Giới thiệu một số quan điểm về tỷ giá và cán cân thương mại của Trung
Quốc
Kể cũng không có gì là quá lời khi ngày càng nhiều người cho rằng thế kỷ 21 là thế kỷ
của Trung Quốc. Từ một nước nghèo, chậm phát triển nhưng trong hơn 2 chục năm
qua, nền kinh tế Trung Quốc đã liên tục phát triển với mức tăng trưởng cao (trên
7,5%), nhờ đó mà cứ sau khoảng thời gian khoảng 10 năm là GDP của Trung Quốc đã
tăng gấp đôi. Bằng những nỗ lực cải cách mạnh mẽ trên nhiều mặt của Chính phủ và
nhân dân Trung Quốc mà quốc gia này đang trở thành nhà cung cấp chính, cũng đồng
thời là thị trường rộng lớn của những công ty đa quốc gia. Tăng trưởng nhanh, dự trữ
lớn, nguồn lao động dồi dào với giá rẻ và những cải cách liên tục nhưng cũng rất thận
trọng là những từ thường được nhắc tới khi nói về nền kinh tế Trung Quốc. Dưới đây
xin giới thiệu một số quan điểm về chính sách thương mại và chính sách tỷ giá của
Trung Quốc để bạn đọc tham khảo.
Mới đây, ngày 20/3/2006, Thống đốc Ngân hàng nhân dân Trung Quốc- Chu Hiểu
Xuyên đã có bài nói chuyện về 2 vấn đề: Cán cân thương mại và chính sách tỷ giá của
Trung Quốc.
5 yếu tố chính tạo nên thặng dư thương mại của Trung Quốc:
1. Quá trình toàn cầu hoá và việc phân công lao động ở mức cao, đã làm cho việc
thuê gia công hoặc nhập các bán thành phẩm từ một nhà cung cấp khác sẽ rẻ hơn
việc tự đầu tư sản xuất sản ra bán thành phẩm đó, cùng với nó là việc tái cơ cấu lại
các mắt xích của các nhà cung ứng đã trở thành xu hướng chính trong mấy năm
gần đây. Nhờ có sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và sự tiến bộ về cơ sở hạ tầng
mà Trung Quốc đã trở thành một nhà cung cấp nguyên liệu, bán thành phẩm chủ
yếu của thế giới.
2. Trung Quốc đã tận dụng được ưu thế của người đi sau trong các lợi thế cạnh tranh.
Do có những chính sách đi tắt, đón đầu đúng hướng, Trung Quốc và Ấn Độ đã tập
trung đào tạo lao động và phát triển công nghệ vào một số lĩnh vực và sản phẩm
nhất định như các sản phẩm về bán dẫn, điện tử và công nghệ thông tin. Hiện tại
Trung Quốc và Ấn Độ đã thực sự trở thành nhà cung cấp của thế giới về sản phẩm
này, do có được lợi thế so sánh vì có nguồn lao động dồi dào với giá rẻ. Trước đây,
các lĩnh vực này là ưu thế này của các nước phát triển, nhưng nay do chi phí lao

đến tình hình lao động, v.v
3. Sáu tháng sau cải cách (việc nâng giá đồng tiền), hầu hết các doanh nghiệp của
Trung Quốc đã thích ứng với cải cách (tỷ giá mới) sau khi có một số điều
chỉnh, tuy nhiên vẫn còn một vài lĩnh vực đang gặp phải khó khăn do việc điều
chỉnh nâng giá đồng CNY. Như vậy, chúng ta có thể kết luận rằng các lực
lượng thị trường có thể chấp nhận việc dần dần từng bước thả nổi tỷ giá đồng
CNY.
