Lupus ban đỏ hệ thống: Thuốc
và cách dung

Ban cánh bướm - Một triệu chứng ở bệnh Lupus ban đỏ.
Bệnh Lupus ban đỏ hệ thống có khuynh hướng gia tăng. Hiện nay có nhiều
thuốc chữa nhưng lại khó dùng. Vì vậy, người bệnh cần đi khám bệnh để có chỉ
định dùng thuốc và cách dùng phù hợp, tránh tự ý sử dụng...
Lupus ban đỏ hệ thống là bệnh tự miễn. Kháng nguyên được hình thành tại
chỗ do nhiều nguyên nhân (chấn thương, tiếp xúc với hóa chất, vi khuẩn, thuốc,
chất độc, tia xạ...). Chúng làm cho cơ thể tự sinh ra kháng thể chống lại chính các
tế bào của cơ thể gây hại cho nhiều cơ quan, tổ chức. Bệnh thường mắc ở lứa tuổi
10 - 40, nhiều nhất ở tuổi 20 - 40 và ngày càng có khuynh hướng tăng. Đây là
bệnh mạn tính, đan xen giữa đợt bùng phát và đợt lui bệnh. Thuốc không chữa
khỏi, chỉ làm giảm triệu chứng, ổn định bệnh. Từ khi có các thuốc ức chế miễn
dịch tiên lượng bệnh đáp ứng với thuốc có khả quan hơn, nâng cao chất lượng, kéo
dài thêm cuộc sống 10 - 20 năm so với trước. Do bệnh gây tác hại trên nhiều cơ
quan tổ chức, nên phải dùng nhiều loại thuốc. Hơn nữa, trạng thái và mức độ bệnh
khác nhau nên khó có phác đồ điều trị thống nhất. Có thể dùng một, hai, ba, thậm
chí bốn thuốc với liều lượng thay đổi cho phù hợp.
Thuốc ức chế miễn dịch
Cyclophosphamid (endoxan) làm giảm triệu chứng protein niệu, giảm
creatinin máu, cải thiện các triệu chứng về thận. Thường dùng với liều thấp
(100mg/ngày) khác với khi dùng chống thải loại (trong ghép thận), lúc bệnh tương
đối ổn định thì chuyển sang dùng loại nhẹ ít độc hơn (azathiopin) sẽ giảm bớt các
tác dụng phụ do thuốc gây ra.
Cyclosporin A ức chế chọn lọc trên tế bào lympho T, cải thiện tổn thương
nội tạng, đặc biệt là thận. Thường dùng liều thấp (2-4mg/ngày) khác với khi dùng
chống thải loại (trong ghép thận) nên giảm bớt độc tính do thuốc gây ra với người
bệnh.
Methotrexat làm giảm các tổn thương ở khớp, da, niêm mạc kể các trường
hợp dùng glucocorticoid, chống sốt rét chloroquin không đáp ứng.

rệt hơn (giảm tới 75%, kéo dài hơn tới 48 giờ); giảm sự sinh sản và ức chế sự hoạt
hóa lympho bào hơn; làm giảm kéo dài glubolin miễn dịch (IgG) và các phức miễn
dịch khác... nên cho hiệu quả tức thời và cao hơn khi dùng dạng uống.
Do thuốc gây ức chế miễn dịch nên làm cho người bệnh giảm sức đề kháng,
dễ bị nhiễm khuẩn, biến chứng nhiễm khuẩn nặng có thể tử vong. Có thể gây động
kinh, cơn trầm cảm, loạn thần kinh cấp, đau khớp cơ, viêm tụy, loét và xuất huyết
đường tiêu hóa... Chỉ dùng phương pháp này khi bệnh gây các tổn thương nội tạng
nặng (phổi, thận, tim mạch, máu..). Ví dụ như tràn dịch màng phổi, tràn dịch màng
tim...
Thuốc chống sốt rét chloroquin: Có tác dụng làm giảm tổn thương khớp,
da (sau 3 tuần hay vài tháng). Thường phối hợp với corticoid, hay kháng viêm
không steroid, có khi kết hợp thêm thuốc ức chế miễn dịch. Người bệnh thường
phải dùng thuốc kéo dài nên chọn dạng hydrochloroquin ít độc hơn.
Thuốc kháng viêm không steroid: Có tác dụng làm giảm triệu chứng viêm,
đau. Thường kết hợp với corticoid hoặc có khi kết hợp thêm thuốc chế miễn dịch.
Khi kết hợp hiệu quả kháng viêm, giảm đau đạt được tốt hơn.
Hiện trên thị trường có nhiều thuốc trong đó có các thuốc mới làm cho kết
quả điều trị Lupus ban đỏ hệ thống tiến bộ nhiều so với trước. Nhưng do thuốc có
tính độc, khó dùng trên cơ địa khá phức tạp nên phải thận trọng. Dù là loại thuốc
phải kê đơn hay không kê đơn (OTC), dạng uống hay dạng tiêm, nhất thiết phải có
sư chỉ định của thầy thuốc