1/ SỌNG ÁM :
Sọng ám sinh ra khi cọ váût thãø dao âäüng trong mäi trỉåìng ân häưi. Ám thanh l sỉû lan
truưn ca sọng ám trong khäng gian. Mäi trỉåìng trỉåìng trong âọ cọ sọng ám lan truưn gi
l trỉåìng ám.
Vê dủ: khi dáy ân dao âäüng → cạc pháưn tỉí váût cháút bãn cảnh dao âäüng theo, do mäi
trỉåìng ân häưi cọ cạc pháưn tỉí váût cháút liãn kãút nhau → dao âäüng ca cạc pháưn tỉí ny kẹo theo
dao âäüng ca cạc pháưn tỉí khạc bãn cảnh → ám thanh s lan xa dáưn. Khi cạc dao âäüng truưn
âãún tai ngỉåìi, chụng s tạc âäüng lãn cå quan thênh giạc v cho ta cm giạc ám thanh.
a/
a/ a/
a/ C
CC
Cạc loải sọng ám:
ạc loải sọng ám: ạc loải sọng ám:
ạc loải sọng ám: • Theo phỉång dao âäüng:
- Sọng dc: khi cạc pháưn tỉí dao âäüng dc theo phỉång truưn sọng (khê, lng, ràõn).
- Sọng ngang: khi cạc pháưn tỉí dao âäüng vng gọc våïi phỉång truưn sọng (ràõn).
• Theo âàûc âiãøm ca ngưn:
- Sọng cáưu: khi màût sọng l nhỉỵng màût cáưu (ngưn âiãøm).
- Sọng trủ: khi màût sọng l nhỉỵng màût trủ (ngưn âỉåìng).
- Sọng phàóng: khi màût sọng l nhỉỵng màût phàóng (ngưn màût).
b/
b/ b/
b/ C
CC
2/ ẠP SÚT ÁM - CỈÅÌNG ÂÄÜ ÁM - MÁÛT ÂÄÜ NÀNG LỈÅÜNG ÁM :
a/
a/ a/
a/ Ạp sút ám (P):
Ạp sút ám (P):Ạp sút ám (P):
Ạp sút ám (P): Khäng gian cọ sọng ám lan truưn gi l trỉåìng ám. Khi lan truưn → mäi trỉåìng bë
nẹn dn liãn tủc → xút hiãûn ạp sút dỉ (pháưn thãm vo ạp sút khê quøn) gi l ạp sút ám.
p sút ám âỉåüc xạc âënh bàòng biãøu thỉïc:
p = ρ.c.v , [N/m
2
], [bar].
ρ : khäúi lỉåüng riãng ca mäi trỉåìng [kg/m
3

Nỉåïc áúm
Bàng
Kênh
Nhäm
Xi màng
Gäù
Thẹp
Sàõt non
Chç
Cå thãø ngỉåìi
Hçnh 1: Váûn täúc ám trong mäüt säú mäi trỉåìng
Giạo trçnh VÁÛT L KIÃÚN TRỤC
Nguùn Âçnh Hún = 45 = ÂHBKÂN
b/
b/ b/
b/ Cỉåìng âäü ám (
Cỉåìng âäü ám (Cỉåìng âäü ám (
Cỉåìng âäü ám (I):
):):
): Cỉåìng âäü ám l säú nàng lỉåüng ám âi qua 1 âån vë diãûn têch vng gọc våïi phỉång
truưn ám trong 1 giáy.
c.
p
v.pI
2
ρ
==

Ω = 4π : ngưn ám âàût trong khäng gian.
Ω = 2π : ngưn ám âàût trong màût phàóng.
Ω = π : ngưn ám âàût trong cảnh gọc nhë diãûn.
Ω = π/2 : ngưn ám âàût trong cảnh gọc tam diãûn.
F : hãû säú cọ hỉåïng :
2
tb
2
r
p
p
F =
p
r
: ạp sút ám åí khong cạch r tênh cho mäüt hỉåïng nháút âënh.
p
tb
: ạp sút ám trung bçnh åí khong cạch r tênh cho mi hỉåïng.
c
cc
c/
/ /
/ Máût âäü nàng lỉåüng ám (E):
Máût âäü nàng lỉåüng ám (E):Máût âäü nàng lỉåüng ám (E):
Máût âäü nàng lỉåüng ám (E): Máût âäü nàng lỉåüng ám l nàng lỉåüng ám chỉïa trong 1 âån vë thãø têch ca mäi trỉåìng:

2

2
o
2
p
p
p
lg20
p
p
lg.10L == , [dB]
p
o
: ạp sút åí ngỉåỵng nghe qui ỉåïc : p
o
= 2.10
-5
N/m
2
.

