Ảnh hưởng của thuốc lá tới quá trình
dùng thuốc chữa bệnh

Thuốc lá âm thầm hủy hoại sức khỏe con người.
Có rất nhiều người vừa uống thuốc chữa bệnh vừa hút thuốc lá. Điều này có
nên không? Thuốc lá ảnh hưởng đến thuốc chữa bệnh như thế nào?
Khói thuốc lá gồm 95% là hỗn hợp khí trong đó có các chất chính là
carbonic, oxitcarbon, acid cyanic; 5% là các bụi nhỏ li ti trong đó có các chất
chính là nicotin (tan trong nước), hắc ín, N-nitrosamin, amin thơm, hydrocarbua
vòng thơm (tan trong dầu). Các chất đó hấp thu vào cơ thể, chuyển hóa như mọi
chất khác. Trong quá trình đó, chúng hoặc các chất chuyển hóa của chúng sẽ
tương tác với thuốc. Càng hút nhiều thuốc lá, các chất đó sẽ có nồng độ cao trong
cơ thể, tương tác càng dễ xảy ra.
Nicotin gây ra các tác dụng trái ngược nhau trên hệ thần kinh giao cảm:
Lúc đầu kích thích hạch phó giao cảm gây giãn mạch, hạ huyết áp, làm chậm nhịp
tim nhưng chỉ trong một thời gian ngắn. Ngay sau đó, lại kích thích hạch phó giao
cảm và tuyến thượng thận làm tăng adrenalin, gây co mạch, tăng huyết áp, tăng
nhịp tim, tăng tiết dịch vị, đồng thời làm giãn đồng tử, tăng nhu động ruột. Cuối
cùng, với liều cao sẽ làm khó thở, suy và liệt hô hấp. Những tác động này sẽ ảnh
hưởng đến nhiều thuốc:
Với thuốc dùng trong bệnh hen, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
Tuy cơ chế bệnh sinh của hai bệnh này khác nhau nhưng đều có triệu chứng
co thắt phế quản gây khó thở. Thuốc kháng cholinergic như ipratropium,
tiotropium (dùng trong bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) chống lại các co thắt gây ra
bởi trương lực phó giao cảm. Thuốc chủ vận beta-2 như salbutamol, salmeterol
(dùng trong cả hai bệnh) làm cường giao cảm gây ra hiện tượng giống như ức chế
giao cảm làm giãn cơ. Kết quả cuối cùng là chúng đều làm giảm co thắt phế quản,
làm dễ thở. Khi dùng các loại thuốc này mà hút thuốc lá thì nicotin trong thuốc lá
gây ra các tác dụng trái ngược nhau rất phức tạp, trong đó có lúc làm kích thích
phó giao cảm gây tác dụng ngược lại, làm giảm hiệu lực của thuốc. Khi hút thuốc
lá nhiều, nicotin tích lũy dần, tạo ra nồng độ cao thường xuyên trong cơ thể, không

cầu phải phát huy hiệu lực sớm thì điều này sẽ là một trở ngại. Ví dụ cần dùng
insulin làm giảm đường huyết sớm nhưng thuốc lá lại làm insulin chậm hấp thu
vào máu nên khó phát huy trọn vẹn hiệu lực.
Với một số thuốc khác
Nicotin làm tăng nhu động ruột. Nếu dùng atropin, chlopheniramin giảm
nhu động ruột dạ dày để chống nôn mà lại hút thuốc lá thì thuốc này không phát
huy được hiệu lực. Những tác động của nicotin trên nhiều thuốc thông thường ít
được để ý.
Các chất hydocarbua thơm có trong thuốc lá khi vào cơ thể bắt buộc gan
phải tăng cường hoạt động để chuyển hóa thành các chất khác. Các chất trong
thuốc lá như bezopyren, anthracin, phenathren trong quá trình chuyển hóa của
mình sẽ làm tăng sự chuyển hóa của thuốc làm giảm hiệu lực thuốc. Thí dụ
theophylin bị các chất trên làm tăng cường chuyển hóa, sớm mất hiệu lực, vì vậy
người hút thuốc lá muốn dùng theophylin có hiệu quả thì phải tăng liều trong khi
khoảng cách giữa liều dùng và liều độc của theophylin là rất hẹp.
Thuốc lá không chỉ gây tương tác bất lợi trong thời gian dùng thuốc mà còn
gây ra nhiều tác dụng bất lợi khác trong quá trình mang bệnh khiến cho việc dùng
thuốc sẽ khó đạt hiệu quả. Không chỉ kiêng thuốc lá lúc dùng thuốc mà nên kiêng
khi bị bệnh (như kiêng hút thuốc lá khi bị bệnh phổi tắc nghẽn mạn, bệnh hen,
bệnh dạ dày, huyết áp, tim mạch...).