Biện pháp nâng cao năng suất sinh sản của bò cái

Nguồn: khuyennongvn.gov.vn
Trong chăn nuôi bò, để có nhiều sản phẩm (nhiều bê, nhiều sữa, thịt ...) và nâng
cao hiệu quả kinh tế chăn nuôi, một trong những vấn đề rất quan trọng là phải làm
sao để bò cái đẻ càng nhiều lứa càng tốt, tức là rút ngắn khoảng cách giữa các lứa
đẻ. Để có thể làm được như vậy, phải rút ngắn giai đoạn từ khi đẻ đến khi phối
giống có chửa, để giai đoạn này chỉ kéo dài khoảng 2-3 tháng. Như vậy bò cái sẽ
đẻ mỗi năm một lần, nghĩa là khoảng cách lứa đẻ 350 - 370 ngày.
Trong thực tế, do nhiều nguyên nhân khác nhau, khoảng cách lứa đẻ của bò cái
thường kéo dài, khoảng 390-450 ngày hoặc dài hơn. Để khắc phục tình trạng này,
cần tiến hành đồng bộ ba biện pháp sau đây:

1. Chăm sóc và nuôi dưỡng tốt bò cái trước, trong khi đẻ và ngay sau khi đẻ
- Vào giai đoạn trước khi đẻ 2 tháng và ngay sau khi đẻ, nuôi dưỡng bò cái hợp lý,
phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng của gia súc.
- Chuẩn bị và chăm sóc chu đáo bò cái vào lúc đẻ: vệ sinh chuồng đẻ sạch sẽ, bảo
đảm các điều kiện vệ sinh và hộ lý tốt, dự phòng những tai biến trong khi sinh.
- Sau khi bò đẻ nên dùng dung dịch Rivanol 1 - 2% hoặc dung dịch Lugol để thụt
rửa tử cung (dung dịch Lugol là hỗn hợp I
2
, KI và nước cất pha theo tỷ lệ 1:2:300).
- Trong trường hợp đẻ khó, sót nhau hoặc bị viêm nhiễm đường sinh dục, cần can
thiệp và điều trị kịp thời, tích cực để sớm phục hồi chức năng sinh sản của bò cái.

2. Phát hiện động dục kịp thời, không bỏ sót
Vấn đề này chỉ áp dụng cho trường hợp phối giống trực tiếp có hướng dẫn hoặc
thụ tinh nhân tạo. Không áp dụng cho trường hợp chăn nuôi bò đàn (phối giống tự
do).
Phát hiện bò cái động dục và xác định thời điểm phối tinh thích hợp là rất quan
trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất sinh sản và hiệu quả chăn nuôi. Để việc

- Các thao tác chuẩn bị thụ tinh nhân tạo phải tiến hành trong bóng râm và tránh
tia nắng mặt trời chiếu trực tiếp vào tinh.
- Phải tiến hành phối tinh trong điều kiện yên tĩnh, không gây tác động thô bạo cho
bò cái.
- Cần xác định chính xác thời điểm phối tinh thích hợp nhất là vào nửa thứ hai của
thời gian động dục. Muốn vậy, mỗi ngày nên quan sát động dục tối thiểu 2 -3 lần.
Trong thực tế sản xuất, người ta thường áp dụng một quy tắc đơn giản “sáng –
chiều”: tiến hành quan sát các dấu hiệu động dục 2 lần/ngày, nếu thấy bò cái động
dục vào buổi sáng thì phối vào lúc chiều tối, còn nếu thấy động dục vào buổi tối
thì phối vào sáng sớm ngày hôm sau (có thể tiến hành phối tinh lặp lại, 12 giờ sau
lần phối thứ nhất).
- Mặc dù sau khi đẻ bò cái có thể động dục sớm, nhưng không nên phối tinh lần
đầu tiên trước 2 tháng, vì tỷ lệ thụ thai thường thấp.