Giaùo trỗnh VT LYẽ KIN TRUẽC
Nguyóựn ỗnh Huỏỳn = 46 = HBKN
b/
b/ b/
b/ Mổùc cổồỡng õọỹ ỏm (L
Mổùc cổồỡng õọỹ ỏm (LMổùc cổồỡng õọỹ ỏm (L
Mổùc cổồỡng õọỹ ỏm (L
I
):
):):

o
E
E
E
lg.10L = , [dB].
E
0
: mỏỷt õọỹ nng lổồỹng ỏm ồớ ngổồợng nghe qui ổồùc : E
o
=3.10
-15
J/m
3
.

II
IIII
II

-
--
- CAẽC C TRặNG SINH LYẽ CUA M THANH
CAẽC C TRặNG SINH LYẽ CUA M THANH CAẽC C TRặNG SINH LYẽ CUA M THANH
CAẽC C TRặNG SINH LYẽ CUA M THANH 1/ C IỉM THU NHN M THANH CUA TAI NGặèI :
Tai ngổồỡi laỡ bọỹ maùy ỏm hoỹc rỏỳt phổùc taỷp, tinh vi vaỡ hoaỡn thióỷn. Noù vổỡa õaùnh giaù õọỹ to
cuớa ỏm thanh
1


1
Nng lổồỹng giổợa ỏm lồùn nhỏỳt vaỡ nhoớ nhỏỳt tai ngổồỡi nghe õổồỹc khaùc nhau khoaớng 10
12
lỏửn.
2
Tai coù thóứ phỏn tờch tỏửn sọỳ khoaớng 1000 lỏửn.
Mổùc aùp suỏỳt ỏm, dB
Tỏửn sọỳ, Hz
10
2
10
3
10
4
20

0

20

40

60

80

100

120

suỏỳt ỏm theo dB. Vờ duỷ, ỏm tióu chuỏứn coù mổùc aùp suỏỳt ỏm 50dB thỗ coù mổùc to laỡ 50Fon.
Mổùc to cuớa ỏm bỏỳt kyỡ coù trở sọỳ bũng mổùc to cuớa ỏm tióu chuỏứn (tờnh bũng Fon) nóỳu
caớm giaùc nghe to 2 ỏm laỡ nhổ nhau.
Dổỷa vaỡo kóỳt quaớ so saùnh rỏỳt nhióửu ỏm õồn theo phổồng phaùp õoù, D.Robinson vaỡ
R.Dadson õaợ lỏỷp õổồỹc bióứu õọử caùc õổồỡng õọửng mổùc to. Mọựi õổồỡng cong trón bióứu õọử laỡ tỏỷp
hồỹp nhổợng ỏm coù tỏửn sọỳ vaỡ mổùc aùp suỏỳt ỏm khaùc nhau, nhổng õóửu nghe to nhổ nhau nón coù
cuỡng mọỹt trở sọỳ mổùc to Fon. b/
b/ b/
b/ ọỹ to:
ọỹ to:ọỹ to:
ọỹ to: ọỹ to duỡng õóứ õaùnh giaù ỏm naỡy to hồn ỏm kia bao nhióu lỏửn, õồn vở õo laỡ
Son


Hỗnh 4: quan hóỷ giổợa õọỹ to vaỡ mổùc to
Giạo trçnh VÁÛT L KIÃÚN TRỤC
Nguùn Âçnh Hún = 49 = ÂHBKÂN I
II
I

).
Lục ny E
t
= E
f
+ E
h
.
Ta s cọ hãû säú hụt ám ca váût liãûu:
t
ft
t
h
E
EE
E
E
−
==α

- Kãút cáúu bçnh thỉåìng → α coi nhỉ khäng âạng kãø.
- Khäng gian bao la (cỉía måí) → α = 100%.
•
Hãû säú α phủ thüc vo gọc tåïi θ ca E
t
:
- Khi θ = 0
o
(E
t

E
x

Hçnh 1: truưn ám qua kãút cáúu
Giạo trçnh VÁÛT L KIÃÚN TRỤC
Nguùn Âçnh Hún = 50 = ÂHBKÂN
Sỉû dáùn nhiãût ca váût liãûu: sọng ám nẹn khäng khê trong cạc läù räùng → bë nọng lãn
theo chu k → nhiãût thoạt ra cạc läù räùng → ạp sút khäng khê hả tháúp dáưn → kẹo
theo sỉû máút mạt nàng lỉåüng ám.
Sỉû biãún dảng khạc nhau giỉỵa cạc bäü pháûn ca chụng: vç váût liãûu cọ cáúu trục khạc
nhau → khi nẹn, cạc thnh mng bë nung nọng nhiãưu hån do biãún dảng låïn hån →
san bàòng nhiãût âäü khäng khê → hả tháúp ạp sút → máút mạt nàng lỉåüng ám.
Biãún dảng dỉ ca váût liãûu: khi ạp sút gim → váût liãûu biãún dảng dỉ → cọ quạ trçnh
máút mạt nàng lỉåüng → phi b bàòng nàng lỉåüng ám.
Theo âàûc tênh cå l ca váût liãûu, v theo sỉû máút mạt nàng lỉåüng ám ngỉåìi ta chia váût
liãûu v kãút cáúu hụt ám thnh cạc dảng sau âáy:

Váût liãûu hụt ám xäúp
:
- Loải cọ thnh läù cỉïng khäng ân häưi: bã täng bt, gảch xäúp, sa mäút,..
- Loải cọ thnh läù ân häưi: bäng khoạng, bäng thy tinh, såüi gäù ẹp,...
 Kãút cáúu dao âäüng hụt ám: do biãún dảng khi chụng bë dao âäüng dỉåïi tạc dủng ca
sọng ám. ÅÍ âáy näüi ma sạt ca váût liãûu cọ nh hỉåíng to låïn âãún sỉû máút mạt nàng
lỉåüng ám.

