GIÁO ÁN_K THUT O LNG CHNG 13: O CÁC THÔNG S MCH IN
GV: Lê Quc Huy_B môn T-L_Khoa in 1
C
C
H
H




N
N
G
G1
1
3
3
.
.



O
O



C
C
H
H

I
I


N
N

(
(
4
4L
L
T
T
)

U
R
x
=
'

Giá tr thc R
x
ca đin tr cn đo đc xác đnh theo cách mc ampemét và
vônmét trong mch nh sau:
Hình 13.1a:
v
vx
x
R
U
I
U
II
U
I
U
R
−
=
−
==

Hình 13.1b:
I

xx
a
R
R
RR
R
R
RR
−≈
+
−=
−
=
β

GIÁO ÁN_K THUT O LNG CHNG 13: O CÁC THÔNG S MCH IN
GV: Lê Quc Huy_B môn T-L_Khoa in 2
Sai s trong s đ hình b) do đ ch ca vônmét là tng đin áp ri trên ampemét
và đin tr ri trên R
x
, tc là sai s ph thuc đin tr trong ca ampemét (R
A
):
(%)100.(%)100.%
'
x
A
x
xx
b

đin tr mu là U
0
.
Da trên giá tr các đin áp đo đc tính ra giá tr đin tr cn đo R
x
:
0
00
0
0
.R
U
U
R
R
U
R
U
II
x
x
x
x
x
=⇔=⇔=
Sai s ca phép đo đin tr này bng tng sai s ca đin tr mu R
0
và sai s
ca vônmét (hoc dng c đo đin áp).
- o đin tr R

x
xxxx
=⇔=⇔=

GIÁO ÁN_K THUT O LNG CHNG 13: O CÁC THÔNG S MCH IN
GV: Lê Quc Huy_B môn T-L_Khoa in 3
Sai s ca phép đo này bng tng sai s ca đin tr mu R
0
và sai s ca
ampemét (hoc dng c đo dòng đin).
13.1.2. Các phng pháp trc tip:
 đo trc tip đin tr thng s dng Ôm k (Ohmmeter).
Nguyên lý ca ôm k: xut phát t đnh lut Ôm (Ohm’s Law):
I
U
R =

Nu gi cho đin áp U không thay đi thì da vào s thay đi dòng đin qua
mch khi đin tr thay đi có th suy ra giá tr đin tr cn đo. C th nu dùng
mch đo dòng đin đc khc đ theo đin tr R thì có th trc tip đo đin tr
R. Trên c s đó ngi ta ch to các ôm k đo đin tr.
Phân loi ôm k: ph thuc vào cách sp xp s đ mch đo ca ôm k có
th chia ôm k thành hai loi:
̇ Ôm k ni tip
̇ Ôm k song song
13.2. Ohm k (Ohmmeter).
13.2.1. Ôm k ni tip:
Là ôm k có đin tr cn đo R
x
đc ni tip vi c cu ch th t đin


vi mt c cu nht đnh s có I
ctmax
= I
ctđm
nht đnh và r
ct
= r
ctđm
nht đnh
in tr trong ca ôm k: mi ôm k cng có đin tr trong nht đnh, đc
tính nh sau:
max
0
ct
Pct
I
U
RrR =+=
Ω

GIÁO ÁN_K THUT O LNG CHNG 13: O CÁC THÔNG S MCH IN
GV: Lê Quc Huy_B môn T-L_Khoa in 4
nh vy: khi R
x
= 0:
Pct
ct
Rr
U

ca ôm k rt ph thuc ngun cung cp U
0
thng bng pin hoc cquy, nu
ngun thay đi giá tr s gây sai s rt ln.
Ví d: Nu R
x
= 0 (chp hai đu que đo) vì U
0T
<U
0
chun ban đu thì kim
ôm k không ch zêro (chú ý là kim ch zêro khi dòng I
ct
ln nht).
 khc phc điu này ngi ta có th thay đi t cm B trong nam châm vnh
cu (dng sun t) sao cho B.U = const. Tuy nhiên trong các dng c vn nng
không th dùng bin pháp này đc mà thng hn ch sai s do ngun bng
cách đa vào s đ cu trúc ca đng h đo mt chit áp hoc bin tr R
M
đ
chnh zêrô khi R
x

= 0 (chit áp R
M
trên hình 13.5).
Ôm k ni tip hn ch sai s do ngun bng bin tr R
M
mc ni tip vi
c cu ch th: hình 13.5a là s đ ôm k ni tip có bin tr R

min0

Khi làm vic có th U
0
> U
0min
, dòng I
ctmax
có th tng nu gi nguyên giá tr
các thông s ca mch nh đã tính toán  trên. Mun cho I
ctmax
không thay đi
thì phi điu chnh R
M
sao cho R có giá tr phù hp vi thông s đã tính. Vy đ
tha mãn yêu cu thang đo ca ôm k thì đin tr toàn phn ca bin tr R
M
đc
GIÁO ÁN_K THUT O LNG CHNG 13: O CÁC THÔNG S MCH IN
GV: Lê Quc Huy_B môn T-L_Khoa in 5
tính:
max
min0max0
ct
M
U
UU
R
−
≥

= 0, U
0
= U
0min
mun dòng
qua ch th lch ht thang đo (I
ctmax
) thì phi điu chnh bin tr sao cho nó có giá
tr ln nht (R = R
M
).
Nu U
0
> U
0min
vi điu kin nh trên thì I
ctmax
s tng (quá thang đo), khi đó
phi chnh bin tr sao cho I
ctmax
không thay đi tc là ôm k ch zêrô.
in tr vào ca ôm k theo s đ này là:
ct
ct
P
rR
rR
RR
+
+=

= R
Ω1
- R
ab
và ngun cung cp ca thang đo này là U
1
.
in tr R
ab
là đin tr tng đng ca r
ct
mc song song vi R (mt phn t
ca R
M
). Thng chn R ≈ 0,75 R
M
.
Khi chuyn t gii hn đo 1 sang gii hn đo 2 (đo R
x
ln hn  gii hn đo
1): đt B  v trí 2. Lúc này R
Ω2
= 10R
Ω1
. T đó đin tr ph ca mch cng thay
GIÁO ÁN_K THUT O LNG CHNG 13: O CÁC THÔNG S MCH IN
GV: Lê Quc Huy_B môn T-L_Khoa in 6
đi:
abp
RRR

phi nh đi
N ln (ví N = 10), tc là R
2
= 0,1.R
1
, lúc đó nu R
x
= 0 thì dòng trong mch s
tng lên 10 ln: I
2
= 10.I
1
.
 đm bo dòng qua ch th không đi thì phi mc thêm các đin tr phân
nhánh dòng (R
1
, R
2
) song song vi c cu ch th.
13.2.2. Ôm k s đ song song:
Cu to: theo s đ nguyên lý nh hình 13.7. B phn ch th ca ôm k ni