Kích Thước Bình Thường Của Quai động Mạch Chủ,
trên phim X quang ngực quy ước
TRÍCH LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP BÁC SĨ Y KHOA

KÍCH THƯỚC BÌNH THƯỜNG CỦA QUAI ĐỘNG MẠCH CHỦ
TRÊN PHIM X QUANG NGỰC QUY ƯỚC Ở NGƯỜI TỪ 16 ĐẾN 60 TUỔI
ĐẾN KIỂM TRA SỨC KHỎE ĐỊNH KỲ TẠI BỆNH VIỆN CẤP CỨU
TRƯNG VƯƠNG TỪ 1/9/2005 ĐẾN 1/7/2006
1.1 GIẢI PHẪU ĐỘNG MẠCH CHỦ:Động mạch chủ (ĐMC) là thân
chính của một số mạch máu với chức năng chuyên chở Oxy đến phần lớn các cơ
quan của cơ thể cho sự dinh dưỡng. ĐMC xuất phát từ phần trên của thất trái với
đường kính trung bình 3cm, sau khi đi lên một đoạn ngắn, ĐMC đi ra phía sau và
bên trái, sau đó chuyển hướng đi xuống bên trái cột sống rồi xuống khoang bụng
thông qua các chỗ hở của cơ hoành, lúc này kích thước của ĐM giảm đáng kể (
với đường kính trung bình khoảng 1,73cm). Mặt khác khi đến dưới đốt sống thắt
lưng 4, ĐMC bị chia thành ĐM chậu trái và ĐM chậu phải. [1] ,[15]

Động mạch chủ là một ĐM lớn của cơ thể, thành mạch là1 cấu trúc phức
tạp phân bố đều khắp chiều dài. Cấu trúc này gồm 3 lớp. Màng đáy là một lớp nội
mô mỏng. Hầu hết bề dày của thành ĐM là lớp giữa nới chứa đựng sợi đàn hồi, cơ
trơn và mô liên kết. Lớp ngoài là một lớp mô liên kết và đàn hồi mỏng, nó còn
chứa đựng thần kinh, hệ bạch huyết và ống màng mạch mao quản. Quai ĐMC và
thân ĐM cánh tay đầu chứa thụ thể tim mạch cảm áp điều chỉnh hệ thống huyết
áp. [14]

Phần đầu tiên được đề cập đến là gốc ĐMC. ĐMC gốc được bao quanh bởi
4 buồng tim và có khả năng giãn rộng đến một kích thước đáng ngạc nhiên thể
hiện qua sự tác động lên thành ngoài trung thất trên phim X Quang ngực sau -
trước.

ĐMC lên là sự tiếp nối với gốc ĐMC ở ngang mức nửa dưới sụn sườn thứ 3

đường kính là 4,0 - 4,5 mm, đường đi của ĐM chạy ngoằn ngoèo trong rãnh gian
nhĩ thất phải, cung cấp máu cho đoạn đầu ĐMC, ĐM phổi, toàn bộ tâm nhĩ phải,
vách gian nhĩ, tâm thất phải, mặt sau tâm thất trái và nửa sau vách gian thất. [5]
ĐM vành trái cũng tách từ cung ĐMC, ngay trên van ĐMC chui ra mặt
trước tim qua khe giữa thân ĐM phổi và tiểu nhĩ trái rồi chia làm 2 nhánh chính:
nhánh gian thất trước đi trong rãnh gian thất trước tới đỉnh tim vòng ra phía sau để
nối với ĐM vành phải. Còn nhánh mũ thì vòng ra trái trong rãnh vành đi xuống
mặt hoành và nối hoặc không nối với ĐM vành phải. [5]

Quai ĐMC là một đoạn mạch máu chuyển tiếp giữa nhánh lên và nhánh
xuống của ĐMC. Quai ĐMC bắt đầu ngang viền trên của khớp nối ức – sườn số 2
bên phải, chạy hướng lên trên và ra sau, về phía bên trái, chạy trước khí quản, sau
đó chạy về phía sau trái của phế quản gốc bên trái rồi đi thẳng dọc theo bờ trái của
cột sống, đến đốt sống ngực 4 sẽ trở thành ĐMC xuống [23]. Như vậy quai ĐMC
sẽ có 2 sự uốn cong, một là đường cong lồi lên trên, và đường cong còn lại thì
cong lồi xuống dưới và qua trái. Giới hạn trên của quai ĐMC nằm dưới cách 2,5
cm so với giới hạn trên của cán xương ức.

Quai ĐMC là nơi cho ra một số ĐM lớn vùng cánh tay, vùng đầu và vùng
cổ. Trong thành của quai có những thụ thể thích nghi để điều chỉnh huyết áp, còn
phía dưới là thân của ĐMC nơi thích nghi đối với những thay đổi thành phần hóa
học trong máu.

Quai ĐMC được che phủ phía trước bởi màng phổi, giới hạn trước của phổi
và phần còn lại của tuyến ức [19]. Quai ĐMC lõm phía sau và bên phải ở nơi tiếp
xúc tương ứng với khí quản và thực quản, 2 phần lõm này nó sẽ ôm lấy gốc phổi
trái [25]. Chạy về phía sau trái, mạch máu sẽ tiếp xúc với mặt trong phổi trái và
màng phổi tạo thành dấu ấn của ĐMC, băng qua phía dưới trái của quai ĐMC là 4
dây thần kinh, mặt khác về phía sau có vòm hoành trái, phần thấp của nhánh tim
trên của thần kinh phế vị và nhánh tim trên của thần kinh giao cảm trái và thân của

thoái hóa, và một hệ thống tuần hoàn phụ được thành lập, bởi ĐM cổ sườn, ĐM vú
trong, nhánh xuống của ĐM cổ ngang phía trên chỗ hẹp, và phía dưới bởi 4 ĐM
gian sườn đầu tiên, ĐM tâm hoành, ĐM thượng vị trên và dưới.

Tính đặc trưng: phần ĐMC xuất phát trong lồng ngực thường có bề cao
khoảng 2,5 cm. Ở dưới giới hạn trên của xương ức nhưng nó có thể chạy lên gần
đỉnh của xương ức. Thỉnh thoảng nó còn được thấy cao khoảng 4 cm, hiếm khi từ
5 – 8 cm dưới điểm này. Thỉnh thoảng quai ĐMC vượt qua rốn phổi phải (cung
bên phải) để thế chỗ cho phần ĐM đi về phía bên trái, và tiếp tục đi xuống về phía
phải của cột sống và những tình trạng này thì có thể được phát hiện ở loài chim. Ơ
những trường hợp như thế, tất cả nội tạng trong ngực bụng đều bị đảo ngược. Một