Sao b
ă
ng l
ạ
nh giá – V
ũ
Kh
ắ
c Ng
ọ
c
0985052510

Sao b
ă
ng l
ạ
nh giá – V
ũ
Kh
ắ
c Ng
ọ
c
0985052510GIẢI TOÁN HÓA HỌC
VÀ NGHỆ THUẬT ẨM THỰC

I. Đặt vấn đề

0985052510năm 2006), tôi đã nhận được khá nhiều thông tin thú vị, rất nhiều Topic, Entry và cả Email
phản hồi (đa số là của các giáo viên) với những tiêu đề rất hấp dẫn như: “Bài toán kinh điển
đã lùi vào lịch sử”, “Bài toán kinh điển đã không còn là 9 cách giải”, “Cách thứ 10 cho bài
toán của Sao băng”, … Quả thật là rất vui khi thấy bài viết của mình đến được với số đông bạn
đọc và tạo ra một sự thách đố nho nhỏ cho những ai muốn phát triển bài toán này, nhưng cũng
phải bật cười cho cái sự hiếu thắng của tuổi trẻ. Cảm hứng đó làm tôi muốn viết bài này, như
một câu chuyện vui vẻ cho tất cả mọi người.




Sao b
ă
ng l
ạ
nh giá – V
ũ
Kh
ắ
c Ng
ọ
c
0985052510

Sao b
ă
ng l

Kh
ắ
c Ng
ọ
c
0985052510

Sao b
ă
ng l
ạ
nh giá – V
ũ
Kh
ắ
c Ng
ọ
c
0985052510dụng thành thạo và vận dụng tối đa các kiến thức đã học. Đối với giáo viên, suy nghĩ về bài toán
và giải quyết nó bằng nhiều cách còn là một hướng đi có hiệu quả để tổng quát hóa hoặc đặc
biệt hóa, liên hệ với những bài toán cùng dạng, điều này góp phần hỗ trợ, phát triển các bài tập
hay và mới cho học sinh.”
Tuy nhiên, việc rèn luyện việc giải toán Hóa học bằng nhiều phương pháp nhằm hướng
đến mục tiêu rèn luyện kỹ năng và tư duy, không có nghĩa rằng chúng ta phải giải bài toán bằng
càng nhiều cách càng tốt. Ở đây, cần phân biệt rõ khái niệm “phương pháp” và “cách”. Việc lạm
dụng, đôi khi là phô diễn một bài toán cho có nhiều cách làm là không cần thiết và ít hiệu quả
trong học tập.


Đối với một bài toán, những phương pháp tư duy để giải quyết là thứ nguyên liệu không
nhiều nhưng những cách làm – những “món ăn” được xào xáo, chế biến từ đó là rất nhiều. Tuy
nhiên, để đi từ một số ít nguyên liệu mà điều chế ra được nhiều món ăn ngon là một công việc
không hề đơn giản. Nếu không khéo chế biến thì sản phẩm thu được sẽ không đều tay, các món
ăn hoàn toàn khác nhau thì có món rất ngon, lại có món siêu dở và ngược lại, nếu chế biến được
toàn món ngon mà lại nhiều quá, hoặc na ná như nhau thì dễ sinh ra vị “ngán”.




Sao b
ă
ng l
ạ
nh giá – V
ũ
Kh
ắ
c Ng
ọ
c
0985052510

Sao b
ă
ng l
ạ
nh giá – V
ũ

c
0985052510

Sao b
ă
ng l
ạ
nh giá – V
ũ
Kh
ắ
c Ng
ọ
c
098505251012 cách làm này có thể xem là 12 món ăn ngon cho mỗi bạn đọc và hy vọng, không ai, sau
khi đọc bài viết này phải cảm thấy “ngán”.
II. Ví dụ và phân tích
“Hỗn hợp X gồm C
2
H
2
, C
2
H
6
và C
3

ắ
c Ng
ọ
c
0985052510Từ các dữ kiện của đề bài, ta có thể dễ dàng nhận ra các “dấu hiệu nhận biết” của các
phương pháp giải toán quen thuộc (^^ cái này thì tôi chỉ dám trình bày bằng ngôn ngữ nói, trực
tiếp tại lớp học thôi). Đó là:
- Phương pháp đại số thông thường
- Phương pháp đưa thêm số liệu
- Phương pháp trung bình và kỹ thuật đường chéo
- Phương pháp đường chéo




