồng một
cách bền vững thông qua sự nỗ lực
của chính cộng đồng.
-2-


chuyện tự nhiên với tác viên hướng
dẫn lượng giá. Chính người dân là
chuyên gia lượng giá, còn tác viên
hướng dẫn chỉ đóng vai trò xúc tác
và tạo thuận lợi cho sự tham gia
tích cực.
• PRA làm thay đổi thái độ và
phương pháp luận về đánh giá và
phát triển cộng đồng trước đây.
• PRA tạo một quá trình cùng nhau
học hỏi của cả hai phía : người dân
và tác viên cộng đồng.
• PRA làm nổi bật những dữ kiện về
chất cũng như về lượng.
• PRA giúp mỗi nhóm sống trong
cộng đồng đề ra các giải pháp phù
hợp với chính khả năng và tài
nguyên của họ để họ có thể thực
hiện và đạt được lợi ích.
• Thông qua PRA, mỗi thành viên
trong cộng đồng nhận thấy tiếng
nói của chính mình được lắng
nghe, được ghi nhận để cùng thúc
đẩy sự đóng góp chung.
• Thông qua PRA, mỗi thành viên
trong cộng đồng và tác viên cộng
đồng đều được thử thách để cùng
phát triển.
• Những người nghèo, người bị thiệt
thòi ít được học hành trong cộng

sơ đồ Venn,…
• Để phân tích và quyết định: thảo
luận nhóm.
9. Một số nguyên tắc khi sử dụng
công cụ PRA
Vai trò của tác viên cộng đồng khi sử
dụng PRA là thực hiện chức năng thúc đẩy và
tạo điều kiện nâng cao năng lực cho người
dân địa phương trong thu thập thông tin, phân
tích vấn đề, lập kế hoạch và thực hiện kế
hoạch. Vì vậy tác viên cần hiểu rõ và thấm
nhuần các nguyên tắc sau đây khi sử dụng
công cụ PRA:
1. Học hỏi trực tiếp từ người dân địa
phương về kiến thức, kinh nghiệm, điều kiện
sống và lao động của họ.
2. Học hỏi nhanh và tích cực bằng sự
khám phá, sử dụng mềm dẻo các kỹ thuật
PRA, tạo cơ hội tham gia, tạo mối quan hệ
tương tác và kiểm tra chéo.
3. Loại bỏ thành kiến bằng sự ïlắng
nghe chứ không giảng dạy, bằng sự thăm dò
thay cho sự bất cần, quan tâm đến người
nghèo, người bị thiệt thòi, phụ nữ và học hỏi
từ họ về những quan tâm và ưu tiên.
4. Sử dụng tối ưu các kỹ thuật và công
cụ tức là phải cân nhắc giữa số lượng, sự hợp
lý, sự chính xác và thời gian.
5. Sử dụng phép kiểm tra chéo các
thông tin.


10. Một số kỹ thuật cơ bản trước khi
sử dụng công cụ PRA
1. Thu thập tài liệu có sẵn:
• Nguồn cung cấp: Cơ quan chính
quyền, các cơ quan liên quan, các
tổ chức, đoàn thể…
• Cách thu thập: liệt kê các thông tin
cần thu thập, hệ thống hóa nội
dung, địa điểm thu thập, các cơ
quan cung cấp thông tin, tiến hành
thu thập bằng ghi chép, sao chụp,
kiểm tra tính thực tiễn của thông
tin thông qua kiểm tra chéo và
quan sát trực tiếp.
2. Tạo lập mối quan hệ:
• Gặp lãnh đạo địa phương để trình
bày và hợp tác trong công việc.
• Gặp gỡ và làm việc với người dân
có khả năng tiếp cận nhanh và
không có mặc cảm với người ngoài
cộng đồng.
• Giải thích rõ cho người dân biết lý
do và công việc mà nhóm thực hiện
PRA sẽ cùng làm việc với họ.
• Hãy chứng tỏ sự chân thành của
mình.
• Hãy chọn địa điểm và thời gian
thích hợp mà người dân có thể làm
việc với đoàn thuận tiện.

• Phát cho mỗi người một tờ giấy
trắng A4, một cây bút mực.
• Giải thích thật rõ mục đích, ý nghĩa
của công việc.
• Khuyến khích người dân vẽ theo
suy nghĩ của họ về cộng đồng
(hoặc dự án) mà họ đang sống hoặc
đã tham gia dự án, ban đầu họ nói
-5-