Bệnh đại tràng chức năng

I. Đại cương
1. Khái niệm
•
ở một bệnh nhân khi có các triệu chứng đau bụng, táo, lỏng,
đầy hơi không tìm thấy tổn thương mà chỉ là rối loạn chức năng đơn thuần
thì được gọi là bệnh đại tràng chức năng.Có hai loại bệnh đại tràng chức
năng:
•
Bệnh đại tràng chức năng nguyên phát (còn gọi là hội chứng ruột
kích thích đồng nghĩa với hội chứng đại tràng kích thích).
•
Bệnh đại tràng chức năng thứ phát: sau những bệnh ngoài đại tràng:
bệnh dạ dày tá tràng, bệnh gan, ruột non, thần kinh, chuyển hoá nội tiết sinh dục,
dùng thuốc.
2. Nguyên nhân
a. Nguyên nhân gây bệnh đại tràng chức năng thứ phát:

Từ đường tiêu hoá:
•
Do ăn:
o
Ăn quá nhiều (có thể bị đi lỏng)
o
Ăn nhiều gia vị quá bị kích thích (đi lỏng)
o
Uống không đủ nước hoặc thiếu chất xơ (táo bón)
•
Do bệnh ở dạ dày (cắt đoạn, vô toan, đa toan, nối vị tràng, cắt dây
thần kinh X chọn lọc trong bệnh loét )

Các hoá chất
•
Nhiễm độc: Ure máu cao
b. Nguyên nhân gây bệnh đại tràng chức năng nguyên phát:

•
Chủ yếu là rối loạn chức năng vì vậy còn gọi là hội chứng ruột
kích thích hoặc hội chứng đại tràng kích thích. Trong phạm vi bài này chủ
yếu giới thiệu hội chứng đại tràng kích thích (HCKKT)
II. Hội chứng ruột kích thích
1. Định nghĩa
•
HCRKT là sự rối loạn chức năng của ruột có những đặc điểm
sau:
o
Đau bụng nhiều đợt trong năm (trên 6 đợt)
o
Rối loạn đại tiện: đi phân lỏng nhiều lần trong ngày (trên 3 lần) hoặc
táo bón (trên 4 ngày đại tiện 1 lần hay 1 tuần dưới 2 lần)
o
Đầy bụng sình hơi
o
Các triệu chứng trên tái phát lại nhiều lần trong năm và có thể kéo
dài nhiều năm nhưng sinh hoạt của bệnh nhân vẫn bình thường, cân nặng không
giảm.
2. Lịch sử bệnh
•
HCRKT đã được mô tả từ lâu năm. Năm 1673 Guyon. L đã nói
tới chứng đau bụng sình hơi (Colique Venteuse). Năm 1830 Howslip J đã
viết về những nhận xét thực tế để phân biệt và điều trị có kết quả chứng

Đau bụng: 96%
•
Đầy hơi: 85%
•
Rối loạn đại tiện: 85% (lỏng hoặc táo) (Thompson W.G. 1990) theo
Hà VănNgạc (1994)
•
Đau bụng: 90,8%
•
Rối loạn đại tiện: 90,8%(lỏng 70,6%, táo 20%)
•
Đầy hơi: 89%
•
Sôi bụng: 69,6%
•
Cuộn ruột thành thừng cứng: 57,8%
•
Hồi hộp lo nghĩ : 53%.
•
Kiêng trứng, cá, mỡ, sữa: 52,3%
Theo Manning A.R đã tập hợp HCRKT có 15 triệu chứng nhưng có 4
triệu chứng hay gặp: đầy hơi, đau bụng kèm theo phân lỏng, đại tiện được
thì giảm đau, đại tiện nhiều lần. Theo Poynard T chia ra 7 nhóm triệu
chứng:
•
Đau không có rối loạn đại tiện
•
Đau đại tiện phân lỏng
•
Đau táo bón