Bệnh sán và thuốc điều trị

Xét nghiệm tìm giun sán ở Viện sốt rét, ký sinh trùng và côn trùng TW.
Bệnh truyền nhiễm nói chung và bệnh do giun sán nói riêng là những
bệnh có đặc điểm dịch tễ học liên hệ mật thiết đến các yếu tố môi trường và
xã hội, dễ có điều kiện phát triển ở các nước có khí hậu nhiệt đới gió mùa,
nóng ẩm, tình trạng dân trí và điều kiện kinh tế xã hội còn thấp kém, nhiều
nơi tập quán sinh hoạt còn lạc hậu. Đó chính là nguyên nhân tại sao nước ta
cũng nằm trong vùng lưu hành bệnh giun sán với tỷ lệ cao.
Tuy nhiên, trong những năm gần đây, dường như mọi người dân mới chỉ
dành nhiều sự quan tâm đến bệnh lý do giun gây ra mà quên đi bệnh lý do sán gây
nên. Trong phạm vi bài viết này đề cập đến một vài nét cơ bản về bệnh do sán gây
ra và phương thức điều trị.
Biểu hiện của bệnh do sán gây ra
Hiện có hai nhóm sán gây bệnh ở người là sán lá và sán dây, trong đó sán lá
là các loài sán có thân dẹt, ký sinh và gây bệnh ở người và một số động vật, tùy
theo vị trí ký sinh mà có các tên gọi khác nhau như sán lá gan nhỏ, sán lá gan lớn,
sán lá phổi, sán lá ruột; còn sán dây là những loài sán có thân dẹt gồm nhiều đốt
sán nối liền với nhau có thể dài tới hàng mét, có hai loài gây bệnh ở người là sán
dây lợn (vật chủ phụ là lợn) và sán dây bò (vật chủ phụ là bò), con sán trưởng
thành ký sinh ở người nên người đóng vai trò là vật chủ chính; riêng với sán dây
lợn nếu người ăn phải trứng sán thì có thể mắc bệnh sán ấu trùng hay còn gọi là
người gạo. Cũng giống như các bệnh lý do giun, bệnh do sán gây ra có liên quan
mật thiết với đặc điểm sinh thái và tập quán sinh hoạt ăn uống của người dân.
Vùng ngập nước và thường ăn gỏi cá sẽ dễ mắc sán lá gan; vùng nuôi lợn hay chăn
thả, kết hợp ăn rau sống hoặc thịt lợn sống thì dễ bị bệnh sán lợn; hay ăn lẩu
nhúng, bò tái thì dễ bị sán dây bò... Triệu chứng của bệnh phụ thuộc vào loài sán
gây bệnh.
Nếu do sán lá gan thì thường có các biểu hiện như vàng da, viêm túi mật,
viêm gan thậm chí có thể dẫn đến xơ gan.
Bệnh sán lá phổi gây ra ho nhiều, đôi khi khạc đờm lẫn máu rất dễ nhầm

mang thai và phụ nữ cho con bú mà vẫn bảo đảm an toàn, nhất là trong các trường
hợp mắc bệnh sán lợn do bệnh nhân có nguy cơ cao chuyển thành bệnh sán ấu
trùng. Niclosamid hầu như không gây tác dụng phụ đặc biệt nào, có thể gặp một số
biểu hiện rối loạn tiêu hóa nhẹ như buồn nôn và nôn, đau bụng, tiêu chảy. Cần chú
ý, không được dùng thuốc cùng với các thuốc gây nôn vì có thể gây tình trạng trào
ngược các đốt sán lên đường tiêu hóa gây tai biến mắc bệnh ấu trùng, cũng vì vậy
để đề phòng tình huống này khi tẩy bằng niclosamid nên cho bệnh nhân uống
thuốc chống nôn trước đó, và sau 3 – 4 giờ thì cho bệnh nhân uống thuốc tẩy.