ĐỀ ÁN
ã có biện pháp đấu tranh tỷ giá,
đấu tranh trận địa với tiền địch. Cuối cùng, sau chiến thắng Điện Biên Phủ, ta đã
quét sạch tiền Đông Dương ở những vùng mới giải phóng, thống nhất lưu hành
giấy bạc Ngân hàng Việt Nam trên một nửa đất nước.
Sau khi miền Bắc được giải phóng Ngân hàng Quốc gia Việt Nam (sau
này là Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) đã đặt quan hệ vay nợ, nhận viện tr
ợ và
quan hệ thanh toán với các nước XHCN rồi mở rộng quan hệ ngoại hối với nhiều
nước khác trên thế giới.
2
Trong những năm đánh Mỹ, đánh nguỵ (1965-1975), ta đã có nhiều biện
pháp "chế biến" các loại ngoại tệ do quốc tế viện trợ để chi viện cho Chính phủ
cách mạng lâm thời. Cộng hoà miền Nam Việt Nam hoàn thành sự nghiệp giải
phóng miền Nam. Sau đại thắng mùa xuân năm 1974 ta đã quét sạch tiền nguỵ,
cho lưu hành một đồng tiền thống nhất trong cả nước. Trong giai đoạn lịch s
ử ấy
có công lao đóng góp của ngành ngân hàng nói chung và công tác quản lý ngoại
hối nói riêng.
Ngành ngân hàng cùng với sự đổi mới chung của toàn đất nước, đã có
những bước tiến đáng kể trong tổ chức và hoạt động, ngày càng thể hiện rõ vai
trò đóng góp cho sự phát triển nền kinh tế. Là người đại diện cho Nhà nước trong
việc ổn định kinh tế vĩ mô, ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã có những chính
sách điều hành và quản lý các công cụ chính sách ti
ền tệ có hiệu quả. Đặc biệt là
chính sách quản lý dự trữ ngoại hối.
Bản tiểu luận với nhan đề "Đánh giá thực trạng chính sách quản lý
ngoại hối ở Việt Nam trong thời gian qua và những giải pháp kiến nghị" chỉ
xin trình bầy giới hạn công tác quản lý ngoại hối trong thời gian từ năm 2001 trở
lại đây.
mô.
Về nguồn gốc sâu xa, dự trữ ngoại hối chính là kết quả, là biểu hiện của
sức mạnh của tiềm lực kinh tế quốc gia.Dự trữ ngoại hối để đảm bảo sự cân bằng
khả năng thanh toán quốc tế,thoả mãn nhu cầu nhập khẩu phục vụ phất triển kinh
tế và đời sống trong nước,mở rộng hoạt động
đầu tư,hợp tác kinh tế với các nước
khác phục vụ mục tiêu chính sách kinh tế mở.
4
Quỹ dự trữ ngoại hối bao gồm: Ngoại tệ mạnh,vàng và kim loại quý,dự trữ
quỹ tiền tệ quốc tế IMF,quyền rút vốn đặc biệt SDR và các tài sản tài chính có
tính linh hoạt cao...
2. Vai trò của quản lý dự trữ ngoại hối
Dự trữ ngoại hối Nhà nước biểu hiện là tài sản nợ đối với nền kinh tế và là
tài sản chung trên bảng cân đối tài sản củ
a NHNN. Ở đó NHNN được giao sử
dụng quỹ dự trữ ngoại hối để tiến hành mua bán trên thị trường ngoại hối nhằm
thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia.
Dự trữ ngoại hối được sử dụng nhằm tài trợ cho sự mất cân bằng cán cân
thanh toán,hoặc gián tiếp tác động thông qua việc can thiệp trên thị trường ngoại
hối giữ vai trò ngăn ngừa những biế
n động trong nguồn thu xuất khẩu,thanh toán
nhập khẩu,cũng như chu chuyển quá lớn luồng vốn đối với một quốc gia.
Có dự trữ ngoại hối là một cơ sở cho việc phát hành đảm bảo cho mối
tương quan giữa tiền - hàng trong nước.Nhà nước có thể chủ động sử dụng ngoại
hối như là một lực lượng để can thiệp,điều tiết th
ị trường tiền tệ theo những mục
tiêu,theo kế hoạch.
