Kiến thức sử dụng máy tính: Thuần phục Windows
[11/27/2004
8:53:00 AM]
50 thủ thuật giúp bạn thuần phục Windows, trừ khử sự lộn xộn trong
PC và ngăn chặn những phiền toái ngay từ đầu. Khi gặp điều phiền
toái thì có 2 khả năng: hoặc là bạn nổi điên hoặc cam chịu. Tuy nhiên
còn có lựa chọn thứ ba: thuần phục nó. Loại bỏ những chương trình,
biểu tượng và các dịch vụ Windows không cần thiết và bạn sẽ tống khứ
đượ
c nhiều phiền toái.
Hầu hết những công cụ cần thiết đều có sẵn, chủ yếu là những thủ thuật tinh chỉnh Windows và các chương
trình để chúng chỉ làm những gì bạn muốn. Bạn cũng nên thay các chương trình thông dụng nhưng cồng
kềnh và tốn kém bằng những chương trình đơn giản hơn. Nếu lỡ quá đà và làm cho PC trở nên 'đờ đẫn',
cũng có cách giúp bạn quay lui.

KHỞI ĐỘNG VÀ KẾT THÚC
TRƠN TRU

Nhờ sự ổn định của Windows 2000 và XP, giờ đây bạn không còn phải thường xuyên khởi động PC nữa.
Nhưng dù sao, với mục tiêu thuần phục Windows, bạn cũng cần tìm hiểu qui trình khởi động. Càng ít
chương trình thừa nạp lúc khởi động, Windows càng được kích hoạt nhanh hơn và càng có nhiều vùng nhớ
hơn dành cho các ứng dụng. Hơn nữa, kiểm soát các chương trình nạp lúc khởi động sẽ giúp bạn tránh được
những phiền toái do phần mềm gián điệp hay virus gây ra.

Bước đầu tiên để giảm tải lúc khởi động là gỡ bỏ các chương trình không dùng đến, đặc biệt là những
chương trình luôn đặt biểu tượng ở khay hệ thống (góc dưới trái, chỗ hiện giờ hệ thống). Trước hết hãy tìm
trong menu Start biểu tượng gỡ cài đặt (uninstall) ở chung chỗ với biểu tượng chính của chương trình. Nếu
không thấy biể

Nếu xảy ra trục trặc, hãy vào lại System Configuration Utility và đánh dấu chọn lại chương trình.

Bạn có thể rút ngắn thời gian khởi động và giải phóng thêm bộ nhớ bằng cách ngừng các service không cần,
sau đó thiết lập để chúng không khởi chạy cùng với Windows. Mở Services Console: nhấn phải chuột lên
My Computer và chọn Manage. Khi cửa sổ này mở, ở khung bên phải bạn nhấn đúp Services and
Applications (hay nhấn vào dấu cộng kề bên) để mở khoản mục này, kế tiếp chọn Services xuất hiện bên
dưới.

Services Console hiển thị các service đang chạy ('Started') và cách thức service được kích hoạt: Automatic
(kích hoạt mỗi khi hệ thống khởi động, bất chấp bạn có cần hay không), Manual (không chạy lúc khởi động
nhưng Windows có thể kích hoạt dịch vụ khi cần), hay Disabled (hoàn toàn không chạy, ngay cả khi
Windows cần).

Tất nhiên, việc cấm một hay nhiều dịch vụ mà Windows có lúc cần đến có thể gây nên một vài trục trặc.
Bạn có thể tham khảo danh sách các dịch vụ Windows cùng với thông tin chi tiết ở website UK Security
Online (www.uksecurityonline.com/husdg/windowsxp/disableservices.htm) để biết những dịch vụ nào có
thể cấm an toàn.

Stanby để tăng tốc
Dù bạn có loại bỏ bao nhiêu chương trình và dịch vụ, hệ thống vẫn mất
nhiều thời gian để khởi động (startup) và kết thúc (shutdown). Có một
cách thức tốt hơn để trị bệnh cho PC của bạn: Đưa PC về chế độ Stanby
hay Hibernate thay vì tắt hoàn toàn. Stanby tắt nguồn màn hình và các ổ
đĩa nhưng vẫn duy trì nguồn cho CPU và bộ nhớ, cho phép bạn 'đánh thức'
PC và quay lại với công việc đang làm chỉ trong vài giây. Hibernate ghi
thông tin trong bộ nhớ xuống đĩa và tắt PC hoàn toàn; khi khởi động lại,
PC sẽ đọc lại thông tin của phiên làm việc được lưu trên đĩa, nhờ vậy bạn
có thể vào ngay công việc đang làm trước đ
ó.


