MỞ ĐẦU
Nền kinh tế Việt Nam nói chung, các doanh nghiệp Việt Nam nói riêng
đang bước sang một giai đoạn phát triển mới đầy cơ hội và thách thức, khi Việt
Nam đã trở thành thành viên chính thức thứ 150 của Tổ chức Thương mại thế
giới WTO. Theo như cam kết gia nhập, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật
đã có những điều chỉnh, tạo nên tính thống nhất cao, tính ứng dụng thật phù
hợp với điều kiện của mọi loại hình doanh nghiệp.
Trong công tác hạch toán các khoản dự phòng của doanh nghiệp, đã có
hai văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành, phù hợp với tình hình
mới. Đó là quyết định số 15/2006/QĐ – BTC ban hành “Chế độ kế toán doanh
nghiệp”, thông tư số 13/2006/TT – BTC hướng dẫn “chế độ trích lập các khoản
dự phòng giảm giá hàng tồn kho, tổn thất các khoản đầu tư tài chính, nợ khó
đòi và bảo hành sản phẩm, hàng hóa, công trình xây lắp tại doanh nghiệp ”.
Một điều rất quan trọng là các văn bản này đã quy định thống nhất cho tất cả
các doanh nghiệp ở mọi thành phần kinh tế. Tuy nhiên, hai văn bản trên vẫn
không tránh khỏi những thiếu sót gây khó khăn trong quá trình hạch toán của
doanh nghiệp. Vì vậy, em xin chọn đề tài “Bàn về chế độ hạch toán các khoản
dự phòng trong doanh nghiệp ” để làm rõ vấn đề trên và từ đó đưa ra một số
kiến nghị phù hợp.
Em xin cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của thày giáo hướng dẫn. Tuy
nhiên, do thời gian và trình độ hạn chế, đề án môn học không tránh khỏi những
thiếu sót. Rất mong thầy cô và các bạn đóng góp những ý kiến quý báu để đề
tài hoàn thiện hơn.
1
I. CHẾ ĐỘ KẾ TOÁN VỀ CÁC KHOẢN DỰ PHÒNG
I.1. Tính tất yếu khách quan của việc hạch toán các khoản dự phòng trong
doanh nghiệp
I.1.1. Dự phòng và tích hợp dự phòng là gì?
Dự phòng là sự xác nhận về phương diện kế toán một khoản giảm giá trị
tài sản hay lợi ích kinh tế của doanh nghiệp do những nguyên nhân mà hậu quả
của chúng chưa thực chắc chắn.

nguồn tài chính cần thiết bù đắp những thiệt hại có thể xảy ra trong niên độ sau.
Dự phòng làm tăng tổng chi phí nên nó đồng nghĩa với sự tạm thời giảm thu
nhập ròng của niên độ báo cáo – niên độ lập dự phòng.
Thực chất, lập dự phòng của các niên độ kế toán trong doanh nghiệp không
làm thay đổi lợi nhuận trong dài hạn, mà chỉ là quá trình chuyển lợi nhuận từ
kỳ kế toán này sang kỳ kế toán khác. Như vậy, lợi nhuận trong các năm sẽ ổn
định, tránh những ảnh hưởng lớn gây “sốc” tới hoạt động sản xuất kinh doanh
của doanh nghiệp.
Qua các giai đoạn, trong thời kỳ phát triển mạnh mẽ của các doanh nghiệp
Việt Nam như hiện nay, cùng với những cơ hội phát triển kinh doanh, không
tránh khỏi những rủi ro kinh tế. Những rủi ro này có thể do những nguyên nhân
khách quan (thiên tai, địch họa…) hay do những nguyên nhân chủ quan (thị
trường tài chính biến động, giá nguyên vật liệu trong nước và thế giới thay đổi,
con nợ phá sản…).
Vì vậy, để hạn chế tác hại của những rủi ro kinh tế, việc trích lập dự phòng
là một yêu cầu bắt buộc của doanh nghiệp. Nó sẽ tạo ra một sự ổn định cho
doanh nghiệp kể cả khi doanh nghiệp rơi vào tình huống khó khăn, giúp cho
3
quá trình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp diễn ra bình thường, tránh
trường hợp phá sản do mất khả năng thanh toán,…
Việc trích lập dự phòng thường diễn ra đối với các khoản mục tài sản, phải
thu chịu tác động rất lớn từ những yếu tố bên ngoài của doanh nghiệp. Ví dụ
như các khoản mục sau:
- Dự phòng giảm giá hàng tồn kho
- Dự phòng tổn thất các khoản đầu tư tài chính
- Dự phòng nợ phải thu khó đòi
- Dự phòng bảo hành sản phẩm, hàng hóa, công trình xây lắp tại
doanh nghiệp
Việc trích lập và sử dụng, hạch toán các khoản dự phòng đã được quy định
tại thông tư số 13/2006/TT – BTC ngày 27/02/2006 và quyết định số 15/2006/

