 Những điều cần biết khi mới chơi chứng khoán

Phần lớn những người mới chơi chứng khoán đều không biết chính xác khi nào cần phải
bán cổ phiếu. Thực tế thì việc chọn thời điểm bán thường khó hơn việc chọn thời điểm
mua. Nhưng chính điều này mới quyết định lợi nhuận cho những người chơi cổ phiếu.

Người đầu cơ (còn gọi là người chơi cổ phiếu) khác với một nhà đầu tư – đây là hai loại
người khác nhau trong thị trường chứng khoán. Steve Anderton, người sáng lập ra Hãng
Tactical Trader của Anh, khuyên rằng: “Nếu bạn quyết định trở thành một người chơi cổ
phiếu thì hãy quên đi nguyên tắc chính của một nhà đầu tư là ‘mua và giữ’. Khi mua cổ
phiếu, người chơi cổ phiếu phải biết khi nào sẽ bán chúng”.

“Việc ra quyết định bán cổ phiếu đôi khi rất khó khăn. Mọi người thường không chịu
thừa nhận sai lầm của mình và không muốn bán cổ phiếu khi chúng hạ giá vì hy vọng giá
sẽ tăng trở lại. Và họ cũng khó khăn không kém khi ra quyết định bán những cổ phiếu
đang tăng giá: có cảm tưởng rằng giá sẽ còn tăng nữa và người chơi cổ phiếu thường tiếc
những khoản lợi nhuận còn ‘chưa có’ này”. “Bán là quyết định khó khăn nhất khi bạn
quyết định đầu tư vào cổ phiếu, - Barry James, Chủ tịch Quỹ James Advantage Funds,
cho biết. – Bạn sẽ là kẻ thua lỗ nếu chỉ xác định cho mình những nguyên tắc mua cổ
phiếu mà không đề ra các nguyên tắc bán cổ phiếu”.

Nên bán khi các chỉ số xấu đi

Một trong những l ý do xác đáng để đem bán cổ phiếu là khi xuất hiện những thông tin
xấu về các chỉ số tài chính của công ty phát hành cổ phiếu. Vì đây, có thể không phải là
những tin tức xấu cuối cùng, David Covach, Trưởng điều hành của Turner Investment
Partners, cho biết. “Tốt nhất là bán những cổ phiếu này đi hơn là giữ và ngồi nhìn thấy
giá cổ phiếu ngày càng tụt xuống thấp hơn”, ông nói. Năm 2004, cổ phiếu của e-Bay
(Turner Investment Partners có nắm giữ cổ phiếu của e-Bay) tăng từ 32 đô-la lên 58 đô-
la. Nhưng đến 01/2005, sau khi hãng công bố các kết quả tài chính không mấy khả quan
của mình, cổ phiếu e-Bay trong một tuần giảm xuống còn 40 đô-la. Vào thời điểm này,

Nhìn lại sự việc, một nhà điều hành của quỹ nói: “Đáng lẽ ra chúng tôi phải bán hết số cổ
phiếu này mới phải, vì chỉ một thời gian ngắn sau là giá bắt đầu giảm. Chúng tôi rút ra
bài học: khi mua cổ phiếu phải xác định giá cần bán và khi cổ phiếu đạt đến mức giá này
thì phải bán hết”. Ông còn nói thêm: tuy nhiên mức giá này, trong một số tình huống có
thể được xem xét lại, ví dụ trong trường hợp lợi nhuận hoặc mức tiêu thụ sản phẩm/dịch
vụ của hãng phát hành cổ phiếu tăng đột ngột.

Khi giá cổ phiếu đạt mức xác định những người chơi chúng khoán nên ra lệnh bán (take
profit) trên hệ thống giao dịch mà họ sử dụng (ví dụ như QUIK и NetInvestor). Hệ thống
này sẽ thực hiện mệnh lệnh tự động. Những người chơi cổ phiếu nên định sẵn thời hạn
thực hiện lệnh take profit hay stop loss, ví dụ sau hai hoặc ba tháng. Lệnh sẽ “treo” sẵn
trên hệ thống giao dịch và chờ đến khi cổ phiếu đạt mức giá xác định thì thực hiện.

Giới hạn tổn thất

Ngoài ra còn có những cách khác để định mức giá bán cổ phiếu, nhưng đều phải xác định
ngay từ
khi mới mua chúng và sau đó tuân thủ tuyệt đối quyết định đã đưa ra, Anderton
nhân viên Tactical Trader cho biết. “Không được có bất kỳ sự luyến tiếc nào. Nếu bạn
mua cổ phiếu vì nghĩ rằng giá sẽ lên, thì phải bán lập tức khi giá hạ”, - ông nói. Có những
biện pháp kỹ thuật nhằm giảm thiểu khả năng tổn thất cho những người chơi chứng
khoán – xác định mức stop loss. Tức là người chơi cổ phiếu “treo” lệnh bán ở mức thấp
hơn một số phần trăm nào đó so với giá hiện tại. Khi giá thị trường thay đổi, mức stop
loss cũng có thể thay đổi theo nhưng khoảng phần trăm chênh lệnh giữa chúng không đổi.
Bằng cách này, người chơi chứng khoán luôn biết số lợi nhuận thấp nhất mà anh ta có thể
nhận được.

