42
7. Mở thông ống tiêu hoá
Mục tiêu:
1. Hiểu đợc khái niệm về mở thông ống tiêu hoá.
2. Phân tích đợc nguyên tắc của mở thông ống tiêu hoá .
3. Chỉ định và kỹ thuật của mở thông dạ dày.
4. Chỉ định, kỹ thuật của mở thông hỗng tràng.
1. Đại cơng
Mở thông ống tiêu hoá là phẫu thuật tạo sự thông thơng giữa ống tiêu hoá với bên
ngoài ổ bụng. Sự thông thơng này có thể trực tiếp từ lòng ống tiêu hoá với bên ngoài ổ
bụng hoặc gián tiếp qua một ống thông. Phẫu thuật này nhằm các mục đích: Để cho ăn
(mở thông dạ dày, mở thông hỗng tràng); để giảm áp (mở thông dạ dày, hỗng tràng,
hồi tràng); để dẫn lu (mở thông hồi tràng, đại tràng). Phẫu thuật cần đảm bảo các
nguyên tắc:
- Đờng khâu phải kín và chắc.
- Cầm máu tốt, không làm hẹp chỗ mở thông ống tiêu hoá.
- Vị trí mở thông ống tiêu hoá phải đợc cách ly hoàn toàn với ổ phúc mạc, để thức ăn,
dịch tiêu hoá không rò vào ổ bụng.
2. Mở thông dạ dày
2.1. Chỉ định
- Mở thông dạ dày cho ăn vĩnh viễn: ung th thực quản không còn khả năng phẫu
thuật, giai đoạn cuối của những ung th hạ họng thanh quản, ung th thực quản cao.
- Mở thông dạ dày cho ăn tạm thời: bỏng thực quản do hoá chất. Rò dạ dày thực quản,
rò thực quản đại tràng hoặc rò dạ dày đại tràng sau phẫu thuật cắt bỏ thực quản, trong
thời gian chờ đợi tạo hình thực quản mới. Kết thúc một phẫu thuật nặng nề ở ổ bụng,
bệnh nhân cần có sự nuôi dỡng đặc biệt và kéo dài, mà việc đặt ống thông dạ dày lâu
ngày có thể gây nhiều biến chứng.
- Mở thông dạ dày để giảm áp: hút liên tục dạ dày, tránh các nguy cơ biến chứng của
việc hút ống thông dạ dày qua đờng mũi - dạ dày lâu ngày trong các bệnh lý: viêm
tuỵ hoại tử, tổn thơng loét xâm thực ở phần thấp thực quản hoặc một số phẫu thuật lớn

là túi hơi thành mỏng, ít mạch máu và có màu sẫm. Đặt một van banh bụng (Hình 7.2)
Hình 7.2: Đặt van ổ bụng.
Hình 7.1: T thế và đờng mở bụng.
1. Gây mê hồi sức
2. Phẫu thuật viên.
3. Ngời phụ
4. Dụng cụ viên

44
Thì 3 - Làm đờng hầm Witzel:
Phẫu thuật viên dùng 3 kẹp Chaput hoặc Allis cặp vào phình vị lớn để tạo một nếp ở
thành dạ dày cách bờ cong lớn 2-3 cm (Hình 7.3). Khâu túi thanh cơ, đờng kính túi
khoảng 2cm. Hình 7.5. Chuẩn bị khâu vùi ống thông. Hình 7.6: Tạo đờng hầm ống thông.
Hình 7.4. Mở dạ dày, đặt ống ống thông. Hình 7.3. Tạo nếp ở thành dạ dày.

45
Thì 5 - Đóng bụng: theo các lớp giải phẫu, cố định ống thông ở ngoài da.
Săn sóc:
- Bắt đầu cho bệnh nhân ăn qua ống thông 48 giờ sau mổ. Sau khi cho ăn, dùng nớc
bơm rửa lòng ống thông và kẹp ống thông lại.
- Sau một tuần đờng hầm đã hình thành chắc, có thể rút ống thông, đến bữa ăn lại đặt
ống thông vào dạ dày theo đờng hầm (mở thông dạ dày vĩnh viễn).
- Khi không cần cho ăn qua ống thông, rút ống thông và đờng hầm tự liền lại (Mở
thông dạ dày tạm thời).
2.3. Mở thông dạ dày kiểu STAMM
Chuẩn bị:
- Bệnh nhân nằm ngửa.
- Phẫu thuật viên đứng bên phải. Ngời phụ và dụng cụ viên đứng bên trái bệnh nhân.
- Gây tê hoặc gây mê.
Thì 1 - Rạch da: theo một trong các đờng sau (Hình 7.7).
- Đờng trắng giữa trên rốn.
- Đờng dới sờn trái.
- Bờ ngoài cơ thẳng to bên trái.


H×nh 7.8. Më d¹ dµy.
H×nh 7.9. §Æt èng th«ng vµo d¹ dµy.
47
Thì 3 - Cố định dạ dày vào thành bụng:
Mở một lỗ cạnh vết mổ để đa ống thông ra ngoài. Khâu cố định dạ dày vào phúc mạc
thành bụng bằng 3-4 mũi chỉ tiêu chậm 2-0 xung quanh ống thông (Hình 7.10).

Thì 2 - Tìm quai hỗng tràng đầu tiên:
Banh rộng vết mổ, phẫu thuật viên tìm quai hỗng tràng đầu tiên. Ngời phụ kéo đại
tràng ngang lên trên, phẫu thuật viên đa ngón tay xuống sát thành bụng từ bên trái
móc sang phải phía cột sống, sẽ nắm đợc một quai ruột, quai này khi kéo lên một đầu
thấy cố định thì chính là quai đầu của hỗng tràng. Khâu túi thanh cơ ở bờ tự do của
hỗng tràng, cách góc tá hỗng tràng khoảng 25 cm bằng chỉ tiêu chậm hoặc chỉ không
tiêu 3-0. Đờng kính của đờng khâu túi khoảng 1cm.
Thì 3 - Làm đờng hầm WITZEL:
Phẫu thuật viên dùng dao thờng hoặc dao điện để mở hỗng tràng trong đờng khâu
túi, cầm máu ở lớp niêm mạc và dới niêm mạc. Đa một đầu ống thông Nélaton hoặc
Plastic cỡ 16 Fr xuống phía dới theo nhu động của hỗng tràng, sâu khoảng 8-10 cm.
Thắt sợi chỉ khâu túi để ôm lấy ống thông sao cho niêm mạc lộn vào trong. Khâu vắt
hoặc mũi rời thanh mạc - cơ để vùi kín ống thông. Đờng khâu bắt đầu từ trên chỗ đặt
ống thông khoảng 1cm và dài khoảng 10cm.
Thì 5 - Cố định quai ruột non vào thành bụng:
Phẫu thuật viên mở một lỗ ở thành bụng để cho ống thông ra ngoài. Khâu cố định ruột
non ở cuối đờng hầm, với phúc mạc thành bụng bằng chỉ không tiêu 2-0 với 3 mũi
rời. Đóng thành bụng theo các lớp giải phẫu.
3.3. Biến chứng và săn sóc
- Nhiễm trùng thành bụng xung quanh ống thông do rò dịch tiêu hoá: cần thay băng
hàng ngày, đặt mỡ kháng sinh hoặc Va-sơ-lin để bảo vệ da.
- Đau bụng, do thức ăn quá lạnh hoặc quá nhiều, khoảng cách giữa các bữa ăn quá
ngắn. Cần điều chỉnh lại chế độ cho ăn. Tốt nhất là giỏ giọt nh kiểu tiêm truyền tĩnh
mạch.