Đối với những nước mà đồng tiền không được tự do chuyển đổi,dự trữ
ngoại hối là lực lượng để can thiệp, điều tiết thị trường tiền tệ theo những mục
Là cơ quan quản lý tài sản quốc gia, NHNN phải quản lý dự trữ ngoại hối
nhà nước nhưng không chỉ bảo quả
n và cất giữ mà còn biết sử dụng để phục vụ
cho đầu tư phát triển kinh tế, luôn bảo đảm an toàn không bị ảnh hưởng rủi ro về
tỷ giá ngoại tệ trên thị trường quốc tế .Vì thế NHNN cần phải mua, bán, chuyển
đổi để phát triển, chống thất thoát,xói mòn quỹ dự trữ ngoại hối của nhà nước,
bảo vệ độc lập chủ quyền về
tiền tệ.
3.3.Cải thiện cán cân thanh toán quốc tế
6
Cán cân thanh toán quốc tế thể hiện thu-chi của một nước với nước
ngoài.Khi cán cân thanh toán quốc tế bội thu,lượng ngoại tệ chảy vào trong nước
dẫn đến khả năng cung ứng về ngoại tệ cao hơn nhu cầu. Ngựơc lại , khi cán cân
thanh toán quốc tế bội chi, tăng lượng ngoại tệ chạy ra nước ngoài dẫn đến nhu
cầu ngoại tệ cao hơn khả năng cung ứng.
Vì thế
,mục đích của quản lý dự trữ ngoại hối để đảm bảo cho một quốc gia
luôn luôn trong trạng thái có thể thanh toán các khoản nợ đúng hạn và có thể giải
quyết những giao động về tỷ giá ngoại hối trong ngắn hạn.
4. Cơ chế quản lý ngoại hối
4.1. Cơ chế tự do tỷ giá
Điều này có nghĩa là ngoại hối được tự do lưu thông trên thị
trường,cân
bằng ngoại hối do thị trường quyết định mà không có sự can thiệp của nhà
nước,do vậy tỷ giá-giá cả ngoại hối phù hợp với sức mua của đồng tiền trên thị
trường.Tỷ giá thả nổi dẫn đến lãi suất,luồng vốn vào và ra hoàn toàn do thị
trường chi phối.
4.2. Cơ chế quản lý tỷ giá
4 .2.1. Cơ chế nhà nước thực hiện quản lý hoàn toàn
có lợi cho nước mình.
5.1.1.Mua bán trên thị trường trong nước
NHNN tiến hành mua,bán với các ngân hàng thương mại tại hội sở trung
ương của các ngân hàng thương mại mà không trực tiếp mua- bán với các công
ty kinh doang xuất nhập khẩu.Tỷ giá hối đoái do NHNN công bố. Ở đây NHNN
sử dụng một phần dự trữ để
bán cho các ngân hàng thương mại và mua ngoại tệ
của các ngân hàng thương mại đưa vào dự trữ.Thông qua việc mua bán,NHNN
thực hiện cung ứng tiền tệ hoặc rút bớt khỏi lưu thông,trên cơ sở đó ổn định tỷ
giá hối đoái của đồng tiền bản tệ.
8
Việc giao dịch,mua bán của NHNN với các ngân hàng thương mại trên thị
trường hối đoái chủ yếu được thực hiện thông qua hệ thống điện thoại,telex hoặc
hệ thống computer có nối mạng giữa NHNN với các ngân hàng thương mại.
Ngoài ra NHNN cũng có thể hoạt động thông qua việc mua bán trực tiếp
với khách hàng không phải là doang nghiệp như các cơ quan hành chính hoặc
các tổ chức khác.
5.1.2. Mua bán trên thị trường quố
c tế
Với nhiệm vụ quản lý dự trữ ngoại hối NHNN thực hiện mua bán trên thị
trường quốc tế nhằm bảo tồn và phát triển quỹ dự trữ ngoại hối.NHNN phải tính
toán gửi ngoại hối ở nước nào có lợi mà vẫn đảm bảo an toàn,nghiên cứu lãi suất
thực tế và xu hướng tăng lên của lãi suất ngoại tệ để kinh doanh có lãi.
Qua mua, bán ngoại hối có chênh lệ
ch giá thì phần chênh lệch đó hình
thành lợi nhuận của ngân hàng.
NHNN thực hiện việc mua bán ngoại hối sẽ tác động trực tiếp vào tiền
NHNN. Nghiệp vụ này ảnh hưởng đến dự trữ ngoại hối,ảnh hưởng đến tỷ giá hối
đoái. Như vậy NHNN thông qua mua bán ngoại tệ có thể can thiệp nhằm đạt