Viêm mũi dị ứng - Dùng thuốc
như thế nào?

Viêm mũi dị ứng (VMDU) xuất hiện theo mùa (vào dịp đông xuân do
bụi phấn hoa cây cỏ) hoặc quanh năm (do lông súc vật, bụi từ quần áo, chăn,
gường chiếu hay các loại khói bụi khác). VMDU thường gặp ở người có cơ
địa dễ nhạy cảm với dị nguyên.
Biểu hiện cụ thể: ngứa, hắt hơi, chảy nước mũi, chảy nước mắt, phù
niêm mạc, ngạt mũi. Rất nhiều người chữa kém hiệu quả, nhưng nếu biết
dùng đúng thuốc, đúng kỹ thuật tuy không khỏi hẳn nhưng cũng ổn định
trong thời gian khá dài, giảm rõ triệu chứng, dễ hơn rất nhiều.
Thuốc dùng trong VMDU gồm các thuốc cũ: nhóm kháng histamin, nhóm
chống nghẹt mũi, các thuốc mới: nhóm corticoid hít.
Nhóm kháng histamin
Chống ngứa mũi, chảy nước mũi, chảy nước mắt nhưng không làm co
mạch nên không chống được nghẹt mũi. Dùng thế hệ cũ (chlopheniramin) gây
buồn ngủ, không dùng được cho người lái xe, vận hành máy, cần tập trung. Dùng
thế hệ mới (claritin, acrivastin) không gây buồn ngủ, tiện lợi hơn.
Nhóm chống nghẹt mũi
Natrichlorid: dung dịch natriclorid đẳng trương (0,9%) làm co mạch nên
chống được nghẹt mũi. Không độc. Dùng cho người lớn, trẻ em, kể cả sơ sinh.
Naphazolin: làm cường giao cảm gây co mạch tại chỗ ở mũi nên chống
nghẹt mũi. Dùng dạng nhỏ mũi 0,05 - 0,1% cho người lớn. Với trẻ em: cũng gây
cường giao cảm nhưng mạnh hơn, trước hết tác dụng tại chỗ gây co mạch mạnh,
làm cho máu không đến niêm mạc mũi, gây hoại tử; sau đó hấp thu vào bên trong,
gây nhức đầu, chóng mặt, tăng huyết áp, tim nhanh, kích động, lo âu; đặc biệt là
gây co mạch ở não, tim, da đầu có thể dẫn đến tử vong.
Không dùng cho trẻ em dưới 15 tuổi.
Xyclomethazolin: do làm co mạch nên chống nghẹt mũi. Dùng cho người
lớn hay trẻ em nhưng không quá 3 ngày. Không dùng cho trẻ dưới 2 tuổi.
Phenylephrin: làm tăng tiết adrenalin gây hiện tượng adrenegic làm co

mũi. Corticoid hít thường có hiệu lực ngay trong vòng 24 - 48 giờ. Tuy nhiên để
có hiệu lực đầy đủ cần một khoảng thời gian cần thiết (chẳng hạn như 2 – 4 ngày
với fluticason, 3 - 7 ngày với bude sonid). Cần điều trị đều đặn theo khoảng cách
giữa các lần dùng thích hợp mới có hiệu quả. Chẳng hạn như với fluticason dùng
mỗi ngày 2 lần (8 giờ sáng và 8 giờ tối, sau đó có thể duy trì liều thấp hơn mỗi
ngày 1 lần).
Để thuốc sớm có hiệu quả lúc khởi đầu, có thể dùng corticoid hít phối hợp
với các thuốc kháng histamin, giãn phế quản, coricoid uống; sau đó có thể ngừng
các thuốc phối hợp này, chỉ duy trì bằng corticoid hít.
Corticoid hít không độc nhưng cũng có thể gây ra một số tác dụng không
mong muốn như: đau đầu, viêm họng, kích ứng mũi, hắt hơi, ho, buồn nôn, nôn,
chảy máu cam, phát ban da, ngứa, sưng mặt, sốc phản vệ, nhưng ít gặp.
Dạng thuốc hít nếu dùng kéo dài kèm theo corticoid uống cũng có thể bị
ngộ độc toàn thân, biểu hiện: cường vỏ thượng thận, nếu ngừng ngay thuốc uống
lại có thể gây suy thượng thận. Cần cẩn thận khi phối hợp với corticoid uống trong
trị viêm mũi hay với người viêm mũi có kèm thêm hen (như nói trên).
Với người mang thai cho con bú: corticoid gây hại thai, tiết vào sữa gây hại
trẻ bú. Tuy nhiên, với corticoid hít chưa thấy hiện tượng này nên vẫn có thể dùng
cho người có thai cho con bú. Không dùng corticoid hít chữa VMDU cho trẻ em
dưới 12 tuổi, riêng beclomethason không dùng cho trẻ dưới 6 tuổi. Corticoid hít
hầu như không độc, có thể dùng lâu dài ổn định bệnh, được coi là thuốc chủ lực
trong điều trị VMDU.
Về kỹ thuật dùng thuốc