Kãút cáúu cọ táúm âủc läù phêa sau âàût váût liãûu hụt ám xäúp: l kãút cáúu hụt ám phäúi håüp
hai cå chãú hụt ám trãn. Vç váûy phảm vi táưn säú hụt ám âỉåüc måí räüng hån v cọ thãø ạp
dủng räüng ri trong ám hc cạc phng cng nhỉ trong chäúng tiãúng äưn cäng nghiãûp.



Hçnh 3: hãû säú hụt ám theo táưn säú
Táúm bo vãû
VL xäúp
Tỉåìng
Hçnh 2: váût liãûu xäúp hụt ám
Giạo trçnh VÁÛT L KIÃÚN TRỤC
Nguùn Âçnh Hún = 51 = ÂHBKÂN
Khi sọng ám tåïi bãư màût lm viãûc → khäng khê trong läù räùng dao âäüng, mäüt pháưn ám
nàng biãún thnh cå nàng v mäüt pháưn biãún thnh nhiãût nàng.
Kh nàng hụt ám ca váût liãûu xäúp phủ thüc vo âàûc âiãøm ca cạc läù räùng. Nãúu cạc
váût liãûu â xäúp thç khi cọ âäü dy thêch håüp, nọ cọ thãø hụt âỉåüc 95% nàng lỉåüng ám tåïi åí cạc
táưn säú cao.
Cọ thãø âạnh giạ kh nàng hụt ám ca váût liãûu bàòng âải lỉåüng tråí thäøi r (sỉïc cn ca
khäng khê khi thäøi qua váût liãûu). Tråí thäøi r cng låïn thç kh nàng hụt ám ca váût liãûu cng
nh.

v
p
r
∆
= [N.s/m
3
].
∆p : hiãûu säú ạp sút åí 2 bãn kãút cáúu, [N/m
2
].
v : váûn täúc dng khäng khê qua kãút cáúu, [m/s].
Cạc táúm hụt ám xäúp cọ thãø chãú tảo thnh cạc táúm ẹp nỉía
cỉïng (tỉì bäng khoạng, bäng thu tinh, såüi gäù, b mêa, råm
rả,...); bãư màût cọ thãø ph mäüt låïp sån hoa vàn trang trê. Khi sỉí

o
tỉång ỉïng våïi hãû säú hụt ám cỉûc âải cọ thãø xạc âënh theo cäng
thỉïc:
md
600
f
o
=
m : khäúi lỉåüng táúm mng, [kg/m
2
].
d : chiãưy dy ca låïp khäng khê phêa sau nọ, [cm].
Khäúi lỉåüng táúm mng cng låïn, låïp khäng khê cng räüng v dy, táưn säú cäüng hỉåíng
cng tháúp. Chênh vç váûy m kãút cáúu ny cọ tãn l kãút cáúu hụt ám táưn säú tháúp.
Kãút cáúu cng nàûng cng cỉïng, kh nàng hụt ám cng úu; kãút cáúu nhẻ v do, kh
nàng hụt ám tàng lãn r rãût.
Âãø náng cao hãû säú hụt ám → âàût thãm låïp bäng khoạng vo låïp khäng khê, hồûc tảo
liãn kãút ân häưi giỉỵa táúm v khung.
Loải ny cọ ỉu âiãøm l bãưn v vãû sinh hån váût liãûu xäúp, cọ thãø chëu âỉåüc cạc va chảm
cå hc v cọ thãø tảo âỉåüc hçnh dảng bãư màût báút k âãø lm phong phụ näüi tháút v tàng tênh
khúch tạn ca trỉåìng ám trong mäi trỉåìng.
3/ VÁÛT LIÃÛU XÄÚP ÂÀÛT SAU TÁÚM ÂỦC LÄÙ :
Kãút cáúu gäưm mäüt låïp váût liãûu xäúp, ngoi
che bàòng mäüt táúm mng cọ âủc läù (hồûc x rnh).
Màût trong táúm âủc läù thỉåìng âỉåüc dạn thãm mäüt
låïp váût liãûu ma sạt (vi thy tinh, vi mn,...) âãø
lm tàng sỉû máút mạt nàng lỉåüng ám. Giỉỵa táúm
mng v váût liãûu xäúp cọ mäüt låïp khäng khê. Låïp
ny cọ tạc dủng lm phán bäú âãưu nàng lỉåüng ám
trãn bãư màût váût liãûu.