Một số vấn đề cần chú ý trong chăn nuôi bò sữa
Người ta có thể ví con bò sữa như một cỗ máy. Để cho máy chạy khoẻ, hiệu quả cao ta phải chọn
mua loại máy tốt, phải thường xuyên chăm sóc, bảo dưỡng. Để cho máy hoạt động được thì ta
phải cung cấp nhiên liệu cho nó. Máy càng tinh vi, hiện đại thì nhiên liệu cũng càng phải có chất
lượng cao.
Con bò sữa là một “cỗ máy” hiện đại. Chính vì vậy, việc chọn mua, chăm sóc, nuôi dưỡng và
khai thác phải đặc biệt cẩn thận.
Trong chăn nuôi bò sữa chúng ta cần chú ý những vấn đề sau đây:
1 - Về viêc chọn mua bò sữa
Câu hỏi đặt ra là nên chọn mua giống bò nào? Câu trả lời tưởng chừng đơn giản: cứ chọn bò Hà
Lan thuần, có năng suất sữa cao mà nuôi! Thực tế không đơn giản như vậy và cũng không nên
tuỳ tiện mà phụ thuộc vào trình độ kỹ thuật, kinh nghiệm chăn nuôi của chủ hộ, cũng như các
điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng và chuồng trại (điều kiện kinh tế và hạ tầng kỹ thuật) của mỗi
gia đình. Những gia đình mới bắt đầu chăn nuôi bò sữa, do còn thiếu kinh nghiệm (và đôi khi cả
khả năng kinh tế còn hạn chế) nên chọn mua bò lai F1 (Lai Sind x Hà Lan) hoặc bò lai F2 (F1 x
Hà Lan). Không nên chọn mua bò Hà Lan thuần hoặc bò lai có tỷ lệ máu bò Hà Lan cao (F3,
F4 ). Bởi vì bò sữa Hà Lan thuần hoặc bò lai có tỷ lệ máu bò Hà Lan càng cao (bò F3, F4-7/8
và 15/16 máu bò Hà Lan) thì càng “ khó tính”, càng kém chịu đựng được điều kiện nóng ẩm và
kham khổ do thiếu thốn thức ăn. Khi nhiệt độ lên trên 34
0
C, bò có tỷ lệ máu bò Hà Lan cao
thường thở dốc, xù lông, năng suất sữa giảm. Mặt khác, tỷ lệ nhiễm bệnh tăng, đặc biệt là các
bệnh ký sinh trùng đường máu và bệnh tụ huyết trùng. (thực tế chăn nuôi bò sữa ở nước ta chỉ ra
rằng, bò sữa Hà Lan thuần thích hợp nhất ở một số vùng như Mộc Châu - Sơn La, Đức Trọng -
Lâm Đồng - nơi có khí hậu mát mẻ, nhiệt độ bình quân hàng năm 21
0
C).
Dù có nuôi bò lai F1 hoặc F2… việc chọn con có năng suất cao (tương ứng với từng giống) rất
quan trọng. Hiện nay, giá bò sữa thường tính theo năng suất. Vì vậy, khi mua bò, nếu là bò đang
khai thác sữa, cần kiểm tra năng suất sữa thực tế. Cũng phải xem xét nó đang tiết sữa kỳ thứ
mấy, tháng thứ mấy của chu kỳ (thông qua sổ sách-nếu có, hỏi người chủ, quan sát và xem răng

thức ăn thô xanh là yếu tố cơ bản cho hệ vi sinh vật dạ cỏ hoạt động bình thường, bò cho năng
suất sữa cao và chất lượng sữa tốt. Muốn vậy, phải lưu ý áp dụng các biện pháp giải quyết thức
ăn thô xanh như trồng ngô dày, trồng cỏ… Trong điều kiện của miền Bắc nước ta, do vụ đông -
xuân khô hanh kéo dài thường thiếu cỏ và các loại thức ăn xanh khác, cần áp dụng biện pháp ủ
chua để dự trữ, chủ động có đủ thức ăn thô xanh quanh năm.
Thức ăn của bò sữa rất đa dạng, các loại phế phụ phẩm nông nghiệp, công nghiệp chế biến cũng
là nguồn thức ăn rất có giá trị nuôi bò sữa. Việc tận dụng các nguồn thức ăn này kết hợp với việc
áp dụng các biện pháp kỹ thuật để xử lý, bảo quản cho phép chúng ta hạ giá thành sản phẩm và
nâng cao hiệu quả kinh tế chăn nuôi bò sữa một cách đáng kể. Đây chính là một trong những bí
quyết quan trọng để thành công. Bởi vì chi phí thức ăn chiếm khoảng 70% trong tổng chi chăn
nuôi bò sữa!
Do đặc điểm tiêu hoá thức ăn của bò sữa :
- Nên sử dụng nguồn đạm vô cơ (phân urê) để bổ sung vào khẩu phần thức ăn. Đây là cách bổ
sung đạm rẻ tiền và mang lại hiệu quả cao
- Không cần cho ăn thêm bột cá, gây lãng phí và tốn kém
- Không cần đun nấu thức ăn cũng như không hoà loãng thức ăn như nuôi lợn. Cho ăn sống, khô
và uống nước sạch, uống nước tự do. Nên lưu ý là nước uống đối với bò sữa cũng quan trọng
như thức ăn vậy !
3 - Về vấn đề chăm sóc và khai thác sữa
Việc chẩn đoán và điều trị một số bệnh của bò sữa nên trông cậy vào bác sỹ thú y có chuyên môn
trong lĩnh vực bệnh bò sữa
Chúng tôi khuyến nghị bà con nên tuân thủ nguyên lý “phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Đừng lơ là
biện pháp phòng bệnh và/hoặc tiết kiệm một chút tiền mà sẽ phải bỏ ra khoản tiền lớn để điều trị,
thậm chí mất cả con bò.
Các biện pháp phòng bệnh chủ yếu là:
- Thường xuyên vệ sinh chuồng trại, bảo đảm chuồng trại luôn trong tình trạng sạch sẽ, thông
thoáng
- Diệt ruồi, muỗi và các loài ký sinh ngoài da
- Nuôi dưỡng đúng quy trình kỹ thuật
- Áp dụng các biện pháp phòng bệnh viêm vú