4. Trong 8 tháng qua, Trung Quốc đã nỗ lực rất lớn để phát triển thị trường giao
dịch ngoại hối. Các sản phẩm trên thị trường ngày càng phong phú, các nghiệp
vụ phòng ngừa rủi ro và công cụ tài chính phái sinh như: “forward” và “swap”
cũng đã được phát triển, các giao dịch mua bán qua quầy (OTC) đã được thực
hiện trong các hoạt động thị trường liên ngân hàng. Tuy vậy, các doanh nghiệp
cũng như các tổ chức tài chính của Trung Quốc cần có một thời gian để học
hỏi làm quen với những thay đổi trong thị trường giao dịch ngoại hối và họ cần
củng cố vị thế của mình sau khi khai trương hoạt động.
5. Cũng trong 8 tháng qua, Trung Quốc đã giảm dần việc kiểm soát tập trung, loại
bỏ bớt các qui định không cần thiết trong việc quản lý ngoại hối, bao gồm việc
nới lỏng việc kiểm soát phần ngoại tệ được giữ lại và ngoại tệ trong các tài
khoản vốn của các doanh nghiệp, linh hoạt hoá trong việc sử dụng ngoại tệ trên
các tài khoản của cá nhân và doanh nghiệp. PBOC đã cho phép các NHTM
được chủ động về cơ cấu theo trạng thái “trường”, “đoản” của từng loại ngoại
tệ trong tổng số ngoại tệ mà các ngân hàng này đang nắm giữ. Thông qua các
cải cách về qui chế ngoại hối này, thị trường ngoại hối Trung Quốc đang tiến
dần tới chỗ phản ánh đúng quan hệ cung cầu về ngoại tệ.
Trung Quốc vận dụng các cải cách như thế nào: áp dụng từ từ hay sử dụng liệu
pháp gây sốc:
a. Bởi vì sự phát triển mạnh của xu hướng toàn cầu hoá, sự phân bổ lại
nguồn lục giữa các quốc giavà những thay đổi về mạng lưới các nhà
cung cấp nguyên, nhiên, phụ liệu như đã đề cập ở phần trên sẽ còn kéo
dài một số năm trước khi thương mại thế giới đạt được điểm cân bằng.

mại song phương. Lúc đó, trách nhiệm làm cho cán cân thăng bằng sẽ không
còn lệ thuộc vào phía Trung Quốc nữa.
2. Mỹ và Trung Quốc nên có những nỗ lực chung để giảm bớt sự mất cân bằng
cán cân thương mại giữa 2 quốc gia. Trong khi Chính phủ Trung Quốc đang nỗ
lực thực hiện các biện pháp, chính sách như đã nêu ở phần trên thì nghe nói
phía Mỹ vẫn rất chậm chạp trong việc tập trung làm giảm mức thâm hụt kép
của nước mình cũng như nâng cao dần tỷ lệ tiết kiệm.
3. Một vài nhà kinh tế Mỹ cho rằng, điều chỉnh tỷ giá giữa các đồng tiền là yếu tố
chủ yếu để khắc phục sự mất cân đối thương mại hiện nay, về phía Trung
Quốc, ý kiến của đa số những nhà kinh tế được đào tạo từ các trường khác
nhau đều cho rằng đó chỉ là một giả thuyết, qua kiểm nghiệm từ các số liệu
thống kê về thương mại với các mức tỷ giá thực tế được ghi lại, thì giả thuyết
trên đã bị đổ vỡ trong hơn 1 năm qua. Mặt khác qua kinh nghiệm của một số
nước khác, cũng không có căn cứ nào ủng hộ giả thuyết do các học giả Mỹ đưa
ra. Chính vì vậy chúng ta nên thận trọng, đừng tin tưởng quá đáng vào việc có
thể dùng chức năng của tỷ giá để điều chỉnh các mất cân đối trong tài khoản
vãng lai hiện nay.
