35 năm ngành xây dựng –
Một chặng đường nhìn lại
(SQHKT) - Tháng 11 năm 2002, Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP.HCM được
thành lập theo Quyết định số 168/2002/QĐ – TTg ngày 27/11/2002 của Thủ tướng
Chính Phủ, trên cơ sở sắp xếp, kiện toàn bộ máy và hoạt động của cơ quan Kiến
trúc sư Trưởng TP.HCM giai đoạn 1993-2002. Tuy mới thành lập được hơn 7
năm, nhưng nhiều cán bộ, công chức của Sở Quy hoạch – Kiến trúc hiện nay đã
gắn bó với quy hoạch và phát triển đô thị TP.HCM trong suốt quá trình trăn trở,
chuyển mình vươn lên cùng cả nước.
* Trong chặng đường 35 năm qua (1975 - 2010), công tác quy hoạch và quản lý
xây dựng của TP.HCM đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển với nhiều thành tựu
cũng như thử thách. Nhớ những năm đầu sau giải phóng, đội ngũ làm công tác quy
hoạch và quản lý đô thị đã tham mưu cho UBND TP.HCM ban hành bản Quy định
về quản lý đất đai và xây dựng đầu tiên năm 1977, thành lập Viện Quy hoạch xây
dựng vào năm 1977, đặt nền móng cho việc quản lý xây dựng và triển khai công
tác nghiên cứu lập luận chứng kinh tế kỹ thuật cải tạo và phát triển thành phố (quy
hoạch tổng mặt bằng TP.HCM sau này). Trong giai đoạn 1986 - 1993, ngoài việc
tổ chức lập, thẩm tra trình duyệt đồ án tổng mặt bằng thành phố (được duyệt năm
1993), quy hoạch chung các Quận, Huyện và quy hoạch chi tiết một số khu vực
trọng yếu cũng đã được UBND TP phê duyệt, phục vụ tốt cho công tác quản lý
quy hoạch xây dựng trong thời kỳ đầu đổi mới.

Bản đồ Sài gòn năm 1867
* Giai đoạn 1993 - 2002 là thời kỳ bùng nổ đầu tư xây dựng, hàng loạt khu Công
nghiệp, khu Chế xuất ra đời, nhà ở của nhân dân và nhiều khu dân cư mới được
xây dựng, công trình có quy mô lớn làm thay đổi diện mạo kiến trúc khu trung tâm
đã mọc lên ngày càng nhiều. Vượt lên những khó khăn trong những ngày đầu
thành lập, KTS Trưởng TP đã chỉ đạo Viện Quy hoạch xây dựng hoàn thành đồ án
điều chỉnh tổng mặt bằng thành phố và được Thủ tướng Chính Phủ phê duyệt năm
1998, lập và trình duyệt điều chỉnh quy hoạch chung 18 quận huyện. Ngoài ra, 315
đồ án quy hoạch chi tiết (với 378,47 km

Bình Quới – Thanh Đa 426 ha, khu đô thị du lịch lấn biển Cần Giờ 821 ha, khu
liên hợp TDTT Rạch Chiếc, khu công nghệ cao, khu công viên lịch sử văn hoá
dân tộc…)

Hiện trạng Thủ Thiêm nhìn từ hướng Quận 1
Mô hình Khu đô thị mới thủ thiêm
Phối cảnh Khu trung tâm đô thị
mới Thủ thiêm

