Kiến thức chứng khoán

Binh pháp Tôn Tử trong kinh doanh chứng khoán Tôn Tử nói: "Binh pháp có năm việc: 1 là đo lường, 2 là ước đoán, 3 là tính toán, 4 là so sánh, 5
là chiến thắng".
Phân tích, đánh giá các điều kiện chiến lược để xác định tình hình hiện tại của thị trường. Tiếp
theo phải tiên liệu khi những điều kiện nói trên thay đổi thì thị trường biến chuyển ra sao (up hay
down?), trong kết quả nhắm tới có hàm chứa rủi ro nảo? Bạn có thể chấp nhận mạo hiểm bao
nhiêu phần vốn liếng của bạn? Sử dụng vốn liếng cách nào cho tốt nhất?
Bạn cần biết khi nào nên tham gia vào một vụ giao dịch, nhưng quan trọng hơn nữa là phải biết
khi nào nên thoát ra khỏi nó.

Lời khuyên cho người mới lên sàn

Phần lớn những người mới chơi chứng khoán đều không biết chính xác khi nào cần phải
bán cổ phiếu. Thực tế thì việc chọn thời điểm bán thường khó hơn việc chọn thời điểm
mua. Nhưng chính điều này mới quyết định lợi nhuận cho những người chơi cổ phiếu.

Người đầu cơ (còn gọi là người chơi cổ phiếu) khác với một nhà đầu tư, đây là hai loại
người khác nhau trong thị trường chứng khoán.Steve Anderton, người sáng lập ra Hãng
Tactical Trader của Anh, khuyên rằng: “Nếu bạn quyết định trở thành một người chơi cổ
phiếu thì hãy quên đi nguyên tắc chính của một nhà đầu tư là ‘mua và giữ’. Khi mua cổ
phiếu, người chơi cổ phiếu phải biết khi nào sẽ bán chúng”.

“Việc ra quyết định bán cổ phiếu đôi khi rất khó khăn. Mọi người thường không chịu
thừa nhận sai lầm của mình và không muốn bán cổ phiếu khi chúng hạ giá vì hy vọng giá
sẽ tăng trở lại. Và họ cũng khó khăn không kém khi ra quyết định bán những cổ phiếu
đang tăng giá: có cảm tưởng rằng giá sẽ còn tăng nữa và người chơi cổ phiếu thường tiếc
những khoản lợi nhuận còn ‘chưa có’ này”. “Bán là quyết định khó khăn nhất khi bạn

đăng tải trên những tờ báo và các tạp chí chuyên ngành. Người chơi chứng khoán phải tự
xác định cho mình mức giá mà anh ta sẵn sàng bán những c
ổ phiếu mà mình đã mua.

Khi mua cổ phiếu, những người điều hành Quỹ Needham Growth Fund đã xác định giá
có thể bán ra dựa trên dự báo về mức lợi nhuận và khả năng phát triển kinh doanh của
hãng phát hành cổ phiếu. Vào năm 2002, Seagate Technology, một công ty nghiên cứu
công nghệ lưu trữ thông tin, lần đầu tiên lên sàn chứng khoán và Needham Growth Fund
mua cổ phiếu của hãng này với giá 12 đôla/một cổ phiếu. Những nhà điều hành quỹ xác
định 25 đôla là giá có th
ể bán được, theo họ ở mức giá này tương quan giữa vốn đầu tư
và hệ số P/E đã là quá cao. Vì vậy, vào cuối năm 2003, khi giá đạt mức 25 đôla, quỹ đã
quyết định bán một phần cổ phiếu Seagate của mình.

Nhìn lại sự việc, một nhà điều hành của quỹ nói: “Đáng lẽ ra chúng tôi phải bán hết số cổ
phiếu này mới phải, vì chỉ một thời gian ngắn sau là giá bắt đầu giảm. Chúng tôi rút ra
bài học: khi mua cổ phiếu phải xác định giá cần bán và khi cổ phiếu đạt đến mức giá này
thì phải bán hết”. Ông còn nói thêm: tuy nhiên mức giá này, trong một số tình huống có
thể được xem xét lại, ví dụ trong trường hợp lợi nhuận hoặc mức tiêu thụ sản phẩm/dịch
vụ của hãng phát hành cổ phiếu tăng đột ngột.

Khi giá cổ phiếu đạt mức xác định những ngườ
i chơi chúng khoán nên ra lệnh bán (take
profit) trên hệ thống giao dịch mà họ sử dụng (ví dụ như QUIK и NetInvestor). Hệ thống
này sẽ thực hiện mệnh lệnh tự động. Những người chơi cổ phiếu nên định sẵn thời hạn
thực hiện lệnh take profit hay stop loss, ví dụ sau hai hoặc ba tháng. Lệnh sẽ “treo” sẵn
trên hệ thống giao dịch và chờ đến khi cổ phiếu đạt mức giá xác định thì thực hiện.

Giới hạn tổn thất


vào những chiếc ô tô do các hãng này sản xuất. Theo đánh giá của Hodges, việc tăng
mạng lưới khách hàng tất sẽ kéo theo sự tăng lợi nhuận cho hãng.