Đây thực sự là một cột mốc quan trọng của việc trích lập và hạch toán các
khoản dự phòng. Ngoài việc bổ sung thêm các vấn đề kinh tế phát sinh, thông
tư mới này đã đem tới cho doanh nghiệp Việt Nam một định hướng hạch toán
thống nhất. Cơ quan quản lý Nhà nước và cơ quan Thuế cũng dễ dàng quản lý
các khoản thu chi hơn nữa, tránh trường hợp trốn thuế của doanh nghiệp.
II.2.2 Nội dung chế độ kế toán của kế toán các khoản dự phòng hiện hành
Theo Thông tư số 13/2006/TT – BTC của Bộ Tài chính ban hành ngày
27/02/2006, những khoản dự phòng cơ bản và quan trọng của doanh nghiệp
Việt Nam là:
- Dự phòng giảm giá hàng tồn kho
- Dự phòng tổn thất các khoản đầu tư tài chính
- Dự phòng nợ phải thu khó đòi
5
- Dự phòng bảo hành sản phẩm, hàng hóa, công trình xây lắp tại doanh
nghiệp
II.2.2.1 Hạch toán dự phòng giảm giá hàng tồn kho
* Đối tượng lập dự phòng: Bao gồm nguyên vật liệu, dụng cụ dùng cho
sản xuất, vật tư, hàng hóa, thành phẩm tồn kho (gồm cả hàng tồn kho bị hư
hỏng, kém mất phẩm chất, lạc hậu mốt, lạc hậu kỹ thuật, lỗi thời, ứ đọng, chậm
luân chuyển…), sản phẩm dở dang, chi phí dịch vụ dở dang (sau đây gọi là
hàng tồn kho) mà giá gốc ghi trên sổ kế toán cao hơn giá trị thuần có thể thực
hiện hay đảm bảo thực hiện:
- Có hóa đơn, chứng từ hợp pháp theo quy định của Bộ Tài chính hoặc
các bằng chứng khác chứng minh giá vốn hàng bán tồn kho.
- Là những vật tư, hàng hóa thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp tồn
kho tại thời điểm lập báo cáo tài chính.
Nếu doanh nghiệp có nguyên vật liệu mà giá trị thuần có thể thực hiện
thấp hơn so với giá gốc nhưng giá bán sản phẩm dịch vụ được sản xuất từ
nguyên vật liệu này không bị giảm giá thì không được trích lập dự phòng giá
nguyên vật liệu tồn kho đó.

=
Chi phí tiêu thụ
(ước tính)
Chi phí
hoàn thiện
sản phẩm
Giá bán (ước tính)
của hàng tồn kho
_
_
Lập dự phòng tính cho từng loại hàng tồn kho bị giảm giá và tổng hợp vào
toàn bộ bảng kê chi tiết. Bảng kê là cơ sở hạch toán vào giá vốn hàng bán (giá
thành sản phẩm tiêu thụ trong kỳ) của doanh nghiệp.
* Hạch toán dự phòng giảm giá hàng tồn kho
- Tài khoản sử dụng: TK 159 “Dự phòng giảm giá hàng tồn kho”
+ Bên nợ: Hoàn nhập dự phòng giảm giá hàng tồn kho không dùng đến.
+ Bên có: Trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho hiện có
- Cuối kỳ kế toán, nếu số dự phòng giảm giá hàng tồn kho kỳ trước còn lại lớn
hơn số dự phòng cần trích lập cho kỳ này, kế toán hoàn nhập số chênh lệch
thừa:
Nợ TK 159 (Chi tiết từng loại): Hoàn nhập dự phòng giảm giá hàng tồn kho
không dùng đến
Có TK 632 : Giảm giá vốn hàng bán trong kỳ
- Nếu số dự phòng giảm giá hàng tồn kho kỳ trước còn lại nhỏ hơn số dự phòng
cần trích lập cho kỳ này, kế toán bổ sung vào giá vốn hàng bán:
Nợ TK 632: Tăng giá vốn hàng bán trong kỳ
Có TK 159 (Chi tiết từng loại): Trích lập bổ sung dự phòng giảm giá
hàng tồn kho
- Trong kỳ kế toán tiếp theo, nếu các loại hàng tồn kho được sử dụng hay tiêu
thụ, khoản dự phòng trên phải được hoàn nhập ghi giảm giá vốn hàng bán.