4. Theo các điều khoản đã thoả thuận với IMF, các nước thành viên có quyền lựa
chọn cơ chế tỷ giá phù hợp với trình độ quản lý của mình, hoặc tỷ giá thả nổi
hoàn toàn, hoặc thả nổi có quản lý hoặc tỷ giá cố định là do quyết định của
chính họ”. Trong chiều hướng này, liệu có tồn tại một cơ chế tỷ giá gắn với
một cái tên là “cơ chế tỷ giá khôn ngoan”. Trung Quốc sẽ dần dần chuyển từ
các điều khoản liên quan đến tỷ giá cố định sang cơ chế tỷ giá có tính linh hoạt
hơn song song với tiến trình cải cách và mở cửa nền kinh tế. Trung Quốc hy
vọng sẽ nhận được sự đồng tình ủng hộ của cộng đồng quốc tế, mặt khác Trung
Quốc kiên quyết bác bỏ những luận điệu cho rằng Trung Quốc đang lợi dụng
một chính sách tỷ giá không minh bạch nhằm chiếm ưu thế trong thị trường
xuất khẩu.
5. Chính sách về cân đối thương mại nên được đánh giá trong cả một quá trình,
cũng có thể là một thời kỳ vài năm, chứ không phải là thặng dư của một năm.

những thay đổi về tỷ giá hối đoái.
Những phân tích về dự trữ ngoại tệ:
1. Sau những cải cách về cơ chế tỷ giá ngày 21/7/2005, là khoảng thời gian các
động thái kinh tế của Trung Quốc có phần lắng lại, để nghe ngóng xem xét
trước khi cơ chế mới có tác động đến diễn biến của cán cân vãng lai, đến tình
hình thu hút FDI của Trung Quốc, nhiều người còn hồ nghi về kết quả của việc
làm này. Theo cơ chế tỷ giá thả nổi có quản lý, Ngân hàng nhân dân Trung
Quốc sẽ dần dần giảm bớt vai trò của mình trong việc quản lý tỷ giá ngoại tệ,
điều đó có thể dẫn đến việc dự trữ ngoại tệ có thể tăng chậm.
2. Sau khi xảy ra cuộc khủng hoảng tài chính Châu Á, nổi lên một số quan điểm
mới đề cập đến việc cần phải tăng mức dự trũ ngoại tệ của quốc gia, quan điểm
này vẫn đang thịnh hành và nó được rút ra từ bài học của các nước bị khủng
hoảng, vì dự trữ ngoại tệ chính là lớp đệm chống lại các “cú sốc”.
3. Nếu hai quốc gia có qui mô nợ nước ngoài và mức độ thu hút FDI khác nhau
thì dự trữ ngoại tệ do họ nắm giữ không nhất thiết phải giống nhau. Nợ nước
ngoài sẽ phải trả, còn đầu tư nước ngoài cũng có phần lợi nhuận chuyển ra
thậm chí vẫn có thể vốn đó được rút ra. Bên cạnh đó còn có thể có các khoản
đầu tư nóng, khoản đó có thể bị rút ra bất cứ lúc nào. Tất cả những yếu tố trên,
buộc các quốc gia cần có một lượng dự trữ tương xứng. Như vậy nếu tính theo
tỷ lệ dự trữ trên nợ nước ngoài và vốn FDI thì dự trữ ngoại tệ của Trung Quốc
không hề cao.
Vai trò của WTO:
Cơ chế của WTO là thiết lập nên những nguyên tắc của cuộc chơi dựa trên cơ
sở lợi ích đa phương, có nhiều cuộc chơi mà ở đó có thể các bên tham gia cuộc
chơi đều giành thắng lợi, bởi vậy tham gia vào đây có thể cả Mỹ và Trung Quốc
đều thắng. Có thể có thành viên nào đó gặp một số mất cân đối, nhưng tham gia
WTO họ có thể giải quyết những mất cân đối đó thông qua các cuộc đàm phán.
Nếu như có cuộc chơi nào đó mà chỉ có người thua, thì cả Mỹ và Trung Quốc đều
bị tổn thương, do vậy mà gặp những tình thế “tiến thoái lưỡng nan”, tốt hơn hết là
nên dừng cuộc chơi. Do vậy, trong cuộc chơi về tự do thương mại toàn cầu, chống