Về kiến trúc đô thị, trước tình hình quản lý xây dựng còn nhiều bất cập, diện mạo
kiến trúc đô thị còn manh mún, lộn xộn, Sở QHKT đã xây dựng một số quy định
về kiến trúc để trình UBND TP ban hành, làm cơ sở cho việc cấp Giấy phép xây
dựng, quản lý được kiến trúc đường phố và công khai được thông tin đến người
dân và nhà đầu tư, giảm bớt thủ tục khi lập hồ sơ xây dựng công trình. Điểm nổi
bật trong công tác này là UBND TP đã ban hành Quy định về kiến trúc nhà liên kế
trong khu đô thị hiện hữu (năm 2009) và Quy chế quản lý kiến trúc 4 ô phố trước
Dinh Thống Nhất (năm 2008), đồng thời chỉ đạo tổ chức nghiên cứu thiết kế đô thị
khu trung tâm hiện hữu mở rộng và bờ tây sông Sài Gòn 930 ha (hợp tác với Công
ty tư vấn Nikken Seikei - Nhật Bản).
Có thể nói, năm 2009 là năm phấn đấu vượt bậc của Sở QHKT. Tính đến cuối
năm 2009, Thành phố đã phê duyệt 20/22 nhiệm vụ đồ án quy hoạch chung xây
dựng quận huyện, 3 đồ án quy hoạch chung quận huyện, 289 nhiệm vụ đồ án QH
chi tiết 1/2000, 91 đồ án QHCT 1/2000 cần điều chỉnh; đã lập và thẩm định tiếp
372 đồ án QHCT 1/2000; diện tích phải QHCT 1/2000 khoảng 46.140 ha (chiếm
62,74 % diện tích đất quy hoạch đô thị). Các quy định quản lý kiến trúc và thiết kế
đô thị cũng đã phát huy tác dụng, tạo ra thiết chế cần thiết và định hướng phát
triển không gian kiến trúc đô thị ở những khu vực thiết yếu. Đặc biệt, ngày
6/1/2010, Thủ tướng Chính Phủ đã ký Quyết định số 24/QĐ-TTg phê duyệt điều
chỉnh Quy hoạch chung TP.HCM đến năm 2025. Ghi nhận những cố gắng, nỗ lực
của cán bộ, công chức của Sở Quy hoạch – Kiến trúc, Bộ Xây dựng đã trao tặng

thị Nam Sài Gòn, khu đô thị Cảng Hiệp Phước…; thực hiện các dự án lớn về hạ
tầng kỹ thuật, như: đại lộ Đông – Tây, Tân Sơn Nhất – Bình Lợi – Vành đai ngoài,
các tuyến Metro, các dự án cải thiện môi trường nước và môi trường đô thị lưu
vực các kênh Tàu Hủ - Bến Nghé, Nhiêu Lộc – Thị Nghè, Tân Hoá – Lò Gốm; các
dự án cầu vượt sông Sài Gòn (Phú Mỹ, Thủ Thiêm, Bình Lợi, Phú Long), các cảng
biển Hiệp Phước, Cát Lái…; thực hiện thiết kế đô thị và chỉnh trang kiến trúc khu
trung tâm hiện hữu mở rộng 930 ha và bờ tây sông Sài Gòn; các chương trình nhà
ở xã hội; các chương trình cải tạo nhà ở, khu dân cư lụp xụp; thiết kế đô thị các
tuyến đường cảnh quan, các trung tâm khu vực của thành phố…
Trước những nhiệm vụ quan trọng trên, công tác quản lý quy hoạch - kiến trúc
của Sở sẽ phải triển khai đồng bộ, khắc phục yếu kém còn tồn tại, tập trung vào
các giải pháp sau:
1) Tăng cường xây dựng cơ sở pháp lý trong quy hoạch và kiến trúc,
như: đánh giá nhữnng tồn tại của quy hoạch xây dựng những năm
trước đây, xây dựng cơ sở pháp lý theo những quy định mới của
Luật Quy hoạch đô thị; xây dựng các quy định, quy chế về quản lý
kiến trúc (đặc biệt là giúp các quận huyện triển khai đồng bộ các quy
định quản lý kiến trúc cấp II); tham gia xây dựng các chính sách về
phát triển đô thị.
2) Tăng cường công tác quy hoạch đô thị, đảm bảo điều chỉnh và phủ
kín quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/2000 (hoặc quy hoạch phân khu theo
Luật quy hoạch đô thị) trên toàn khu vực đô thị hoá, bảo đảm tính
khả thi và đáp ứng kịp thời nhu cầu xây dựng.
3) Tăng cường nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế về quy hoạch
– kiến trúc và quản lý đô thị, góp phần xây dựng tiêu chuẩn, quy
chuẩn Nhà nước phục vụ quản lý, tiếp thu cái mới, cái tiên tiến để tự
nâng cao trình độ và kinh nghiệm của đội ngũ quản lý nhằm phục vụ
tốt nhất cho yêu cầu phát triển đô thị.
4) Tăng cường cải cách hành chính, phải lấy “Đề án 30” của Chính
Phủ làm tiền đề thực hiện, nhằm rút ngắn thời gian thụ lý hồ sơ,