định theo phương án kinh doanh trước khi đầu tư).
* Phương án lập dự phòng
- Các loại chứng khoán đầu tư
+ Mức lập dự phòng tính theo công thức:
+ Phải trích lập dự phòng riêng cho từng loại chứng khoán đầu tư, có biến
động giảm giá tại thời điểm lập báo cáo tài chính được tập hợp lại vào bảng kê,
là căn cứ hạch toán chi phí tài chính của doanh nghiệp.
- Các khoản đầu tư tài chính dài dạn
+ Công thức tính lập mức dự phòng
+ Doanh nghiệp phải lập dự phòng riêng cho từng khoản đầu tư tài chính và
được tổng hợp lại vào bảng kê. Đây là căn cứ hạch toán chi phí tài chính của
doanh nghiệp.
* Phương pháp hạch toán
- Tài khoản sử dụng
+ Tài khoản 129 “Dự phòng giảm giá đầu tư ngắn hạn”
=
×
-
Mức dự
phòng tổn
thất các loại
đầu tư tài
chính
Tổng vốn góp thực tế
của các bên tại tổ chức
Vốn chủ
sở hữu
thực có
Vốn góp
thực tế các

+ Bên nợ: Số dự phòng giảm giá đầu tư dài hạn đã sử dụng trong kỳ.
Hoàn nhập dự phòng giảm giá đầu tư dài hạn cho kỳ tới
+ Bên có: Trích lập dự phòng giảm giá đầu tư dài hạn không dùng tới
+ Dư có: Dự phòng giảm giá đầu tư dài hạn hiện còn
- Cuối kỳ kế toán, nếu dự phòng đã trích cuối kỳ còn lại lớn hơn số dự phòng
cần trích cho kỳ tới, kế toán ghi:
Nợ TK 129(chi tiết cho từng loại): Hoàn nhập dự phòng giảm giá đầu
tư dài hạn không dùng đến
Nợ TK 229 (chi tiết cho từng loại): Hoàn nhập dự phòng giảm giá đầu
tư ngắn hạn không dùng đến
Có TK 635: Ghi giảm chi phí hoạt động tài chính
- Ngược lại, cuối kỳ kế toán, nếu dự phòng đã trích cuối kỳ còn lại nhỏ hơn số
dự phòng cần trích cho kỳ tới, kế toán ghi:
Nợ TK 635: Ghi tăng chi phí tài chính
Có TK 129 (chi tiết từng loại): trích dự phòng giảm giá đầu tư ngắn hạn
Có TK 229 (chi tiết từng loại): trích dự phòng giảm giá đầu tư dài hạn
- Trong kỳ kế toán tiếp theo, nếu đối tượng đã trích lập dự phòng giảm giá từ
cuối kỳ trước đã bán hay thu hồi, không thu hồi được, thu hồi không đủ,…kế
toán sẽ ghi:
Nợ TK 111, 112,…: Số đã thu (nếu có)
Nợ TK 129 (chi tiết từng loại): Số thiệt hại trừ vào dự phòng đã lập
Nợ TK229 (chi tiết từng loại): Số thiệt hại trừ vào dự phòng đã lập
10
Nợ TK 635: Số thiệt hại vượt mức dự phòng đã lập được ghi tăng chi
phí tài chính
Có TK liên quan (121, 128, 222, 223,228): Giá gốc ghi sổ của khoản đầu tư
- Nếu dự phòng giảm giá đã nhập không dùng hay không dùng hết, hoàn nhập
lại như sau:
Nợ TK 111, 112,…: Số thu hồi
Nợ TK 129, 229 (chi tiết từng loại): số thiệt hại trừ vào dự phòng đã lập