“Stop loss là sự bảo vệ tốt cho những người chơi chứng khoán khỏi bị thua thiệt nặng, nó
cho phép “thoát hiểm” khi mức lợi nhuận âm”, - David Fuller, giám đốc Stockcube
Research của Anh và Nhà xuất bản Thông báo chứng khoán Fullermoney, cho biết. Khi


Quan sát thị trường

Nếu tình hình thị trường chứng khoán xấu đi, theo Morgan, những người chơi cổ phiếu
nên bán bớt một số cổ phiếu của mình. “Có thể bạn không muốn hoàn toàn rút khỏi cuộc
chơi, vì vậy hãy rút một phần vốn đầ
u tư của mình để bảo toàn lực lượng. Và sau đó một
thời gian hãy phân tích lại tình hình thị trường để đưa ra những quyết định mới”, - ông
nói. Trong trường hợp này, việc đầu tiên là bán đi phần đầu tư mạo hiểm nhất, sau đó bán
một phần cổ phiếu của những công ty nhỏ vì nó có thể giảm giá nhiều hơn những cổ
phiếu của những “cây đại thụ”, Skott Billodo - Giám đốc đầu tư vào những công ty vừa
và nhỏ Fifth Third Asset Management - chia sẻ kinh nghiệm.

Tuy nhiên, một số nhà chơi chứng khoán chuyên nghiệp lại cho rằng không nên chộp lấy
các pha lên hay xuống của thị trường nói chung mà tập chung sự chú ý vào cổ phiếu của
những công ty nhất định nào đó. “Chúng tôi không dự đoán chiều hướng của thị trường
mà tập chung vào việc tìm kiếm những cổ phiếu có triển vọng”, - Hodges nói.

Còn Fuller thì có hai chiến lược – đầ
u tư vào đầu cơ. Sau khi xác định những cổ phiếu có
tính dài hạn, ông lập danh mục đầu tư lâu dài bao gồm những cổ phiếu mà ông sẽ giữ
trong dài hạn có thể từ vài năm đến một chục năm. Đối với những cổ phiếu này sự dao
động ngắn và trung bình về giá không làm ông bận tâm. Thậm chí, ông còn mua thêm
mỗi khi giá xuống. Theo Fuller thì thông thường đây là những cổ phiếu của thị trường
nguyên liệu, kim loại qu ý.

Còn trong chiến lược đầu cơ thì bản danh mục đầu tư của ông lại phụ thuộc vào sự dao
động trên thị trường và số lượng cổ phiếu thuộc lại hình đầu tư này của ông cũng nhiều
hơn. Fuller thường thực hiện các giao dịch mua cổ phiếu loại này thông qua những hợp
đồng với giá ấn định trước thời điểm giao nhận cổ phiếu. Trong danh mục này ông cũng

thành với một trong những chiến lược dưới đây:

1. Chiến lược chạy theo giao dịch trên thị trường: Chiến lược này tìm đến những cổ phiếu
mà có sự tăng trưởng cả về giá cả và khối lượng giao dịch trong thời gian vừa qua. Các
bản phân tích mang tính k
ĩ thuật sẽ có thể giúp ích rất nhiều cho chiến lược này. Lời
khuyên cho chiến lược này đó là tìm kiếm những cổ phiếu có sự tăng trưởng ổn định về
giá cả. Ý kiến này có nghĩa là khi cổ phiếu đó không bị tổn hại gì thì bạn chỉ cần đi theo
xu hướng lên giá của nó cho đến khi xu hướng đó sụp đổ.

2. Chiến lược đối lập: Chiến lược này tìm đế
n những phản ứng thái quá từ thị trường
chứng khoán. Các nghiên cứu cho rằng thị trường chứng khoán không phải lúc nào cũng
hiệu quả, điều này có nghĩa là giá cả không phải luôn luôn phản ánh đúng giá trị của các
cổ phiếu. Khi một công ty thông báo những tin xấu, mọi người đều hoảng sợ và giá cả
thường giảm xuống dưới cả giá trị thực của cổ phiếu đó ở mức rẻ. Như vậy để quyết định
xem một cổ phiếu phản ứng lại như nào vớ
i các tin tức thì bạn nên nhìn vào khả năng
phục hồi của nó từ ảnh hưởng của tin tức xấu đó. Ví dụ, nếu một cổ phiếu giảm 20% sau
khi công ty đó thua một vụ kiện mà không gây ảnh hưởng lâu dài gì đến thương hiệu và
sản phẩm của công ty thì bạn hoàn toàn có thể tin rằng thị trường đang phản ứng thái quá
đó thôi. Lời khuyên dành cho chiến lược này đó là hãy tìm một danh sách các cổ phiếu
mà gần đây mới giảm giá, rồi phân tích tiềm năng có thể lội ngược dòng của các cổ phiếu
đó.

Nếu các cổ phiếu đó cho thấy khả năng có thể phục hồi thì hãy xem xét những thông tin
trước đó và phân tích nguyên nhân tại sao lại có sự giảm giá đó để có thể quyết định xem
có thực sự tồn tại cơ hội cho cổ phiếu này không. (Hầu hết mọi người đều phạm phải một
sai lầm đó là mua cổ phiếu vào khi giá cao và bán ra khi giá thấp nhưng với chiến lược
đầu tư thứ hai này bạn lại có thể đầu tư vào thị trường chứng khoán mà ở đó bạn có thể