đến. Nhấn phải chuột trên desktop, chọn Properties, nhấn thẻ Desktop và nhấn nút Customize Desktop.
Nhấn Clean Desktop Now để kích hoạt wizard tìm các biểu tượng mà gần đây bạn không dùng đến và
chuyển chúng vào folder Unused Desktop Shortcuts. Khi chỉ còn lại một ít biểu tượng trên desktop (chẳng
hạn như Recycle Bin), hãy liên kết chúng với thanh tác vụ để bạn không phải thu nhỏ các ứng dụng đang
làm việc chỉ để nhìn thấy chúng: Nhấn phải chuột lên thanh tác vụ và chọn Toolbars.Desktop. Kế tiếp nhấn
chuột phải tên thanh công cụ mới (nếu 'Lock the Taskbar' được đánh dấu chọn, hãy bỏ chọn nó, nhấn chuột
phải thanh tác vụ lại để thêm thanh công cụ desktop). Trên menu hiện ra, bạn sẽ thấy các tuỳ chọn thay đổi
kích thước biểu tượng và bật/tắt hiển thị tựa đề của thanh công cụ hay tên của biểu tượng.
Menu Start của Windows có khả năng cấu hình cao - nhấn phải
chuột nút Start, nhấn Properties, chọn thẻ Start Menu, chọn hoặc
là Start menu (mặc định của XP) hoặc là Classic Start (đổi sang
dạng menu giống Windows 2000), rồi nhấn nút Customize để hiển
thị các tuỳ chọn. Tuỳ sở thích riêng, tuy nhiên bạn có thể loại bỏ 2
biểu tượng trùng trong menu Start mặc định bằng cách bỏ chọn
các tuỳ chọn Internet và E-mail (mặc định, các liên kết đến các
chương trình này xuất hiện trong thanh công cụ Quick Launch).
Nhấn thẻ Advanced để xem thêm các tùy chọn tinh chỉnh. Nếu
bạn ít dùng đến các mục sau của menu Start: Favorites, Search,
Set Program Access and Default, Help and Support... bạn có thể làm biến mất chúng bằng cách bỏ chọn
chúng trong danh sách 'Start menu items' và nhấn OK.

Thanh Quick Launch, nằm ở bên phải nút Start, là phương thức kích hoạt ứng dụng thường dùng thuận tiện
nhất - bạn có thể gọi chạy các chương trình ưa thích chỉ với một nhấn chuột (nếu không thấy thanh Quick
Launch, nhấn chuột phải lên thanh tác vụ và chọn Toolbars.Quick Launch).

Hãy loại bỏ các biểu tượng ít dùng đến (nhấn chuột phải lên biểu tượng và chọn Delete). Bạn cũng có thể

Hình 3: Dùng Desktop Cleanup Wizard để dọn
sạch các icon không dùng đến khỏi desktop
thay đổi kích thước thanh công cụ Quick Launch (kéo thanh ở bên phải thanh công cụ với điều kiện không

làm ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc. Ví dụ, việc bật tính năng bảo vệ bằng mật khẩu (password) của trình
tiết kiệm màn hình (screen-saver) cho phép bạn r
ời khỏi PC mà không lo có ai đó tò mò xem những thông
tin nhạy cảm.
Nhưng screen-saver cũng có thể kích hoạt khi bạn bận nói
chuyện điện thoại hay bận suy nghĩ gì đó và 'lơi là' máy
tính. Có một khoảng thời gian chuyển đổi ('grace period')
từ lúc screen-saver kích hoạt đến khi chế độ bảo vệ yêu
cầu password có hiệu lực (trong khoảng thời gian này, khi
bạn rê chuột hay nhấn phím bất kỳ thì screen-saver sẽ kết
thúc ngay), mặc định là 5-10 giây. Bạn có thể tăng thời
gian này lên để tránh phiền toái nhập đi nhập lại
password. Công cụ miễn phí TweakUI PowerToys for
Windows XP của Microsoft (find.pcworld.com/42714) có
thể thực hiện công việc này. Chạy TweakUI, nhấn dấu
cộng kế bên Logon ở khung bên trái, và nhấn Screen
Saver bên dưới. Bạn có thể tăng 'grace period' đến 99999
giây, tuy nhiên chỉ cần trong khoảng 30-60 giây là đủ.
Một cách khác, bạn có thể chỉnh sửa thẳng trong registry
với công cụ regedit có sẵn (nhớ sao lưu registry trước khi
chỉnh sửa). Duyệt đến khoá
HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Microsoft\Wi
ndows NT\CurrentVersion\Winlogon, tạo mới biến
DWORD đặt tên là 'ScreenSaverGracePeriod' (nếu đã có
thì chỉ cần chỉnh sửa) và thiết lập Value thích hợp trong
khoảng 0-2147483 (giây).
Windows XP SP2 bổ sung nhiều tính năng bảo mật hấp
dẫn, đáng kể nhất là Windows Firewall. Khi bạn cài đặt
SP2, một biểu tượng nhỏ có hình dạng giống cái khiên sẽ
xuất hiện ở kha