Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright
Kỳ học Đông 2004
Công nghệ và phát triển
Bài đọc
Tầm nhìn từ xa

The Economist 1 Biên Dịch: Lửa Hạ
Tầm nhìn từ xa
The view from afar
© The Economist Newspaper Limited, London, October 31, 2002
Bản dòch được phép đưa lên Internet đến tháng 4/2005 Việc di cư cũng ảnh hưởng những người ở lại

Khi Mary Robinson trở thành
tổng thống Ireland năm 1990, bà
có bài phát biểu nhậm chức trong
đó bà tự mơ tả mình là lãnh tụ của
người Ireland trên khắp thế giới.
“Bên ngồi đất nước chúng ta, có
cộng đồng kiều bào Ireland rất
đơng đảo,” bà nói, “tơi sẽ rất tự
hào được đại diện cho họ”.
Ngày càng có nhiều quốc gia
mất bớt người do tình trạng di cư
ra nước ngồi, như Ireland đã gặp
trong thời gian khá lâu, và do đó
có cộng đồng kiều bào sống bên
ngồi biên giới của họ. Những
kiều dân này có thể có vai trò trong hoạt động chính trị của q hương của họ, bởi vì nhiều

Mexico 4.224 287 6.573 -54
Ma-rốc 2.165 650 2.161 419
Sudan 220 220 638 225
Nguồn: IMF, OECD
Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright
Kỳ học Đông 2004
Công nghệ và phát triển
Bài đọc
Tầm nhìn từ xa

The Economist 2 Biên Dịch: Lửa Hạ
triệu người Ấn sống ở Mỹ, và hơn 3/4 trong số ở độ tuổi lao động có bằng cử nhân hoặc cao
hơn. Thu nhập của số người chiếm 0,1% dân số Ấn Độ tương đương với với con số đáng
ngạc nhiên là 10% thu nhập quốc dân của Ấn Độ. Theo các tác giả này, tổn thất ngân sách
ròng mà Ấn Độ phải chịu do mất những người đóng thuế quan trọng này là 0,24 – 0,58%
GDP trong năm 2002.
Nếu các nước nghèo dư thừa những người lao động có trình độ học vấn q cao nhưng
năng lực khơng được sử dụng hết, thì sự tổn thất về vốn con người có thể khơng quan trọng
lắm. “Phần lớn những người ra đi nói rằng các kỹ năng của họ khơng được sử dụng phù
hợp,” bà Martin thuộc Đại học Georgetown nói. Theo bà, những nước như vậy có thể đạt
hiệu quả cao hơn bằng cách đào tạo thêm nhiều người thực hiện chăm sóc căn bản, thay vì
đào tạo các bác sĩ rất tốn kém. Nhưng những người khác lại cho rằng nếu thấy những người
có học vấn cao tìm được những cơng việc hấp dẫn ở nước ngồi có thể thuyết phục được giới
trẻ học hành nhiều hơn nữa, nhờ đó nâng cao trình độ kỹ năng của một nước đang phát triển.
Trong khi các nước giàu cạnh tranh để thu hút dân di cư có kỹ năng, các chun gia về
phát triển lo ngại về những tác động của nó. Năm ngối, Cục Phát triển Quốc tế của Anh
phối hợp với Tổ chức Lao động Quốc tế ở Geneva để đưa ra một báo cáo phát hiện rằng một
số nước đang phát triển đã mất khoảng 30% lực lượng lao động có học vấn cao. Tuy nhiên,
theo lập luận của bản báo cáo đó, việc di cư quốc tế thường có lợi cho các nước đang phát
triển, miễn là nước chủ nhà có các biện pháp để giảm bớt thiệt hại – ví dụ bằng cách khuyến

