Bản Chất và Phạm Vi của Lo-gic
6. Làm Nổi Bật những Thành Phần Khả Nghi
Trong hoàn cảnh của tranh luận, một thành phần bị nghi ngờ nếu nó được nêu ra
để chuyển tải nhiều điều hơn khả năng của nó. Những thành phần như thế thường
khơi gợi những nghi ngờ của chúng ta, nhưng lại có xu hướng để lại cho chúng ta
những mất mát để làm thế nào đáp trả. Chúng ta sẽ kiểm tra chúng một cách rất
chi tiết trong phần 2. Tuy nhiên, bởi vì những thành phần đáng nghi lại có mặt
khắp nơi và thường gây những ảnh hưởng mạnh mẽ đến chúng ta, nên điều rất
quan trọng là chúng ta biết rõ về chúng một cách sớm ngay từ những điểm đầu
tiên trong công việc của chúng ta về việc tranh luận.
Để quyết định một tranh luận có chứa những thành phần đáng nghi hay không,
chúng ta cần hỏi những câu hỏi như: từ ngữ của tranh luận này có sáng sủa để
chúng ta biết chắc chắn những gì bản thân anh ta hay cô ta cam kết? Có phải
những sự thật được trình bày để hỗ trợ hiệu quả của kết luận như là một hỗ trợ?
Chúng có thích đáng không? Chúng ta có chấp nhận chúng là đúng không? Cụ thể
hơn, những minh hoạ có thích hợp không? Chúng có ý nghĩa không? Và ở mức độ
nào? Những vấn đề đáng được xây dựng hơn là đơn giản quẳng vào sọt rác của
những thứ phát ngán?
Ví dụ hãy đề cập đến lá thư gửi cho biên tập cho buổi nhậm chức Tổng Thống:
"Để đáp lại những lá thư phản đối việc trình bày phô trương và sử dụng tiền
nong sai mục đích quá đáng để thực hiện lễ nhậm chức của Tổng Thống, tôi
muốn nhắc nhở những người phản đối rằng từ những thời điểm không thể
ghi nhớ, quần chúng sùng bái đã chào mừng những người lãnh đạo chính
quyền hết sức trang trọng. Vậy thì tại sao Tổng Thống của liên bang lại nên
tổ chức buổi lễ của ông ở văn phòng trong trang phục đáng vứt đi và bụi
bặm? Vẻ tráng lệ và nghi lễ và sự thể hiện của quần áo lộng lẫy, trang sức, đồ
lông thú và những thứ rực rỡ khác đã đi vào lịch sử như là một phần không
thể thiếu của những lễ đăng quang, không chỉ ở Quốc Gia Hoa Kỳ mà còn ở
hầu hết những nơi của thế giới tự do."
Điều mà người viết thất bại là khi sự thực là Tổng Thống và những người lãnh đạo
của "thế giới tự do" là lãnh đạo của chính quyền, có một điều khác biệt thiết yếu

quyền bảo vệ trong tình huống lạm dụng trẻ em ở trường McMartin được báo cáo
dưới đây:
Một nhân chứng mười tuổi trong vụ quấy rối ở trường trung học cơ sở McMartin
đã bình tĩnh nhớ lại ngày thứ ba đến ba lần kể từ khi cậu bị cho là thủ phạm giết
một con ngựa một tuần trước đó khi cậu và những bạn trẻ khác bị buộc phải chứng
kiến.
Trong ngày đối chất, cả ngày thứ bốn của kỳ đối chất, cậu bé nói, trong một
cuộc dạo chơi cánh đồng ở gần một trang trại không xác định, người bảo vệ
Raymond Buckey, 26 tuổi, đã xẻ đôi một con ngựa con bằng một con dao dài
2 foot, anh ta dùng nó như một cái rìu.
"Anh ta chặt nó ra" cậu bé kể với người được uỷ quyền Bradley Brunnon,
người đại diện cho người sáng lập Virginia McMartin, 77 tuổi.
"Thậm chí là ra từng mảnh, đúng không?" Brunon hỏi.
"Phải" cậu bé trả lời.
Brunon cho in ra những chi tiết.
Khi được hỏi Buckey đã đâm bao nhiêu nhát vào con ngựa sau khi nó ngã,
đứa bẻ trả lời "Cháu không đếm"
Khi được hỏi Buckey vấy đầy máu sau khi giết con ngựa, nó trả lời "cháu
không biết, cháu không nhìn Ray, cháu nhìn con ngựa"
Bên nguyên đã phản đối tác dụng những câu hỏi chi tiết của người được uỷ
quyền bảo vệ, kêu gọi chất vấn sự không ăn khớp, nhắc đi nhắc lại và đáng
tranh luận
Tuy nhiên, người được uỷ quyền bảo vệ đấu tranh cho rằng những câu hỏi
như thế là cần thiết để chỉ ra rằng đứa trẻ hoặc là đang kể chuyện hoặc là có
một ký ức mơ hồ, và họ chỉ rằng đứa trẻ thường xuyên trả lời là "cháu không
nhớ" hoặc là "cháu không biết".
"Nếu nó thực sự đã nhìn thấy sự kiện hãi hùng đó, nó sẽ phải nhớ chi tiết của
nó", Brunon nói với quan toà trong một trong những cuộc tranh luận của
ngày thứ ba về các câu hỏi.
Rõ ràng, trong quan điểm của người được uỷ quyền Brunon, lời khai của đứa trẻ

thể trong lý luận, bắt đầu với những tiền đề đúng đắn nhưng lại đạt được những
kết luận sai (bởi vì chúng ta đã lập luận tồi với những tiền đề đó) hoặc là lập luận
đúng, có giá trị nhưng lại không đạt được kết luận thực tế nào (bởi vì những tiền
đề của chúng ta là sai). Tính hợp lý đạt được khi những tiền đề của một tranh luận
là đúng và những kết luận của nó được tạo ra có giá trị từ chúng. Còn nếu không,
tranh luận là không hợp lý. Đúng đắn và sai lầm, hợp lý và không hợp lý, có thể
kết hợp xuất hiện rất nhiều trong những tranh luận, tạo ra bốn khả năng sau đây:
1. Chúng ta có thể có thực tế đúng (những tiền đề của chúng ta là đúng), và chúng
ta có thể sử dụng chúng đúng cách (những suy diễn của chúng ta có giá trị). Trong
một tình huống như thế, không chỉ có tranh luận của chúng ta là hợp lý mà kết
luận cũng đúng. Toàn bộ tranh luận sẽ có cơ sở và hợp lý.
a) Tất cả đàn ông đều sẽ chết.
Socraté là một người đàn ông.
Vì thế, Socrates sẽ chết.
2. Chúng ta có thể có thực tế đúng đắn (những tiền đề của chúng ta là đúng đắn),
nhưng chúng ta có thể sử dụng chúng không thích đáng (lý lẽ thiếu giá trị). Trong
trường hợp này, kết luận của chúng ta sẽ không hữu hiệu và toàn bộ tranh luận là
không đúng.
b) Tất cả mèo đều là động vật.
Tất cả lợn đều là động vật.
Vì thế tất cả lợn đều là mèo.
Trong một số trường hợp, kết luận của những tranh luận có thể ngẫu nhiên đúng,
như trong trường hợp sau:
c) Tất cả mèo đều là động vật.
Tất cả hổ đều là đều là động vật.
Vì thế tất cả hổ đều là mèo.