Sáng kiến kinh nghiệm
Sử dụng có hiệu quả
Đồ dùng dạy học các lớp 1, 2 , 3
************************
I- Đặt vấn đề :
1- Cơ sở lý luận :
Trong thời đại ngày nay, khoa học kỹ thuật phát triển với tốc độ
nhanh, thông tin khoa học ngày càng nhiều song thời gian dành cho mỗi tiết
học trong trờng phổ thông không thay đổi. Để theo kịp sự phát triển của xã
hội và cung cấp cho học sinh những kiến thức mới nhất, đầy đủ nhất trong
một thời gian có hạn, việc đổi mới phơng pháp dạy học luôn là vấn đề bức xúc
đợc nhiều ngời quan tâm. Thực tế cho thấy việc dạy học nói chung và dạy học
ở tiểu học nói riêng đã có sự đổi mới nhiều về phơng pháp. Những phơng
pháp dạy học kích thích sự tìm tòi, đòi hỏi sự t duy của học sinh đợc đặc biệt
chú ý. Song để cho giờ học thực sự đổi mới, việc sử dụng thiết bị đồ dùng dạy
học là hết sức cần thiết.
Thiết bị đồ dùng dạy học là những phơng tiện vật chất giúp cho
giáo viên và học sinh tổ chức hợp lý có hiệu quả, quá trình giáo dục, giáo
dỡng đối với các môn học trong nhà trờng nhằm thực hiện chơng trình dạy
học. Trong quá trình đổi mới phơng pháp dạy học, thiết bị đồ dùng dạy học là
một trong những điều kiện cơ bản không thể thiếu để giáo viên, học sinh thực
hiện mục tiêu dạy học . Hơn nữa thiết bị đồ dùng dạy học tạo điều kiện trực
tiếp cho học sinh huy động mọi năng lực hoạt động nhận thức, tiếp cận thực
tiễn, nâng cao khả năng tự học, rèn luyện kỹ năng học tập và thực hành. Thiết
bị đồ dùng dạy học là vật chất hữu hình tởng nh là vô tri vô giác nhng dới sự
điều khiển của ngời giáo viên, thiết bị đồ dùng dạy học thể hiện khả năng s
phạm của nó : Làm tăng tốc độ truyền thông tin, tạo ra sự lôi cuốn, hấp dẫn
làm cho giờ học sinh động, hiệu quả hơn .
Nếu việc "Dạy chay, dạy suông" làm cho ngời học thụ động
không phát huy đợc tính tích cực, chủ động sáng tạo thì sự hỗ trợ đắc lực của
thiết bị sẽ là cầu nối giữa ngời dạy và ngời học, làm cho hai nhân tố này gắn

nhiều trang thiết bị và đồ dùng dạy học, có những thùng đồng bộ để dạy cho
cả cấp học và những bộ va-li để dạy theo lớp nhng thống kê theo danh mục thì
số lợng vẫn cha đáp ứng đợc đầy đủ.
Ví dụ : Ở phân môn luyện từ và câu ( lớp 2, 3) hay từ ngữ ( lớp 4,
5), đồ dùng dạy học mà Công ty sách và thiết bị trờng học sản xuất , cung cấp
cho các trờng hiện nay chủ yếu là các loại tranh ảnh, song một số tranh ảnh do
sản xuất chung cho tất cả các trờng tiểu học trong cả nớc nên so với kiến thức
hiểu biết của học sinh từng vùng có lúc thừa loại này nhng lại thiếu loại khác.