Hodges bán cổ phiếu Satellite Radio của mình vào đầu năm 2005 với giá mỗi cổ phiếu là
35 đôla. Ông đưa ra quyết định này sau buổi gặp gỡ hàng năm với những nhà đầu tư, ban
lãnh đạo Satellite Radio nói về việc “mở rộng mạng lưới người sử dụng nhưng không có
một lời nào nói về những lợi nhuận thu được”. Hodges hiểu rằng: quan điểm của ông cho
rằng việc tăng số lượng ng
ười sử dụng sẽ có ảnh hưởng tích cực đến tình hình tài chính
của Satellite Radio đã không đúng với sự thực. Và hóa ra quyết định bán số cổ phiếu này
của ông là hoàn toàn đúng đắn: một thời gian ngắn sau cổ phiếu của Satellite Radio bắt
đầu giảm. Giá cổ phiếu thậm chí giảm xuống tới 10 đôla (Hodges lại một lần nữa mua cổ
phiếu của hãng ở mức giá này), và hiện nay giá lại tăng lên 14 đôla.

Quan sát thị trường

Nếu tình hình thị trường chứng khoán xấu đi, theo Morgan, những người chơi cổ phiếu
nên bán bớt một số cổ phiếu của mình. “Có thể bạn không muốn hoàn toàn rút khỏi cuộc
chơi, vì vậy hãy rút một phần vốn đầu tư của mình để bảo toàn lực lượng. Và sau đó một
thời gian hãy phân tích lại tình hình thị trường để đưa ra nhữ
ng quyết định mới”, ông nói.
Trong trường hợp này, việc đầu tiên là bán đi phần đầu tư mạo hiểm nhất, sau đó bán một
phần cổ phiếu của những công ty nhỏ vì nó có thể giảm giá nhiều hơn những cổ phiếu
của những “cây đại thụ”, Skott Billodo, Giám đốc đầu tư vào những công ty vừa và nhỏ
Fifth Third Asset Management, chia sẻ kinh nghiệm.

Tuy nhiên, một số nhà chơi chứng khoán chuyên nghiệp lại cho rằng không nên chộp lấy
các pha lên hay xuống của thị trường nói chung mà tập chung sự chú ý vào cổ phiếu của
những công ty nhất định nào đó. “Chúng tôi không dự đoán chiều hướng của thị trường
mà tập chung vào việc tìm kiếm những cổ phiếu có triển vọng”, Hodges nói.


Do kiếm được siêu lợi nhuận trong một khoảng thời gian rất ngắn khi tham gia thị trường
chứng khoán, hầu hết những người dư ti
ền từ nhiều tầng lớp xã hội, giới tính, tuổi tác ở
trong nước và sau này cả nước ngoài cùng đổ tiền nhàn rỗi của mình vào chứng khoán vì
thấy sức hút siêu lợi nhuận trong khoảng thời gian ngắn.

Vô hình chung, chính thị trường chứng khoán và sức hút mới mẻ của nó đã hoạt động
hiệu quả khi thu hút được hầu hết vốn nhàn rỗi trong dân mà trước đó chưa một lĩnh vực
nào làm được hi
ệu quả như vây tính đến thời điểm này.

Một lý do khác đẩy giá cổ phiếu lên mức quá cao so với giá trị thực của nó chính là sự dự
báo về viễn cảnh kinh tế phát triển với việc Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức
Thương mại Thế giới (WTO) cùng lộ trình giảm thuế mạnh mẽ theo qui định của WTO.
Việc tổ chức thành công hàng loạt các sự kiện quốc tế về thể thao như: seagames..v..v, về
kinh tế như APEC và xã hội (giảm tỉ lệ đói nghèo nhanh) và các hoạt động chính trị với
tầm ảnh hưởng mạnh mẽ trên toàn thế giới trong thời gian gần đây. Bên cạnh đó những
hiệu ứng từ việc hàng loạt các công ty hàng đầu thế giới đã chọn Việt Nam là địa đ
iểm
đầu tư với qui mô cực lớn (như Intel, Cannon...v..v đã góp phần "đốt cháy" thêm kỳ vọng
của người dân về một thị trường Việt Nam phát triển trong thời gian tới.

Tiềm năng đầu tư trong ngắn hạn cũng như dài hạn vào thị trường chứng khoán Việt Nam
- một thị trường được coi là "con hổ thức giấc" với tốc độ phát triển kinh tế hàng đầu thế
giới là thỏi nam châm hấp dẫn các nhà đầu tư nước ngoài khi mà đã có hàng loạt các
công ty hàng đầu thế giới đầu tư vào Việt Nam. Mặt khác các nhà đầu tư nước ngoại
nhận rõ được thị trường chứng khoán Việt Nam đang ở thời kỳ đầu nên đã mua vào rất
nhiều cũng đã tạo ra cơn sốt trên thị trường, theo đó nhiều nhà đầu tư Việt Nam cũng
thấy khả năng tiềm tàng này và "tát nước theo mưa" mua vào.