Sao b
ă
ng l
ạ
nh giá – V
ũ
Kh
ắ
c Ng
ọ
c
0985052510

nh giá – V
ũ
Kh
ắ
c Ng
ọ
c
0985052510

Sao b
ă
ng l
ạ
nh giá – V
ũ
Kh
ắ
c Ng
ọ
c
0985052510Các phương trình phản ứng xảy ra trong bài như sau:
- Khi đốt cháy:
CH
2 2
+ O
2
→ 2CO

c
0985052510CH
2 6
+ O
2
→ 2CO
2
+ 3HO
2





Sao b
ă
ng l
ạ
nh giá – V
ũ
Kh
ắ
c Ng
ọ
c
0985052510


2
H
2
Br
4




Sao b
ă
ng l
ạ
nh giá – V
ũ
Kh
ắ
c Ng
ọ
c
0985052510

Sao b
ă
ng l
ạ
nh giá – V
ũ
Kh
ắ

Sao b
ă
ng l
ạ
nh giá – V
ũ
Kh
ắ
c Ng
ọ
c
0985052510

Sao b
ă
ng l
ạ
nh giá – V
ũ
Kh
ắ
c Ng
ọ
c
0985052510Cách 1: Phương pháp đại số thông thường (đây là cách làm thông thường mà học sinh
nào cũng từng được biết và có lẽ là không dưới 70% học sinh giải bài toán này bằng cách này)
Gọi số mol các khí trong 24,8 gam hỗn hợp X lần lượt là x, y, z mol và số mol các khí trong 0,5

ọ
c
0985052510⎪kx+ky +kz = 0,5mol ⎪
⎩
k =1 , 6 ⎪⎩%V
CH
2 6 = %V
CH
2 6 = 25 %
⎪
⎩
2kx+kz = 0,625mol
Cách 2: Phương pháp đưa thêm số liệu
Hỗn hợp X theo đề bài là một hỗn hợp đồng nhất, tỷ lệ giữa các thành phần khí trong hỗn




Sao b
ă
ng l
ạ
nh giá – V
ũ
Kh
ắ
c Ng


Sao b
ă
ng l
ạ
nh giá – V
ũ
Kh
ắ
c Ng
ọ
c
0985052510

Sao b
ă
ng l
ạ
nh giá – V
ũ
Kh
ắ
c Ng
ọ
c
0985052510⎪ 0,5
⎪ 24,8(x+3y+3z)

ắ
c Ng
ọ
c
0985052510
Cách 3: Phương pháp trung bình +Phương pháp bảo toàn nguyên tố và khối lượng +
Phương pháp đại số


Sao b
ă
ng l
ạ
nh giá – V
ũ
Kh
ắ
c Ng
ọ
c
0985052510

Sao b
ă
ng l
ạ
nh giá – V

ạ
nh giá – V
ũ
Kh
ắ
c Ng
ọ
c
0985052510

Sao b
ă
ng l
ạ
nh giá – V
ũ
Kh
ắ
c Ng
ọ
c
0985052510Do đó, CTPT trung bình ở trên có thể viết thành
CH
x
16
x


09850525109 9 9 0,5
Vậy CTPT trung bình của hỗn hợp X là
C
9
H
4

4
Từ đây, ta dễ dàng có số mol của 24,8g X là 0,8 mol. Và hệ phương trình
⎧x+ y + z = 0,8mol


Sao b
ă
ng l
ạ
nh giá – V
ũ
Kh
ắ
c Ng
ọ
c
0985052510

Sao b
ă

Sao b
ă
ng l
ạ
nh giá – V
ũ
Kh
ắ
c Ng
ọ
c
0985052510

Sao b
ă
ng l
ạ
nh giá – V
ũ
Kh
ắ
c Ng
ọ
c
0985052510Áp dụng định luật bảo toàn nguyên tố và khối lượng, ta có:
y 1,6×2 16
m

Kh
ắ
c Ng
ọ
c
0985052510Do đó, CTPT trung bình ở trên có thể viết thành
CH
x
16
x

9
Do phản ứng cộng Brom biến Hydrocacbon đã cho thành hợp chất no, nên CTPT của sản
phẩm là: CxH16 xBr2 x+2 với 2 x+ 2 = 0,625×2 = 2,5 → x=



Sao b
ă
ng l
ạ
nh giá – V
ũ
Kh
ắ
c Ng
ọ