CA DAO

II. LỊCH SỬ VÀ ĐẤT NƯỚC.

1. Ai về Phú Thọ cùng ta
Vui ngày giổ Tổ tháng ba mùng mười (1)
2. Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày giỗ Tổ mùng mười tháng ba.

1. Nhớ xưa đương thủa triều Hùng
Vũ Ninh nổi đám bụi hồng nẻo xa.
2. Trời thương Bách Việt sơn hà
Trong nơi thảo mãng nảy ra kỳ tài.
3. Lên ba đáng tuổi anh tài
Roi ngà, ngựa sắt ra oai trận tiền.
4. Một phen khói lửa dẹp yên,
Sóc Sơn nhẹ gót thần tiên lên trời. (2)

(1). Giỗ Tổ: Hùng Vương.
(2). Bài này nói về Thánh Gióng.
CA DAO

1. Ai về đến huyện Đông Đông Anh
Ghé thăm phong cảnh Loa thành Thục Vương.

1. Ru con con ngủ ngon lành
Để mẹ gánh nước rửa bành ông voi
2. Muốn coi lên núi mà coi


CA DAO

1. Nhong nhong ngựa ông lại về
Cắt cỏ Bồ Đề cho ngựa ông ăn. (1)

1. Lạy trời cho cả gió lên
Cho cờ vua Bình Định bay trên kinh thành (2)

(1). Câu này nói lên nỗi vui mừng của nhân dân khi nghĩa quân của Lê Lợi tiến về
đóng ở bến Bồ Đề (huyện Gia Lâm, Hà Nội), chuẩn bị tổng tấn công quân xâm
lược nhà Minh giải phóng thành Đông Quan (nay là thủ đô Hà Nội)
(2). Ngày 2 tháng 1 năm Bính Tuất (1418) Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa chống quân
xâm lược nhà Minh và tự xưng là Bình Định Vương. Câu này nói lên ước vọng của
nhân dân mong cho nghĩa quân của Lê Lợi mau giải phóng đất nước.

CA DAO

1. Ai lên Biên Thượng, Lam Sơn
Nhớ Lê Thái Tổ chặn đường quân Minh. (1)

1. Đời vua Thái Tổ, Thái Tông
Con bế, con dắt, con bồng, con mang. (2).

(1). Biên Thượng, Lam Sơn: thuộc huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa.
(2). Lê Thái Tổ, Lê Thái Tông: Đời hai vua này nhân dân sống sung túc. Sinh con
đẻ cái, sản xuất và chăn nuôi đều phát triển.

CA DAO


Thái Bình, quê hương Phan Bá Vành. Sau Minh Mạng bắt đổi làng Minh Giám
thành Nguyệt Giám. Nguyệt Lâm nay thuộc xã Vũ Bình, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái
Bình còn Nguyệt Giám thuộc xã Minh Tân, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình.

CA DAO

1. Có chàng Công Tráng họ Đinh
Dựng lũy Ba Đình chống đánh giặc Tây.
2. Cơ mưu, dũng lược ai tày
Chẳng quản đêm ngày vì nước lo toan
3. Dù cho vận nước chẳng còn,
Danh nghĩa vẹn toàn, muôn thủa không phai. (1)

1. Vườn ai trồng trúc, trồng tre
Ở giữa trồng chè, hai bên đào ao
2. Ấy nhà một đấng anh hào
Họ Phan làng Thái, đồng bào kính yêu.(2)

(1). Lũy Ba Đình: Một căn cứ chống Pháp của nghĩa quân Cần Vương Thanh Hóa
dưới sự chỉ huy của: Đinh Công Tráng, Phạm Bành, Hoàng Bật Đạt. Ba Đình là
ba làng: Mỹ Khê, Thượng Thọ và Mậu Thịnh thuộc huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh
Hóa.
(2). Họ Phan, làng Thái: Tức Phan Đình Phùng người làng Đông Thái nay là Đức
phong, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh.

CA DAO

1. Sông Lam một dải nông sờ
Nhớ người quân tử bơ vơ nổi chìm. (1)


Một nhánh của sông Ba chảy qua Bình Định đổ xuống cửa biển Quy Nhơn. CA DAO

1. Chiều chiều én liệng truông Mây
Cảm thương chú Lía bị vây trong thành. (1)

1. Gò Công anh dũng tuyệt vời
Ông Trương "đám lá tối trời" đánh Tây. (2)

1. Vĩnh Long có cặp rồng vàng
Nhất Bùi Hữu Nghĩa, nhì Phan Tuấn Thần. (3)

(1). Lía: tên một lãnh tụ nghĩa quân, quê ở Bình Định đã nổi dậy chiếm truông
Mây (Bình Định) chống chúa Nguyễn.
(2). Cuối thế kỷ 19 khi thực dân Pháp xâm lược phía nam tổ quốc. Trương Định
đã anh dũng lãnh đạo nhân dân chiến đấu. Nghĩa quân thường trú ở "đám lá tối
trời" bất ngờ đánh úp quân giặc.
(3). Bùi Hữu Nghĩa, Phan Tuấn Thần: những nhà nho yêu nước đã dùng bút lông
làm thơ văn chống Pháp, đả kích bọn gian nịnh theo Tây.

CA DAO

1. Chiều chiều trước bến Văn Lâu
Ai ngồi ai câu
Ai sầu ai thảm
Ai thương ai cảm
Ai nhớ ai trông
2. Thuyền ai thấp thoáng bên sông