* Về giáo viên :
Từ thực tế thiết bị đồ dùng dạy học còn thiếu, bản thân giáo viên
còn ngại sử dụng, cán bộ phụ trách thiết bị ở trờng lại kiêm nhiệm những việc
khác nên việc mợn - trả gặp nhiều khó khăn. Đây là một trong những nguyên
nhân làm cho giáo viên lên lớp sử dụng đồ dùng thiếu thờng xuyên .
Trong quá trình sử dụng đồ dùng dạy học, một số giáo viên còn
lúng túng. Chẳng hạn khi dạy giải nghĩa từ họ nghĩ rằng cứ đa ra tranh ảnh,
vật thật cho học sinh quan sát là đảm bảo điều kiện để giải nghĩa từ. Trên thực
tế, nhiều tranh ảnh, vật thật cha cung cấp hết nghĩa của từ cần giảng mà phải
có sự hỗ trợ bằng lời nói của giáo viên.
Mặt khác tuy rằng 100 % giáo viên đều nhận thức đúng ý nghĩa,
tác dụng to lớn của đồ dùng dạy học trong quá trình hình thành kiến thức cho
học sinh, nhiều giáo viên đã biết vận dụng đúng lúc, đúng chỗ và đúng mức
độ các đồ dùng dạy học. Song cũng có nhiều giáo viên vẫn cha hiểu rõ cấu tạo
của bộ đồ dùng hàng khối, lớp mà mình phụ trách , cha biết rõ số lợng đồ
dùng trong bộ đồ dùng dạy học, cha nhớ phạm vi sử dụng của các đồ dùng dạy
học cho các tiết dạy. Đặc biệt những thao tác kỹ thuật trong khi sử dụng đồ
dùng dạy học theo những dụng ý s phạm còn ít đợc giáo viên chú ý.
Ví dụ: Giáo viên dạy toán lớp 2 khi hình thành bảng nhân 2 cho
học sinh đã làm nh sau :
+Bớc 1: Giáo viên lấy một tấm nhựa có 2 chấm tròn và nói :"2

Trong khuôn khổ của bài viết, với phạm vi trách nhiệm của một giáo
viên đứng lớp tôi xin trình bày một số nội dung sau :

1-Về phía nhà trờng :
Ngay từ đầu các năm học, nhà trờng đã bố trí cán bộ phụ trách th
viện, thiết bị, có thời gian làm việc phù hợp, tạo điều kiện cho giáo viên mợn
và trả. Riêng các va-li đồ dùng dạy học theo lớp, nhà trờng kiểm kê theo danh
mục, giải quyết cho giáo viên mợn nguyên cả bộ ngay từ đầu năm học và
cuối năm học trả lại . Có nh vậy giáo viên mới có thể chủ động trong việc sử
dụng cũng nh có kế hoạch tự làm các loại thiết bị và đồ dùng dạy học còn
thiếu.
Để giúp cho việc bảo quản và sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy
học. Chúng tôi đã tham mu với Hội cha mẹ học sinh để cha mẹ học sinh đóng
mỗi lớp 1 tủ sắt để bảo quản đồ dùng dạy học và đợc để ngay tại lớp học, rất
thuận lợi cho giáo viên và học sinh khi sử dụng đồ dùng thiết bị .

2-Với bản thân giáo viên :
Mỗi giáo viên phải nắm vững các danh mục đồ dùng dạy học đã
đợc cung cấp trên cơ sở đó giáo viên hoặc tổ chuyên môn có thể sắp xếp theo
từng chủ đề, đề tài. Để giải quyết một số thiết bị đồ dùng còn thiếu, giáo viên
trong cùng một tổ phối hợp với nhau su tầm, tự làm thêm đồ dùng theo chủ đề,
đề tài.
Ví dụ : Khi dạy tự nhiên xã hội hoặc đạo đức, tranh ảnh, đồ dùng
phục vụ cho dạy các môn này có nhiều trên báo chí, báo ảnh, bu ảnh, lịch tờ
hoặc hoa quả, vật thật … Giáo viên có thể lựa chọn để sử dụng làm phong phú
thêm đồ dùng dạy học của mình. Tuy nhiên khi chọn tranh ảnh, vật thật giáo
viên cũng phải chú ý đến tính điển hình, phản ánh trung thực và chính xác,
đảm bảo tính khoa học, tính s phạm và tính mỹ thuật .

3 – Nghiên cứu sử dụng đồ dùng dạy học mới.

Để làm thiết bị dạy học tôi có thể :
-Su tầm tranh ảnh có ở các loại báo, hoạ báo, tạp chí, bìa lịch…
- Su tầm các vật dụng nh : Vỏ hộp, can nhựa, vỏ chai, dây thép…
- Chọn các loại vật liệu sẵn có ở địa phơng nh : Trái cây, hoa, gỗ,
tre, rơm, đất …