cho mở tài khoản ở Mỹ để gởi tiền về q, cho phép thân nhân của người di cư rút tiền từ
một tài khoản đối ứng ở ngân hàng Bancomer ở Mexico. Jane Hennessy, người điều hành
các dịch vụ gởi tiền của ngân hàng này, cho biết Well Fargo hiện nay đang thí điểm một
phương thức để người di cư trả tiền mặt trực tiếp tại một chi nhánh ở Mỹ, và số tiền đó có thể
được rút ngay lập tức bằng tiền mặt ở Mexico. Một điểm hấp dẫn đối với những người lao
động khơng có giấy tờ là ngân hàng này sẽ chấp nhận các loại giấy tờ chứng minh nhân dạng
của Mexico, và khơng đòi hỏi phải có hộ chiếu hay bằng lái xe ở Mỹ.
Những gia đình nhận được tiền gởi từ nước ngồi thường chi tiêu vào nhà cửa, hàng lâu
bền, và y tế. Nền kinh tế sẽ được lợi nếu những hàng hóa và dịch vụ như vậy được sản xuất
trong nước: theo một ước tính, một đơ-la gởi về q nhà sẽ tạo ra từ ba đến bốn đơ-la về giá
trị tăng trưởng kinh tế. Đơi khi, những người di cư q cùng ở một làng với nhau sẽ gom góp
để chi trả tiền làm một hố xí tự hoại hay xây một trường học. Để đưa những khoản tiền gởi
từ nước ngồi này vào những dự án phát triển được chính phủ chấp thuận, một số quốc gia cố
gắng thu hút tiền của người di cư vào những loại trái phiếu đặc biệt. Phần lớn số tiền gởi về
Trung Mỹ đã đóng góp tái thiết những quốc gia điêu tàn vì nội chiến hay thiên tai.
Lượng tiền gởi từ nước ngồi có xu hướng giảm theo thời gian. Nhưng có những cách
khác tinh vi hơn mà người di cư có thể giúp đồng bào ở q nhà. Thứ nhất, sự ra đi của họ sẽ
làm thay đổi giá tương đối. Nếu tỉ lệ những người lao động lành nghề giảm xuống, lương trả
cho những người ở lại có thể tăng lên. Ioan Mihailescu, hiệu trưởng Đại học Bucharest và là
đồng tác giả của một nghiên cứu của UNESCO về tác động của tình trạng chảy máu chất
xám đối với thị trường lao động trí tuệ ở đơng nam châu Âu, chỉ ra rằng trong thời gian
1995-1997, phân nửa trong số sinh viên vật lý mới tốt nghiệp của ơng rời đất nước, chủ yếu
sang Mỹ, trong khi đó hồi năm ngối chỉ có 10% sinh viên tốt nghiệp ngành vật lý ra đi.
Theo ơng, sở dĩ như vậy là do các cơng việc dành cho người có kỹ năng cao đã gia tăng khi
đất nước giàu lên, và mức lương ở các cơng ty Romania dành cho những người có kỹ năng
khoa học và cơng nghệ đã tăng gấp đơi hay gấp ba lần trong vòng tám năm qua.

Đừng di cư, hãy ln chuyển
Nếu người người di cư trở về, họ mang về những ý tưởng và kỹ năng mới. Một cuộc
nghiên cứu của Alan Barrett thuộc Viện Nghiên cứu Kinh tế và Xã hội ở Dublin khảo sát về

họ. Một cách đang được ưa chuộng là dùng Internet để tạo ra những mạng lưới kiến thức
chun mơn và những quan hệ kinh doanh. Mercy Brown thuộc Đại học Cape Town (Nam
Phi) đã nghiên cứu 41 mạng lưới kiều bào, nối kết 30 quốc gia khác nhau (thật đáng thất
vọng là chỉ có một số rất ít trong đó là ở Châu Phi). Một số mạng lưới, chẳng hạn như Mạng
Kỹ năng Nam phi Ở Nước ngồi, thu hút những người khơng phải từ Nam Phi, mà là những
người quan tâm đến sự phát triển của đất nước này. Phần lớn các mạng lưới này chỉ dành
cho những người giỏi, và đặc biệt là những người có tri thức khoa học kỹ thuật. Tất cả các
mạng lưới này đều nhằm mục đích tạo cơ hội cho những người sống ở nước ngồi đóng góp
vào phát triển.
Những người di cư khác có thể đi lại giữa q nhà và nước ngồi, tạo ra những cơ hội
thương mại và kinh doanh trong q trình đi lại đó. Aissa Goumidi ở Marseilles là ví dụ tiêu
biểu. Cửa hàng bán đồ dệt của ơng là một cái hang Aladdin với đầy những gấm thêu kim
tuyến lấp lánh, vải nhung mượt mà, đăng ten kiểu lạ … Vải bán cho những nhà bn ở q
hương Algeria của ơng. Hai trong số những người con trai của ơng làm việc ở Algeria, giúp
điều hành nhà máy đóng chai và xưởng chế tạo dụng cụ gia đình của ơng tại đó. Chỉ có đứa
con trai út, vẫn ở Marseilles, là nỗi lo: “Nó chỉ muốn học tiếng Anh chứ khơng phải tiếng Ả
rập”, ơng than phiền.
Ở cùng thành phố đó, Mohamed Ladhila, một kế tốn viên và là người nhập cư thế hệ
thứ hai, muốn bồi đắp những mối quan hệ này. Lâu nay ơng đã đưa người từ các học viện kế
tốn ở các nước Maghreb
*
sang để bàn về các cơ hội đầu tư trong vùng của họ với các đồng
nghiệp của ơng ở Pháp. Ơng muốn thấy có một q trình tiến triển, từ thế hệ thứ nhất gởi
tiền về q nhà, đến thế hệ thứ hai bán nhà của gia đình và mang tiền sang Pháp, đến thế hệ
thứ ba nên bắt đầu đưa những gì lâu dài hơn trở về q trình phát triển (của q hương).
Từ tất cả những điều này, nổi lên một điểm chung. Sẽ có lợi cho nước có người di cư
ra nước ngồi nếu giữ liên lạc mật thiết với những người ra đi, và khuyến khích họ trở về nếu
có thể. Điều đó có thể khơng phải ln ln phù hợp với người di cư hay chủ th mướn lao
động, nhưng cũng có thể có lợi cho chính phủ các nước nhận người di cư. Đây chắc chắn là
phạm vi của chính sách chung. 